Hào hùng 81 năm Xô Viết Nghệ Tĩnh (2): Về “nơi đi đầu dậy trước

> Hào hùng 81 năm Xô Viết Nghệ Tĩnh (1): Làng "Xô Viết"

Biểu tượng cho tình thần chiến đấu quật cường ở Tràng Kè.

Hơn 80 năm-Thời gian tương đối dài đối với cuộc đời con người, Mỹ Thành cũng như bao vùng quê cách mạng trên mảnh đất xứ Nghệ này, các nhân chứng sống của những ngày đầu đấu tranh Cách mạng ấy đã lần lượt qua đời. Những câu chuyện đã trở thành biểu tượng cho tinh thần đấu tranh bất khuất ở Mỹ Thành dần chỉ còn lưu lại trong sử sách, tài liệu.

Về Mỹ Thành, chúng tôi gặp ông Nguyễn Tài Thảo, một trong những người lớn tuổi ở vùng quê này kể về những tháng ngày hào hùng ấy. Ông Thảo năm nay 90 tuổi, là người chứng kiến cảnh đấu tranh và cả những đau thương mất mát người thân khi bị Thực dân Pháp bắt bớ bắn giết.

Ông Thảo kể: "Cao trào đấu tranh Cách mạng diễn ra vào khoảng tháng 7 năm 1930. Thuở ấy tôi gần 10 tuổi, tôi vẫn nhớ rất rõ hình ảnh cờ búa liềm tung bay trên các ngọn cây, mọi ngả đường, tiếng trống giục liên hồi, hàng trăm người tập trung tại đình Trụ Pháp rồi kéo nhau đi biểu tình...".

Sử làng Mỹ Thành có ghi lại rằng: "Hàng trăm quần chúng tổng Vân Tụ, khởi đầu từ Đông Yên, qua Ngọc Luật, Quảng Cư, Tràng Niên tập trung tại đình Trụ Pháp. Đoàn biểu tình đã bắt tên Kiểm Định (Bang tá Đông Yên) đi đầu để thị uy. Các đồng chí Tự vệ đỏ cầm cờ đi đầu bảo vệ đoàn biểu tình. Quần chúng từ Quốc lộ 7 rầm rộ tiến qua  tỉnh lộ 538. Dọc đường, đoàn biểu tình các làng Ngọc Thượng, Ngọc Hạ, Nam Thôn, Liên Trì, Điện Yên... nhập vào đoàn ngày càng đông. Quần chúng nhân dân với khí thế hùng dũng, vừa đi vừa hô vang các khẩu hiệu "Ủng hộ cách mạng tháng Mười Nga" đòi "Khất sưu, hoãn thuế", "Chống đế quốc, thực dân phong kiến khủng bố công nông Vinh - Bến thủy"...Khi đoàn biểu tình vừa tiến đến gần Cầu Dinh, bị tri huyện đưa lính Lê dương lên đàn áp làm chết một người, một số bị thương nặng. Cùng lúc ấy, đoàn biểu tình ở hạ huyện kéo đến cầu Muống bị giặc xả súng, làm nhiều người chết và bị thương nặng, cả 2 đoàn biểu tình được lệnh giải tán.

Ông Thảo bùi ngùi: Những năm 1930, quê ông rất đói. Nhiều vụ liền mất mùa, người dân sống trong cảnh thiếu ăn, thiếu mặc. Gia đình ông Thảo cũng không có cơm ăn, chỉ có khoai và một số rau củ sống qua ngày. Ngày đó bọn thực dân lại đẩy mạnh việc tăng sưu thuế, binh dịch, lao dịch vô cùng nặng nề. Người nào chống lại sẽ bị bọn chúng đàn áp dã man. Chúng sẵn sàng giết người không nương tay. Mỹ Thành trở thành địa điểm để thực dân Pháp giam cầm những chiến sỹ Cách mạng ngay tại địa phương và vùng lân cận do nơi đây có đồn binh của chúng. Tuy còn nhỏ nhưng ông Thảo vẫn nhớ cảnh chúng tra tấn các chiến sỹ Cách mạng một cách dã man. Nhiều người đã không sống nổi sau trận tra tấn đòn roi tàn bạo.

Văn bia tưởng niệm 72 liệt sỹ ở Mỹ Thành.

Ngay chính gò đất năm xưa những chiến sỹ Cách mạng đã nằm xuống vì sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, bây giờ là một Nhà bia tưởng niệm khang trang, uy nghiêm. Di tích này nằm sát quốc lộ 7, diện tích gần 800m2.

Nhà bia giờ đây không chỉ là nơi để người dân đến hương khói cho các chiến sỹ năm xưa mà còn là  chứng tích lịch sử hào hùng, niềm tự hào của người dân Mỹ Thành, là "địa chỉ đỏ" để giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ.

Ông Thảo cho biết: "Mỗi độ xuân về, cũng là mùa các thế hệ thanh niên lên đường nhập ngũ. Trước khi lên đường, các chiến sỹ trẻ đều được đến nhà bia dâng hương, dâng hoa và đọc tuyên thệ. Nó trở thành một nghĩa cử đẹp và thiêng liêng ở quê hương chúng tôi".

Di tích nhà bia Tràng Kè đã được Bộ Văn hóa - Thông tin (Nay là Bộ VH-TT&DL) công nhận xếp hạng Di tích Lịch sử Cách mạng cấp Quốc gia năm 1990. Điều khiến ông Thảo và đông đảo người dân Mỹ Thành càng phấn khởi hơn khi công trình này đã được trùng tu, tôn tạo một cách khang trang. Việc tôn tạo không những phát huy các giá trị di sản để tri ân các anh hùng liệt sỹ mà còn góp phần giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ mãi mãi không quên, đã có một giai đoạn lịch sử, cha anh đã không ngại hy sinh xương máu để đấu tranh cho dân tộc thoát khỏi ách nô lệ, sống đời tự do.