Hơn 1 tháng, 9 ca vào viện vì liên cầu khuẩn lợn

Bệnh nhân Vũ Văn B điều trị tại Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Ảnh: T.Nguyên

Chỉ giết mổ, không ăn sản phẩm từ lợn cũng bị dính bệnh nặng

Điều trị tại Khoa Cấp cứu (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương) đã được 4 ngày, bệnh nhân Vũ Văn B (60 tuổi, ở Nghĩa Hưng, Nam Định) vẫn chưa hết đau đớn. Rải rác toàn thân bệnh nhân B nổi ban tím, đỏ, tập trung nhiều ở vùng chân, bàn tay, mặt. Thậm chí, có chỗ còn nổi phồng, nứt nẻ. Các đầu ngón tay, chân có hoại tử, gáy cứng. Theo các bác sĩ tại Khoa Cấp cứu, bệnh nhân B được chuyển từ Bệnh viện Bạch Mai, nhập viện trưa ngày 2/3 với chẩn đoán nhiễm trùng máu, suy thận do nhiễm liên cầu lợn. Người nhà bệnh nhân cho biết, trước đó 10 ngày, ông B có mổ thịt lợn, 6 ngày sau bệnh nhân bị sốt cao 39-40oC, da nổi ban hoại tử, không đại tiện, tiểu tiện được.

“Hiện bệnh nhân tỉnh táo, còn nhiều ban hoại tử, nhưng với tình trạng suy thận của bệnh nhân B, chiều 5/3, bệnh nhân được chỉ định lọc máu, dự kiến phải mất 3 tuần”, BS Nguyễn Trung Cấp - Trưởng khoa Cấp cứu thông tin. Bệnh nhân B không có BHYT. Dù chi phí thuốc cho bệnh nhân không đáng kể nhưng theo BS Trung Cấp, do bệnh nhân phải lọc máu nên chi phí điều trị, ông B sẽ phải trả khoảng 40-50 triệu đồng.

Từ ngày 15/1 đến nay, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đã tiếp nhận tới 9 ca liên cầu lợn. 100% trong số này là nam giới, ở tuổi trung niên, hầu hết không có BHYT. Đặc biệt, có nhiều ca vào viện trong dịp Tết vừa qua. Trong số 9 ca liên cầu lợn vào viện, có 5 ca thể nhiễm trùng máu, 4 ca thể viêm màng não mủ. 40-50% trong số này có khai thác tiền sử liên quan ăn tiết canh hoặc ăn thịt lợn ốm, số còn lại, bệnh nhân và người nhà không khai. “Đáng lưu ý, nhiều người khai chỉ mổ lợn thôi cũng bị nhiễm liên cầu lợn, nhiều người trong số đó có tiền sử nghiện rượu, cơ địa yếu, gia đình kinh tế khó khăn nên mỗi đợt điều trị xong, gia đình hoàn toàn kiệt quệ”, BS Trung Cấp thông tin thêm.

Theo BS Trung Cấp, với những ca nhiễm liên cầu lợn thể viêm màng não mủ, việc điều trị ít nhất phải mất tới 3 tuần, còn với thể nhiễm trùng máu, phác đồ điều trị sẽ tuỳ vào bệnh nhân sốc hay suy đa phủ tạng hay không. “Nếu có tình trạng sốc, suy tạng thì phải tuỳ vào tạng suy đó là tạng nào để hỗ trợ theo tạng đó. Ví dụ: Suy hô hấp phải thở máu, suy thận hay gan phải lọc máu. Tiên lượng điều trị hay chi phí sẽ tùy vào số lượng tạng suy và mức độ suy. Có những ca chi phí lên tới hàng trăm triệu đồng”, BS Trung Cấp cho biết. Chưa kể, nhiều bệnh nhân không thể qua khỏi hoặc để lại những biến chứng nặng nề.

Lợn nhà nuôi, “cắp nách”, thả rông chưa hẳn đã sạch

Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) cho biết, bệnh liên cầu khuẩn lợn do Streptococcus suis (S.suis) gây nên. Biểu hiện lâm sàng chủ yếu là: Viêm màng não, xuất huyết, viêm phổi, viêm cơ tim và viêm khớp. Những người bị bệnh nặng có thể tử vong do độc tố vi khuẩn gây sốc nhiễm khuẩn, viêm nội tâm mạc, suy đa phủ tạng, nhiễm khuẩn huyết...

Vi khuẩn S.suis thường cư trú ở đường hô hấp trên, đặc biệt là ở mũi, ở đường tiêu hoá và sinh dục của lợn. Khuẩn này có thể lây truyền qua người khi tiếp xúc với lợn bệnh hay lợn mang vi khuẩn qua các tổn thương nhỏ, trầy xước trên da của những người giết mổ, chế biến và ăn thịt lợn bệnh hay lợn mang vi khuẩn nấu không chín. Hiện nay, chưa có bằng chứng bệnh liên cầu khuẩn có thể lây trực tiếp từ người sang người.

Bệnh lây truyền trực tiếp cho con người thông qua việc ăn thịt lợn và các sản phẩm từ lợn bệnh hay lợn mang mầm bệnh chưa nấu chín (như tiết canh, nem chua, nem chạo…) hoặc do tiếp xúc với mầm bệnh thông qua các tổn thương, trầy xước trên da… Theo thống kê, khoảng 70% bệnh nhân mắc liên cầu lợn có ăn tiết canh lợn. Các ca mắc còn lại do ăn nem chạo sống, tiếp xúc, giết mổ lợn bệnh.

Theo Bộ Y tế, năm 2017 cả nước ghi nhận 171 ca bệnh liên cầu khuẩn lợn, trong đó 14 người tử vong. Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, năm 2017 có khoảng 20 ca vào viện với chẩn đoán liên cầu lợn.

PGS.TS Trần Đắc Phu - Cục trưởng Cục Y tế dự phòng cho biết, bệnh xảy ra rải rác quanh năm, nhưng thường tăng vào những tháng cuối năm và đầu năm Âm lịch. Lý do vì nhiều gia đình mổ lợn để ăn Tết, nhu cầu sử dụng thịt lợn lên cao, thậm chí nhiều nơi có tập tục ăn bát tiết canh cho may mắn.

Các chuyên gia cảnh báo một quan niệm của người dân cho rằng lợn do gia đình nuôi, lợn “cắp nách”, thả rông là lợn “sạch”, do đó có thể ăn tiết canh, đây là quan điểm sai lầm. Bởi bất kể giống lợn nào, được chăn nuôi trong điều kiện nào thì vẫn có nguy cơ nhiễm liên cầu lợn. “Tỷ lệ mang S.suis không triệu chứng trong một đàn lợn khoảng 60-100%. Những người bị suy giảm miễn dịch và lợn bị suy giảm miễn dịch có nguy cơ mắc bệnh cao”, Cục Y tế dự phòng cho biết.

Vi khuẩn gây bệnh liên cầu lợn hoàn toàn bị tiêu diệt khi thực phẩm được nấu chín kỹ. Vì thế, để phòng bệnh, người dân không nên giết mổ lợn ốm chết, không xử lý thịt lợn sống bằng tay trần, nhất là khi có vết thương ở tay; rửa tay sạch sau khi chế biến thịt. Không ăn lợn bệnh, thịt lợn sống, tiết canh, nội tạng chưa nấu chín và đặc biệt không ăn thịt lợn ốm, chết. Trong bất cứ trường hợp tiếp xúc với lợn ốm, chăm sóc, nuôi hoặc giết mổ, tiêu hủy, nên có phương tiện phòng hộ.

Thu Nguyên