Giấu vợ đi kháng chiến

Dù đã 66 năm trôi qua nhưng ông Phạm Hy Đào (tức Thái Hy), 87 tuổi vẫn nhớ như in hình ảnh cả vạn người dân đứng kín Quảng trường Ba Đình nghe Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập ngày 2/9. Cách mạng đã thay đổi vận mệnh cả dân tộc và cuộc đời của ông cũng đổi thay từ đó.

Tham gia cách mạng từ năm 15 tuổi

Mang trong mình bệnh gout, tiểu đường, hiện phải nằm điều trị ở BV Việt - Xô nhưng khi nghe ý định của chúng tôi viết về kỷ niệm ngày 19/8 và Quốc khánh 2/9, ông Thái Hy liền vui vẻ nhận lời. Nhắc về những ngày tháng kháng chiến, ánh mắt ông lại sáng bừng lên. Và câu chuyện của ông đưa chúng tôi trở về với những ngày Cách mạng tháng Tám hào hùng của dân tộc.

Hai ông bà Thái Hy, Thái Tiên. Ảnh: TL

Ông Thái Hy nhớ lại: "Cuộc đời tôi may mắn được tham dự tất cả các cuộc đấu tranh của Đoàn Thanh niên cứu quốc thành Hoàng Diệu từ khi thành lập. Ngày đó, cứ 15 ngày có một "trận" như: Mít tinh ở chợ Canh (nằm từ đường Nhổn đi Hà Đông); Vào nội thành tổ chức mít tinh ở Trường Kỹ nghệ Thực hành chuyên đào tạo đốc công và thợ cả nhằm tập trung thầy giáo, sinh viên diễn thuyết treo cờ, giương súng; Mít tinh vũ trang tuyên truyền ở miếu làng Mễ Trì; Phá cuộc triển lãm do ngụy quyền tổ chức ở Nhà hát Lớn...

Và trong một lần đi tuần, ông Thái Hy gặp được ông Quang Hiệp - người được giao nhiệm vụ thi công lễ đài phục vụ ngày 2/9. "Thấy các anh em làm lễ đài, chúng tôi tự thấy có trách nhiệm bảo vệ cho họ và bảo vệ lễ đài. Xung quanh khu lễ đài rất vắng vẻ, lại thêm quân Nhật đóng ở trường Albert Sarraut (nay là Văn phòng Trung ương Đảng), dinh Bảo Đại (nay là Phủ Chủ tịch) cách đó không xa nên chúng tôi thay nhau canh gác để đề phòng các sự cố có thể xảy ra", ông Thái Hy nhớ lại.

Trong ngày Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập, ông Thái Hy cùng với các đồng chí của mình được giao nhiệm vụ bảo vệ vòng ngoài.  "Bà con mình từ khắp mọi nẻo đường, hồ hởi kéo đến quảng trường khi trời tờ mờ sáng. Tôi vẫn còn nhớ như in cảnh cả vạn người dân cười nói hân hoan, khuôn mặt ai nấy đều rạng ngời niềm vui. Từng tốp, từng tốp người tay trong tay hát vang bài "Lên đàng"... Bỗng nhiên cả quảng trường im lặng. Đoàn ô tô được xe đạp bảo vệ từ từ tiến lên lễ đài. Ông Trần Huy Liệu thay mặt Ban Tổ chức công bố tin vua Bảo Đại thoái vị, rồi giơ cao kiếm, ấn để mọi người cùng nhìn thấy. Sau đó, giọng Bác Hồ sang sảng: "Hỡi đồng bào cả nước...". Và khi Bác ngừng đọc hỏi mọi người: "Tôi nói đồng bào có nghe rõ không" thì tôi và rất nhiều người không cầm được nước mắt", ông Thái Hy kể.

Hai vợ chồng cùng tham gia kháng chiến

Sau năm 1945, ông tiếp tục tham gia kháng chiến chống Pháp, sau đó ông chuyển sang học kỹ sư xây dựng. Học xong ông về làm Viện trưởng Viện Thiết kế xây dựng Hà Nội (năm 1960). Năm 1984, ông nghỉ hưu khi đang công tác ở Cục Giám định xây dựng Nhà nước. Từ ngày về hưu, ông đảm nhiệm chức vụ Trưởng ban liên lạc của Đoàn Thanh niên cứu quốc thành Hoàng Diệu.

Nói về những năm tháng hoạt động, ông bảo rằng có được như vậy là nhờ người con gái cùng ông bước đi qua từng chặng đường- bà Nguyễn Thị Thái Tiên  - vợ ông bây giờ. Tại căn nhà nhỏ ở số 35, ngách 10/2 Tôn Thất Tùng (Hà Nội) của ông bà vẫn còn lưu lại nhiều kỷ vật và hình ảnh kháng chiến. Họ quen nhau năm 1943, năm 1948 mới cưới, nhưng đến tận năm 1954 mới được ở gần bên nhau. Chia sẻ với chúng tôi ở bệnh viện, ông Thái Hy cho biết: Ông giấu vợ đi kháng chiến nhưng lại không biết chính người vợ với vẻ ngoài yếu đuối của mình cũng ngấm ngầm tham gia hoạt động cách mạng, làm công tác địch vận từ năm 1944. "Tình cờ tôi phát hiện ra bà ấy cũng có tư tưởng cách mạng là khi thấy bà khâu cờ và tôi có hát lên một tiếng "đoàn", bà đã nói là bài "Tiến quân ca", ông Thái Hy nhớ lại.

Trong 9 năm kháng chiến, bà Thái Tiên chuyển ngành đi học, rồi làm công tác xây dựng Đảng. Bà cũng là người trực tiếp nhận đọc lệnh chiến đấu từ Đại tướng Võ Nguyên Giáp và lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Bác hồ.

Hiện đã ở tuổi xưa nay hiếm, hai vợ chồng ông bà Thái Hy vẫn minh mẫn và hạnh phúc với đàn con cháu đều đã trưởng thành. Nhớ lại kỷ niệm về những ngày sục sôi tinh thần cách mạng, hai ông bà rất tự hào. Ở cương vị nào ông bà cũng đều làm hết tâm, hết sức những công việc mà cách mạng giao phó.

Phương Thuận