Định hướng chiến lược dân số VN 2011-2020: Duy trì mức sinh thấp, hợp lý

Thời cơ và thách thức  

Buổi hội thảo Định hướng chiến lược dân số VN 2011-2020 (Ảnh: CH).

Hiện nay, khủng hoảng kinh tế thế giới gây ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế Việt Nam. Thất nghiệp, thiếu việc làm và không có thu nhập ổn định đã trực tiếp tạo áp lực đối với quyết định sinh sản của cá nhân và gia đình. Cùng đó, Việt Nam đang hội nhập quốc tế ngày một sâu rộng và toàn diện hơn cũng đặt ra vấn đề di cư quốc tế sẽ diễn ra mạnh hơn và khó kiểm soát; quan hệ hôn nhân gia đình lỏng lẻo và tình trạng ly hôn, ít quan tâm chăm sóc con cái... có xu hướng tăng nhanh sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dân số về sức khỏe và đời sống tinh thần.

Trong 10 năm tới, quy mô dân số tiếp tục gia tăng do số trẻ em sinh ra tiếp tục tăng cho dù mỗi phụ nữ chỉ có 1-2 con. Các nhà nhân khẩu học gọi hiện tượng này là “đà tăng dân số” hay “bùng nổ dân số lần hai”. Trong số 78 nước có mức sinh dưới mức sinh thay thế trong thập niên này, Việt Nam đứng thứ 5 về quy mô dân số sau Trung Quốc, Mỹ, Nga, Nhật Bản. Bên cạnh đó, mức sinh của Việt Nam dù ở dưới mức thay thế nhưng chưa vững chắc, vẫn tiềm ẩn nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan làm tăng mức sinh trở lại.

Dân số đang bước vào giai đoạn cuối của quá độ nhân khẩu học, Việt Nam sẽ sớm bước vào giai đoạn dân số già - đặt ra thách thức lớn phải đối mặt trong thời gian tới. Tỷ lệ dân số bị thiểu năng về thể lực, trí tuệ chiếm tới 1,5% dân số, tầm vóc thể lực của người dân còn nhiều hạn chế, tuổi thọ bình quân của người dân cao nhưng tuổi thọ bình quân khỏe mạnh lại khá thấp, tỉ số giới tính khi sinh bước vào mức cao (112 trẻ trai/100 trẻ gái) và có xu hướng sẽ tiếp tục tăng lên... đang là những vấn đề thách thức đặt ra với việc nâng cao chất lượng dân số trong giai đoạn tới.

Thay đổi cách tiếp cận

Tại hội thảo, Tiến sĩ Nguyễn Bá Thủy - Thứ trưởng Bộ Y tế, Tổng Cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ cho biết, trong bối cảnh kinh tế - xã hội và nhân khẩu học của giai đoạn 2011 - 2020, trong việc xem xét, xử lý những vấn đề DS-KHHGĐ chúng ta cần thay đổi cách tiếp cận và định hướng. Tập trung giải quyết các vấn đề nào về dân số, theo định hướng nào, đòi hỏi phải được cân nhắc và xem xét rất kỹ lưỡng. Tuy nhiên Thứ trưởng khẳng định, việc tiếp tục kiểm soát vấn đề quy mô dân số vẫn là một nội dung ưu tiên. Bên cạnh đó, mục tiêu giảm sinh với tốc độ nào, có định hướng riêng cho từng khu vực hay áp dụng một định hướng chung, tiếp tục giảm sinh để đạt sớm mục tiêu ổn định quy mô dân số liệu có để lại hệ lụy gì trong cơ cấu dân số trong tương lai hay không? Đó cũng là những câu hỏi được Thứ trưởng nêu ra. Theo Thứ trưởng Nguyễn Bá Thuỷ, giới tính khi sinh là một vấn đề mới phát sinh trong những năm gần đây, nếu không xử lý quyết liệt sẽ xảy ra nhưng hậu quả xã hội rất phức tạp.

Tất cả những vấn đề này cần được xem xét và bàn thảo, tính toán kỹ, đặc biệt là sự tác động của nó đến quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong những năm tới.

 Hà Thư