Đối diện nguy cơ thiếu hụt lao động do mức sinh thấp, thành phố năng động nhất cả nước đề xuất giải pháp gì?
“Sự suy giảm về nguồn nhân lực đặc biệt là lao động trẻ, làm ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố” – ông Phạm Chánh Trung, Chi cục trưởng Chi cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình TP HCM chia sẻ.
Thành phố Hồ Chí Minh đang ở trong nhóm 21 tỉnh thành có tổng tỉ suất sinh thấp nhất cả nước. Thống kê cho thấy năm 2020, tổng tỉ suất sinh của một người phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ ở thành phố là 1,53 con, có xu hướng tăng hơn so với năm 2019 (1,39 con), song chưa thoát khỏi báo động về tình trạng mức sinh thấp.
"Mặc dù hiện nay quy mô dân số ở Thành phố Hồ Chí Minh khá lớn nhưng tốc độ già hóa dân số của Thành phố đang diễn ra khá nhanh. Chúng ta đang nghĩ đến những thách thức trong tương lai có thể rất gần về nguồn lực lao động và các yếu tố an sinh xã hội khác." - Thạc sĩ Phạm Chánh Trung, Chi cục trưởng Chi cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình TP.HCM chia sẻ.
Căn cứ theo các mô hình nhân khẩu học, mức sinh thấp sẽ tác động mạnh đến cơ cấu dân số thành phố trong tương lai, tỉ lệ người trẻ và người trong độ tuổi lao động ngày càng giảm, trong khi tỉ lệ người cao tuổi ngày càng tăng, điều này càng làm gia tăng tốc độ già hóa dân số tại TP.HCM và có thể dẫn đến nhiều hệ lụy.
"Bất lợi đầu tiên là sự thay đổi nhanh chóng về cơ cấu dân số, tốc độ già hóa dân số sẽ diễn ra rất nhanh. Điều này tạo ra áp lực ngày càng tăng đối với hệ thống an sinh xã hội dành cho người cao tuổi như lương hưu, bảo hiểm y tế, chế độ trợ cấp xã hội, chế độ chăm sóc sức khỏe, vui chơi, giải trí…
Kế đến là sự suy giảm về nguồn nhân lực đặc biệt là lao động trẻ, làm ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố. Mặt khác, chi phí cho chính sách khuyến khích sinh sẽ gây áp lực cho nguồn ngân sách của Thành phố, trong khi đó, nguồn ngân sách này nên đầu tư cho việc nâng cao chất lượng dân số để có thể phát triển bền vững." - ông Trung cho hay.
TP.HCM là một trong những địa phương thiếu hụt lao động căng thẳng nhất, ước tính khoảng 625 nghìn người và còn đang tiếp tục tăng lên.
Có nhiều nguyên nhân làm cho mức sinh tại TP.HCM thấp. Là một thành phố lớn có mật độ dân cư cao, quy mô dân số lớn và tốc độ phát triển kinh tế cao dẫn đến áp lực cho các gia đình trong tìm kiếm việc làm, nhà ở, chi phí sinh hoạt… Bên cạnh đó, áp lực cuộc sống và công việc đã dẫn đến tình trạng kết hôn muộn, sinh con muộn, sinh ít con và không muốn sinh con. Điều đáng quan tâm là xu hướng này ngày càng gia tăng.
Các cặp vợ chồng trẻ, nhất là phụ nữ cần có thêm thời gian để nâng cao trình độ học vấn, năng lực chuyên môn và nắm bắt các cơ hội để phát triển bản thân. Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến tình trạng mức sinh ở TP.HCM rất thấp.
Chưa hết, mong muốn chính đáng của nhiều cặp vợ chồng, các gia đình là sinh ít để có sự đầu tư chăm sóc con cái một cách tốt nhất. Ngoài ra, tình trạng phá thai, tỉ lệ vô sinh có xu hướng gia tăng cũng là những yếu tố tác động khiến nhiều gia đình không thể sinh con.
Để giải quyết bài toán mức sinh thấp hiện TP.HCM đang đề xuất và thực hiện các giải pháp khuyến sinh dựa trên việc quan sát các kinh nghiệm của những nước trên thế giới và ý kiến đóng góp của chuyên gia cũng như của người dân.
Các giải pháp đề xuất để tăng mức sinh tập trung vào việc hỗ trợ mua nhà ở xã hội một lần đối với các cặp vợ chồng sinh đủ hai con, hỗ trợ viện phí (kinh phí đồng chi trả, ngoài chi phí bảo hiểm y tế thanh toán) cho các cặp vợ chồng ở lần sinh con thứ hai.
Đề xuất tập trung hỗ trợ toàn diện cho các cặp vợ chồng an tâm sinh con và nuôi dạy con. Cụ thể như việc hoàn thiện hệ thống chăm sóc y tế, miễn giảm học phí, miễn giảm thuế thu nhập cá nhân, điều chỉnh chế độ nghỉ thai sản…
Mức sinh thấp là một bài toán rất khó giải không chỉ ở TP.HCM, ở Việt Nam mà kể cả nhiều nước trên thế giới. Việc thích ứng với mức sinh thấp là một vấn đề cần có sự tham gia đóng góp ý kiến của nhiều bên liên quan. Đặc biệt, cần phải xuất phát từ nhu cầu và nguyện vọng chính đáng của người dân, cũng như sự hỗ trợ của toàn xã hội trong việc chăm sóc con cái của các cặp vợ chồng.
Tin liên quan
