Giải thưởng Hồ Chí Minh vẫn còn cơ hội cho nhạc sĩ Thuận Yến, Đinh Ngọc Liên

Ngay sau khi công bố danh sách các cá nhân được trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về Văn học, nghệ thuật, nhiều gia đình tác giả đã viết tâm thư gửi Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc, như gia đình nhà thơ Xuân Quỳnh, nhạc sĩ Thuận Yến, NSND Đinh Ngọc Liên...

Chiều 1/3, tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 2, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã giao Bộ VHTT&DL nghiên cứu sửa đổi Nghị định số 90/2014/NĐ-CP về quy trình, thủ tục xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về Văn học, Nghệ thuật.

Theo đó, Thủ tướng đề nghị Bộ VHTT&DL sớm sửa đổi, bổ sung quy trình để Hội đồng xét tặng các giải thưởng này có thể báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét các trường hợp đặc biệt (có đóng góp lớn lao cho nền văn học, nghệ thuật của đất nước, được xã hội, được lịch sử và được công chúng ghi nhận) trước khi trình Chủ tịch nước quyết định.

Các trường hợp đặc biệt này là các tác giả, tác phẩm không có giải thưởng trong các cuộc thi hay Liên hoan chuyên nghiệp do điều kiện chiến tranh hoặc tác giả đã mất nhưng có những tác phẩm nổi tiếng được xã hội tôn vinh. "Không thể vì một quy trình máy móc nào mà cản trở những tài năng đã đóng góp cho đất nước", Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khẳng định.

Bộ trưởng Nguyễn Ngọc Thiện cho biết, Bộ VHTT&DL sẽ sớm chỉnh sửa, bổ sung quy trình xét tặng để không bỏ lọt các tác giả có đóng góp to lớn cho nền văn học nghệ thuật nước nhà

Sáng nay (2/3), trao đổi với Báo Gia đình &Xã hội, Bộ trưởng Bộ VHTT&DL Nguyễn Ngọc Thiện cho biết: Bộ sẽ sớm có tờ trình gửi Thủ tướng để đề xuất, tham mưu chỉnh sửa, bổ sung quy trình xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về Văn học, Nghệ thuật.

"Đây là lần đầu tiên xét tặng theo tinh thần Nghị định 90 nên những vấn đề nảy sinh trong quá trình xét tặng là không thể tránh khỏi. Nếu có bất cập, Bộ sẽ lấy ý kiến và đề xuất chỉnh sửa cho phù hợp với tình hình thực tiễn.

Chẳng hạn như một số tác giả có đóng góp to lớn, có sức lan tỏa đến tận hôm nay nhưng lại không đủ giải thưởng theo quy định vì điều kiện chiến tranh không thể tham gia... Nhưng trong phạm vi chức năng quyền hạn của Bộ, Bộ vẫn phải thực hiện theo đúng tinh thần của Nghị định 90.

Những trường hợp không đủ tiêu chuẩn là ngoài thẩm quyền của Bộ nên chúng tôi đã có tờ trình gửi Thủ tướng, như đối với trường hợp của nhà thơ Xuân Quỳnh, nhà thơ Thu Bồn đã được Bộ chủ động đề xuất. Sau khi báo cáo Thủ tướng và tiếp thu tinh thần chỉ đạo tại phiên họp Chính phủ thường kỳ ngày hôm qua (1/3), Bộ đang tiến hành nghiên cứu, tham mưu cho Chính phủ để chỉnh sửa trong thời gian tới đây", ông Thiện nói.

Cố nhà thơ Xuân Quỳnh đã đủ điều kiện xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, sau khi không có tên trong danh sách chính thức trước đó.

Như vậy, với sự chỉ đạo kịp thời của Thủ tướng Chính phủ và Bộ VHTT&DL, 7 hồ sơ bị trượt giải thưởng Hồ Chí Minh đợt này sẽ có cơ hội được xem xét lại. Hiện tại, nhà thơ Xuân Quỳnh đã được coi là đủ điều kiện xét tặng, sau khi Hội Nhà văn có công văn xác nhận tập thơ "Bầu trời trong quả trứng" đã đạt giải thưởng của Hội năm 1982-1983.

6 tác giả còn lại gồm những tên tuổi gạo cội như: nhạc sĩ Thuận Yến, nhạc sĩ - NSND Đinh Ngọc Liên, nhà thơ Thu Bồn, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Ninh Viết Giao, nhà điêu khắc Tạ Quang Bạo, nhà nhiếp ảnh Lương Nghĩa Dũng và đạo diễn - NSND Trần Bảng cũng có lý do "trượt" tương tự: chưa được xem xét vì không có giải thưởng trong các cuộc thi hay liên hoan chuyên nghiệp.

Theo ông Phùng Huy Cẩn - Vụ trưởng Vụ thi đua khen thưởng (Bộ VHTT&DL), số lượng các cá nhân được xét tặng không căn cứ vào "hạn ngạch" mà chỉ cần đủ điều kiện là Hội đồng xét duyệt (gồm 3 tiêu chí: Tác phẩm đó phải có giá trị nghệ thuật cao, có tính lan tỏa và có giải thưởng).

Ông Phùng Huy Cẩn- Vụ trưởng Vụ thi đua khen thưởng (Bộ VHTT&DL). Ảnh: Bích Đào

Trả lời câu hỏi về việc thời điểm trao tặng giải thưởng đang đến gần (11/3), vậy những trường hợp đang được xem xét này nếu đủ điều kiện thì sẽ giải quyết thế nào, ông Phùng Huy Cẩn cho biết: "Dù Thủ tướng đã có chỉ đạo, Bộ cũng đang gấp rút thực hiện nhưng vẫn phải theo quy trình và đúng quy định hiện hành. Thủ tướng vừa giao hôm qua, chúng tôi cần phải có quỹ thời gian để xem xét và thực hiện. Tuy nhiên, từ trước đó, chính tôi đã đề nghị nên đề xuất thêm "các trường hợp đặc biệt sẽ do Thủ tướng Chính phủ xem xét quyết định” để tránh bỏ lọt những tác giả có nhiều đóng góp nhưng thiếu giải thưởng.

Hội đồng luôn làm việc có trách nhiệm, công tâm. Nhất là khi những tác giả được xét tặng là giới văn nghệ sĩ, nếu không công tâm, đúng luật sẽ rất dễ gặp rắc rối. Không thể lấy thời điểm trao giải đang đến gần để ép cơ quan chức năng mà bỏ qua các quy trình hiện hành. Nếu không kịp thì Bộ sẽ tổ chức một cuộc khác".

Minh Nhật