Hụt hẫng phía sau Liên hoan Phim Quốc tế Hà Nội 2018

Màn “vồ ếch” của Nhật Kim Anh trên thảm đỏ LHP. Ảnh: TL

“Nặng” váy áo, “vồ ếch” trên thảm đỏ!

Diễn viên Nhật Kim Anh vấp ngã trên thảm đỏ vì chiếc váy quá dài khiến hai nghệ sĩ đi bên được phen hốt hoảng, Khả Ngân bị lộ phần trang phục nhạy cảm thiếu thẩm mỹ, các nữ diễn viên bị chê vì hình ảnh quá rườm rà, sến sẩm hoặc “kinh dị” như dự… lễ hội Halloween, khách mời đi thảm đỏ rời rạc, ngẫu hứng, không được sắp xếp trình tự… là những “hạt sạn” về phần nhìn mà đến Liên hoan Phim (LHP) năm nay vẫn tái diễn, có phần lộn xộn hơn.

Về nội dung, nếu so với kỳ Liên hoan phim quốc tế Hà Nội lần đầu tiên diễn ra vào năm 2010 thì năm nay sự kiện đã nâng tầm về số lượng các phim, quốc gia tham dự, song để đạt được kỳ vọng về một “Cannes” của Việt Nam, tạo được tiếng vang với điện ảnh khu vực có lẽ còn là giấc mơ dài. Nhìn chung, đây vẫn dừng ở mức một sự kiện quy tụ được dàn nghệ sĩ trong và ngoài nước tham dự và duy trì một số hoạt động như chiếu phim, hội thảo về điện ảnh có hệ thống. Chia sẻ câu chuyện này, đạo diễn Lương Đình Dũng từng nhấn mạnh: “Để tạo được thương hiệu cho một sự kiện thế này điều cần thiết nhất chính là quy mô và uy tín. Uy tín thể hiện ở khách mời, giám khảo và những bộ phim mà Liên hoan phim quy tụ được”.

Đạo diễn này từng được mời là thành viên LHP quốc tế Black Nights - LHP hạng A và là 1 trong 15 LHP lớn của thế giới cho rằng để có một LHP bài bản, uy tín, không vướng sạn thì điểm nhấn lựa chọn trước hết phải là những bộ phim hay, những nền điện ảnh lớn, những cá tính lạ… Tới lần tổ chức thứ 5, theo đạo diễn phim “Cha cõng con”, LHP quốc tế Hà Nội đã làm được nhiều điều tốt nhưng cần phải có tính liên kết quốc tế cao hơn nữa và cần được tổ chức hàng năm, thay 2 năm/lần. Đó là sự chậm trễ so với thực tế và bao nhiêu phim tốt đều có nhiều cơ hội đi các LHP diễn ra thường niên khác.

Thực tế này được chứng minh cả ở phương diện những bộ phim Việt thưa vắng tại LHP. Trao đổi cùng chúng tôi, một thành viên trong Hội đồng tuyển chọn phim của sự kiện tiết lộ, trên thực tế, các công đoạn cần thiết nhất cho việc duyệt, lựa chọn phim đã diễn ra cả nửa năm nay với nhiều tình huống phức tạp. Phim “Song Lang” được Hội đồng đánh giá khá cao, lẽ ra sẽ dự thi thì đã ở trong danh sách dự LHP Tokyo nên trượt khỏi danh sách. Trước thông tin những bộ phim như “Song Lang” bị trượt khỏi danh sách dự thi, không ít người trong giới chuyên môn và khán giả đặt ra câu hỏi: Tại sao nhất thiết phải có quy định dự thi quốc tế thì thôi trong nước? Dường như chính sự khắt khe, cứng nhắc này đang là rào cản cho nhiều nhà làm phim cũng như công tác quảng bá điện ảnh nước nhà?

Đâu là dấu ấn bản sắc?

Liên hoan LHP Hà Nội 2018 có 40 phim ngắn, 12 phim dài của các quốc gia và vùng lãnh thổ tranh giải. Tuy nhiên, phim truyện dài duy nhất đại diện Việt Nam tranh giải là “Nhắm mắt thấy mùa hè” – tác phẩm điện ảnh đầu tay của nữ đạo diễn Cao Thúy Nhi – một bộ phim có tới 90% bối cảnh quay ở Nhật Bản, ê-kíp đa số là người trẻ tuổi theo đuổi dòng phim độc lập. Tuy LHP đã khép lại song đây vẫn đang là chủ đề được quan tâm. Trước khi công chiếu chính thức tại Việt Nam vào tháng 5/2018, phim đã được giới thiệu tại Nhật Bản. Nhân vật chính của phim là Nhật Hạ - một cô gái trẻ trung, năng động và yêu thích nhiếp ảnh. Sau biến cố gia đình, cô quyết định sang Nhật Bản tìm tung tích người cha thất lạc nhiều năm. Trong ký ức của người con, cha mình là người yêu nhiếp ảnh đến nỗi quên cả gia đình, thậm chí sẵn sàng từ bỏ vợ con để đến đất nước xa xôi chinh phục đam mê cá nhân. Nhờ hành trình tới xứ sở hoa anh đào, Nhật Hạ tình cờ gặp gỡ một chàng trai Nhật Bản lạnh lùng, ít nói. Run rủi, chàng trai ấy từng quen biết, là học trò của cha cô. Càng đi sâu tìm hiểu, cô gái trẻ càng phát hiện nhiều sự thật không như mong đợi. Đây là bộ phim tâm lý, tình cảm với những câu chuyện giản dị về tình yêu, niềm tin, trách nhiệm cuộc sống.

Chia sẻ cùng chúng tôi, đạo diễn Cao Thúy Nhi chia sẻ: “Chúng tôi đã chọn phong cách phim rất khác so với xu hướng phim Việt thường thấy là nhẹ nhàng, trong lành, nhiều màu sắc, phong cách đồng thời chấp nhận sự thách thức từ phía khán giả. Chính xác hơn, có thể gọi đó như một phép thử cho cả khán giả lẫn chúng tôi để chúng tôi bước tiếp những bước đi dài thay vì đi nhanh”. Trong hai năm thực hiện dự án, nữ đạo diễn đã không làm được việc gì khác vì phải cùng ê-kíp lo tìm nguồn đầu tư, không thỏa hiệp được với nhà đầu tư, họ quyết định tự bỏ tiền túi.

Trước những câu hỏi về nội dung quảng bá đất nước, con người và văn hóa Việt mà LHP nước chủ nhà chỉ có một bộ phim bối cảnh phần nhiều ở nước ngoài, bà Ngô Phương Lan – Cục trưởng Cục điện ảnh, Giám đốc Liên hoan phim cho biết: “Nhiệm vụ quảng bá Việt Nam tới bạn bè quốc tế là rất quan trọng nên cần được xét ở bình diện lớn chứ không phải chỉ qua một bộ phim trong nước dự thi. Ngay cả việc chúng ta nỗ lực chọn được những bộ phim quốc tế chất lượng, đã đoạt giải danh tiếng, mời các đoàn làm phim ấy sang tham dự cũng là cách quảng bá tốt. Ví dụ, lần này đã có phim của Nhật Bản đoạt giải Cành cọ Vàng LHP Cannes 71, phim của Chile giành giải Oscar - Phim nước ngoài hay nhất, phim Hungary đã đoạt giải Gấu Vàng – Liên hoan phim Berlin”.

Những năm gần đây, chủ đề làm phim độc lập đã được bàn luận, giới thiệu ở quy mô hội thảo trong các kỳ LHP. Bộ phim Việt tranh giải năm nay ở góc độ nào đó cũng góp phần đẩy mạnh đề tài này ở cấp độ sâu rộng hơn, cụ thể hơn nhưng xét cho cùng đó vẫn chỉ là “một cánh én nhỏ, chẳng làm nên mùa xuân”.

Thành Nam