Đặt tiền để được bảo lãnh: Với tội nghiêm trọng, chỉ 100 triệu là phản tác dụng

Theo luật sư, việc bảo lãnh thích hợp với án kinh tế và dân sự. Ảnh: Cao Tuân

Nhiều đối tượng được đặt tiền để bảo lãnh

Dự thảo này áp dụng đối với bị can, bị cáo đang bị tạm giam, người thân thích của bị can, bị cáo đang bị tạm giam, các cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng, cơ sở giam, giữ và cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan. Theo dự thảo, các đối tượng được áp dụng hình thức nêu trên gồm bị can, bị cáo là thương binh, bệnh binh, là người được tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Anh hùng Lao động, Nhà giáo nhân dân, Thầy thuốc nhân dân hoặc được tặng Huân chương, Huy chương kháng chiến, các danh hiệu Dũng sĩ trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước; Là con đẻ, con nuôi hợp pháp của liệt sĩ, Bà mẹ Việt Nam anh hùng, của gia đình được tặng bằng “Gia đình có công với nước”. Bị can, bị cáo là người dưới 18 tuổi, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất, người từ đủ 70 tuổi trở lên, phụ nữ có thai hoặc đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi.

Điều kiện áp dụng biện pháp đặt tiền để bảo đảm là bị can, bị cáo phạm tội lần đầu thuộc trường hợp ít nghiêm trọng, nghiêm trọng và rất nghiêm trọng mà không thuộc các trường hợp quy định không được áp dụng bảo lãnh có nơi cư trú rõ ràng; tự thú, đầu thú; thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải; tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại khắc phục hậu quả. Bị can, bị cáo hoặc người thân thích của họ có khả năng về tài chính để đặt bảo đảm theo quy định. Đối với bị can, bị cáo là người dưới 18 tuổi, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất mà không có hoặc không đủ tiền để đặt bảo đảm thì xem xét đến khả năng tài chính của người thân thích của họ. Các trường hợp không áp dụng biện pháp đặt tiền để bảo đảm, gồm: Bị can, bị cáo phạm một trong các tội xâm phạm an ninh quốc gia; các tội phá hoại hoà bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh; phạm tội đặc biệt nghiêm trọng;

Bị can, bị cáo phạm tội nghiêm trọng, rất nghiêm trọng do cố ý xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, nhân phẩm, danh dự của con người, các tội phạm về ma túy, tham nhũng, xâm phạm trật tự quản lý kinh tế; các tội cướp tài sản, bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản, cưỡng đoạt tài sản, cướp giật tài sản, công nhiên chiếm đoạt tài sản, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, khủng bố, đua xe trái phép; Bị tạm giam trong trường hợp bị bắt theo lệnh, quyết định truy nã; Bị can, bị cáo phạm tội có tính chất chuyên nghiệp, nghiện ma tuý; Là người chủ mưu, cầm đầu trong trường hợp phạm tội có tổ chức; Người tái phạm nguy hiểm; Bị can, bị cáo có hành vi phạm tội gây dư luận xấu trong nhân dân.

Nên áp dụng đối với án kinh tế, dân sự

Luật sư Phạm Ngọc Minh, Công ty Luật TNHH Everest (Hà Nội) cho rằng, việc tạm giam, tạm giữ nên áp dụng càng ít càng tốt. Theo đó, chỉ nên áp dụng đối với một số trường hợp có hành vi đặc biệt nguy hiểm hoặc bắt buộc phải tạm giam để tránh đào tẩu gây khó cho công tác thực thi pháp luật về sau. Luật sư Phạm Ngọc Minh cho rằng, việc tạm giam, tạm giữ hiện đang được áp dụng một cách phổ biến, thậm chí áp dụng cả với những trường hợp phạm tội ít nghiêm trọng là không hoàn toàn phù hợp. Không ít trường hợp bị tạm giam, tạm giữ nhưng sau đó kết quả xác minh, điều tra cho thấy họ không có lỗi, không liên quan đến vụ việc hoặc tòa tuyên vô tội thì bản thân họ cũng đã phải chịu hình phạt không đáng có khi bị tạm giam, tạm giữ. Luật sư Ngọc Minh cho rằng, đây không phải là hình thức mới vì trên thế giới nhiều nước đã áp dụng từ lâu. Tuy nhiên, đây là hình thức nên áp dụng để tránh được các trường hợp không đáng có xảy ra trong quá trình tạm giam, tạm giữ như nói ở trên.

Còn theo luật sư Hoàng Mạnh Hùng, Văn phòng luật sư GLK (số 2, Văn Cao, Hà Nội) cho rằng, việc dùng tiền để đảm bảo rất thích hợp với các loại án kinh tế và dân sự. “Án kinh tế thì nên dùng biện pháp kinh tế để áp dụng, án dân sự cũng vậy” - luật sư Hùng nói. Theo luật sư Hùng, việc dùng tiền để đảm bảo không thích hợp với mảng an ninh quốc phòng. Về mức tiền để đặt cược quy định trong dự thảo là 30 triệu đồng đối với tội phạm ít nghiêm trọng, 100 triệu đồng đối với tội phạm nghiêm trọng và 200 triệu đồng đối với tội phạm rất nghiêm trọng là quá ít và phản tác dụng. Luật sư Hưng nói: “Mức bảo lãnh thế này là phản tác dụng vì mức bảo lãnh phải lớn hơn hoặc bằng thiệt hại thì mới gọi là bảo lãnh. Thời gian vừa qua có hàng loạt đại án về kinh tế, nếu bước đầu xác định được thiệt hại có thể là 100 tỷ thì mức bảo lãnh cũng phải cao hơn hoặc bằng. Đối với án kinh tế, bảo lãnh này còn có thể là cơ sở để thi hành án thu hồi tiền thất thoát sau này. Thời gian qua, nhiều vụ án gây thiệt hại lớn nhưng việc thu hồi tiền cho ngân sách gần như rất thấp”.

Minh Anh