Hà Nội đề xuất thu phí phương tiện giao thông đi vào nơi ùn tắc

Hà Nội sẽ thu phí phương tiện lưu thông trên các tuyến phố ùn tắc. Ảnh: Kim Oanh

Biện pháp khoa học chống ùn tắc, giảm ô nhiễm

Tại Hội nghị đánh giá công tác phối hợp giữa UBND TP Hà Nội và Bộ GTVT, Giám đốc Sở GTVT TP Hà Nội Vũ Văn Viện nhấn mạnh, với tốc độ phát triển dân số, phương tiện giao thông trên địa bàn thành phố như hiện nay, trong khi nhiều công trình giao thông quan trọng đang trong giai đoạn đầu tư theo quy hoạch, ý thức của một bộ phận doanh nghiệp vận tải và người dân tham gia giao thông chưa cao. Tình hình ùn tắc giao thông, tai nạn giao thông, các vi phạm trật tự an toàn giao thông, xe dù bến cóc, xe quá khổ quá tải đã được tập trung chỉ đạo giải quyết nhưng vẫn còn diễn biến phức tạp…

Trước tình hình trên, thành phố cũng đề nghị Bộ GTVT cùng thống nhất kiến nghị Quốc hội bổ sung và ban hành Luật phí, lệ phí mức phụ thu ô nhiễm môi trường theo mức khí thải khi lưu hành của phương tiện xe cơ giới đường bộ thông qua đăng kiểm phương tiện; phí phương tiện xe cơ giới đường bộ vào một số khu vực có nguy cơ ùn tắc giao thông; quản lý xe đạp điện tương tự như xe máy; quy định chủ xe ô tô phải lắp đặt thiết bị thu phí tự động và mở tài khoản để phục vụ công tác thu phí và xử lý vi phạm.

Đề xuất này đã được UBND TP Hà Nội đưa ra trong Đề án “Tăng cường quản lý phương tiện giao thông đường bộ nhằm giảm ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường trên địa bàn thành phố, giai đoạn 2017-2020, tầm nhìn đến 2030” vào tháng 8/2017.

Mục tiêu cơ bản của việc áp dụng phí chống ùn tắc không phải là số tiền thu được từ người dân mà là biện pháp nhằm kiểm soát tình hình giao thông tại các khu vực đông đúc vào giờ cao điểm. Đây là một phương pháp khoa học đã được nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng. Từ tháng 2/2003, các lái xe khi ra vào thủ đô London của nước Anh cũng đã phải trả phí ùn tắc. Mục đích của chính quyền London rất rõ ràng, đó là hạn chế những người sử dụng xe cá nhân vào thành phố, giảm lưu lượng giao thông. Một thời gian dài áp dụng, việc thu phí đã góp phần giảm ùn tắc thông qua việc giảm số lượng phương tiện vào khu trung tâm thành phố London vốn rất đông đúc và ô nhiễm.

Tại Singapore, kể từ khi áp dụng loại phí này, số xe cộ cá nhân vào trung tâm đã giảm đáng kể. Ngược lại, số người sử dụng các loại xe công cộng lại tăng lên, mức độ ô nhiễm không khí được giữ ở mức an toàn. Tiền phí thu được, chính quyền Singapore đã sử dụng để tu bố đường sá, cải tạo cảnh quan môi trường và chống ô nhiễm.

Tính khả thi đến đâu?

Có thể thấy, đây là một phương pháp khoa học, một trong những biện pháp nhằm giảm chống ùn tắc, giảm ô nhiễm đã được nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng. Tuy nhiên, tại Việt Nam, đây vẫn còn là một hình thức khá mới mẻ, nhiều người vẫn băn khoăn về tính khả thi của đề án này.

Chuyên gia giao thông Bùi Danh Liên đánh giá, phí chống ùn tắc là phương pháp quản lý giao thông rất khoa học và đã được nhiều nước áp dụng từ lâu. Ông Liên dẫn ra một ví dụ từ đất nước Singapore: “Khi đi vào giờ cao điểm hoặc những khu vực đông người, có nguy cơ ùn tắc thì người dân Singapore phải nộp phí. Nhưng như thế không có nghĩa là dừng xe để thu mà Singapore thu bằng công nghệ thông tin. Chủ mỗi phương tiện có một tài khoản và nếu xe đi vào giờ cao điểm hoặc đi vào chỗ ùn tắc giao thông sẽ bị thu phí cao hơn. Khi ấy hệ thống sẽ tự động trừ tiền trong tài khoản của chủ phương tiện. Vậy để làm được điều đó không đơn giản, mỗi đầu xe phải có một tài khoản kèm theo và phải có một quy trình rất lâu dài”.

“Như phí cao tốc chẳng hạn, nhiều nơi ở Việt Nam áp dụng thu phí tự động không dừng. Các xe phải đến trạm đăng kiểm và được dán một thẻ vào đầu xe cùng số hiệu xe, tải trọng... Nhưng đề án đã đi vào hoạt động cả năm trời mà chẳng mấy tài xế hào hứng. Bởi vậy chủ trương thu phí chống ùn tắc, đây là phương pháp quản lý rất khoa học nhưng phải có lộ trình cụ thể. Chạy qua những khu vực ùn tắc sẽ mất tiền thì người ta sẽ tránh đi vào những khu ấy, như vậy sẽ giảm được ùn tắc giao thông”, ông Liên cho hay.

Ông Liên cũng kiến nghị những giải pháp để việc thu phí trên đạt được hiệu quả: “Ở Việt Nam có thể người dân chưa quen với việc bị thu phí khi đi vào những nơi ùn tắc, người ta sẽ phản ứng cho nên chúng ta cần tuyên truyền cho nhân dân hiểu rằng nếu tình hình giao thông được cải thiện thì đời sống của họ cũng sẽ được nâng cao. Về quá trình thực hiện, chúng ta cũng cần lộ trình nhất định chứ không thể thu phí bằng việc tạm thu phí được.

Chúng ta cần phải có lộ trình cụ thể cho từng năm, phải làm đề án thông qua Hội đồng nhân dân để lấy ý kiến của người dân vì đây quyền lợi của người dân, người dân phải được biết, được đưa ra ý kiến và họ ủng hộ thì mới có thể làm để tránh gây ra những nhiễu loạn trong dư luận, trong xã hội. Chúng ta cũng cần làm một cách minh bạch tránh tình trạng như việc thu phí tại các trạm BOT như hiện nay”.

Kim Oanh