Hiểm họa vùng khai thác đá phương Nam

Trời lạnh căm căm, gió thổi thốc từ cánh đồng mang theo bụi đá vào trụ sở UBND xã Phương Nam (thị xã Uông Bí, Quảng Ninh), cũng không làm giảm nhiệt từ sự bức xúc của những người dân nơi đây, khi phía bên kia đường, mấy quả núi nhiều đời nay sững sững bảo vệ, che chắn cho họ đang ngày đêm bị... hạ.

Đi trong âu lo

Chúng tôi về xã Phương Nam, thị xã Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh, chứng kiến những địa danh thơ mộng Đá Bạc, Hồng Hải, Hồng Hà, Bạch Đằng... là các thôn nằm trong vùng ảnh hưởng của mỏ đá xã Phương Nam, nằm cạnh quốc lộ 10 từ Uông Bí đi Hải Phòng, đã lý giải được sự cấp thiết của những kiến nghị của người dân nơi đây.

Phía bên trái trạm thu phí Đá Bạc, những quả núi bị xẻ thịt loang lổ, đây đó khói bụi còn vương vất, trùm lên cả khu dân cư, nhiều quả núi đã bị xẻ gần hết, trơ trọc giữa trời là một chiếc cột đá, như chờ sập xuống bất kỳ lúc nào. Xe tải hạng nặng chở đá cùng với gió bấc, khiến cho cả một vùng trời chìm trong bụi trắng. Dưới chân mấy quả núi đang bị đập phá, những đồng lúa trước kia xanh ngút ngàn của người dân, giờ bị bỏ hoang.

“Phía bên kia là khu khai thác đá của Công ty Phương Nam. Hàng ngày mìn họ nổ vào trưa và chiều tối. Bụi bay mù mịt, đá văng đến tận cửa nhà tôi, ầm ầm lăn xuống ruộng. Bây giờ, cứ sắp đến giờ nổ mìn thì cả nhà tìm cách mà lẩn tránh, kẻo gặp họa”, ông Phạm Văn Hiển, Bí thư chi bộ, Trưởng thôn Hồng Hải nói với chúng tôi trong lo lắng.

Cánh đồng bỏ hoang nhiều vì ngay sát chân mỏ đá của Công ty Phương Nam, nên người dân không dám vào trồng cấy. Bước đi trên các thửa ruộng, chúng tôi nhặt được nhiều hòn đá lớn nhỏ khác nhau bị văng ra trong các cuộc nổ mìn. Ngọn núi đá sừng sững bao năm che chở cho người dân đang bị xẻ thịt nham nhở.

“Dân ở lậu” thì đòi kiện cái gì?

Đó là câu trả lời của ông Nguyễn Minh Hà, Trưởng phòng Kỹ thuật, Sở Công nghiệp Quảng Ninh khi đề cập đến vấn đề này. Ông Hà bảo, ngày xưa khu khai thác đá là vùng hoang vắng. Đến khi có đường, có 3 công ty khai thác đá là Phú Cường, Phương Nam và Phương Mai đến khai thác, thì dân mới bám theo mà ở. Nhiều nhà dân “nhảy dù” nên giờ bị ảnh hưởng bởi môi trường thì kêu gì nữa?

Ông Hà cho biết thêm, hiện Giấy phép sử dụng vật liệu nổ công nghiệp của 2 công ty Phú Cường và Phương Mai đều đã hết hạn, riêng công ty Phương Nam còn hạn đến tháng 4 năm 2008. Thế nhưng, khi chúng tôi đưa ra các bằng chứng về việc 2 công ty Phú Cường, Phương Mai vẫn nổ mìn phá đá thì ông Hà lại cho rằng, có thể họ nổ nốt chỗ thuốc nổ còn lại... (!?).

Không đồng quan điểm với ông Hà, ông Phạm Hồng Điệp, Chủ tịch UBND xã Phương Nam cho rằng, người dân trong vùng bị ảnh hưởng của khu mỏ đá không phải là những người “ở lậu”. Theo ông Điệp, mỏ khai thác đá chẳng mang lại chút lợi ích trực tiếp nào cho xã, mà chỉ mang lại những hệ lụy về cảnh quan môi trường, cho công tác quản lý nhà nước tại địa phương. Tháng 5/2007, Công ty Phương Mai trong một lần nổ mìn phá đá, đám khói bụi, đá văng trùm kín toàn bộ khu dân cư, khiến người dân kéo nhau lên UBND xã “phản đối”, xã đã phải rất vất vả để giải quyết.

Ông Điệp cho biết, mấy ngày nay các công ty Phú Cường, Phương Mai vẫn nổ mìn phá đá; Nhưng nay biết rằng họ đã hết hạn Giấy phép sử dụng vật liệu nổ công nghiệp, thì chính quyền sẽ cương quyết giám sát, kiểm tra và xử lý sai phạm. Cuộc sống người dân phải được đặt lên vị trí hàng đầu. Tuy nhiên việc xử lý mấy doanh nghiệp này như thế nào thì thẩm quyền thuộc về UBND tỉnh Quảng Ninh.

Đã đến lúc các cơ quan chức năng tỉnh Quảng Ninh nên vào cuộc xem xét sự việc một cách khách quan và nhanh chóng, đảm bảo an toàn cho người dân và cảnh quan của khu vực.

Lâm Phong