Khắc khoải sông Nhơm

Sông Nhơm chạy qua địa phận xã Trung Chính (huyện Nông Cống, Thanh Hóa) đang bị ô nhiễm. Ảnh: N.Hưng

Khi nguồn nước bị “đầu độc”

Dọc đôi bờ sông Nhơm trong những ngày hè nắng quắt, chúng tôi không khỏi bàng hoàng khi tận mắt chứng kiến con sông một thời “tắm mát” yên bình, thơ mộng nay đã biến thành “con sông rác”, là nỗi khiếp đảm vì ô nhiễm, bệnh tật gieo rắc. Không giấu được sự lo lắng, ông Lê Xuân Phùng - Chủ tịch UBND xã Trung Chính (huyện Nông Cống) cho biết: “Cả xã có 8 thôn thì có tới 7 thôn đang phải phụ thuộc nguồn nước từ sông Nhơm. Vậy nhưng, sông Nhơm mấy năm trở lại đây đang từng ngày bị đầu độc bởi rác thải ô nhiễm”.

Dẫn chúng tôi đến vị trí cống Nổ Hồ - nơi rác thải từ thượng nguồn đổ thẳng vào sông Nhơm, ông Phùng không giấu được nỗi bức xúc khi cống Nổ Hồ vốn được xây dựng từ thời Pháp thuộc với chức năng chính là tiêu thoát lũ cho một số xã thuộc huyện Nông Cống thì nay phải kiêm thêm một chức năng mới là chứa rác thải. Cả đoạn kênh chỉ chừng 300m nối từ kênh Nam đến cống Nổ Hồ, rồi đổ ra sông Nhơm đang bốc mùi sú uế từ đủ chủng loại rác thải, rác sinh hoạt, rác công nghiệp, xác động vật chết… Lượng rác thải lên tới hàng tấn, chiếm dụng phần lớn diện tích lòng kênh, đang trực chờ tuồn đổ ra sông Nhơm. Có một điều khó hiểu là, dù Công ty Thủy nông sông Chu (Thanh Hóa) - đơn vị khai thác, sử lý nguồn nước mặc - đã lắp đặt hệ thống rào chắn bằng sắt nhằm ngăn rác thải từ thượng nguồn đổ về, song lại không có biện pháp trục vớt, xử lý rác thải khiến lượng lớn rác thải trên bị đổ thẳng ra sông Nhơm.

Nguồn nước sông Nhơm ô nhiễm, thế nhưng cả trăm hộ dân xã Trung Chính nói riêng và cả nghìn hộ dân ở các xã lân cận khác có dòng sông Nhơm chảy qua vẫn phải bất lực bơm, gánh nước về sử dụng. Gia đình bà Nguyễn Thị Hằng (ở thôn Thanh Hà, xã Trung Chính) xót xa: “Ngày trước nước sông Nhơm trong xanh, sạch mát, bà con cứ mỗi sáng, chiều đều ra gánh nước, lũ trẻ nô nhau tắm mát vui vẻ bao nhiêu thì nay ngược lại”. Nhà bà Hằng nằm ngay mép bờ tả sông Nhơm nên con sông ô nhiễm thế nào, gia đình bà là rõ nhất. Mặc dù đã đầu tư để xây dựng một bể chứa nước mưa 10 khối, nhưng cũng không đủ giải quyết được nguồn nước sinh hoạt của gia đình.Và khi ấy, bà Hằng cũng như bao hộ dân khác đành phải “nhắm mắt” lấy nước sông Nhơm lên lắng lọc mà dùng.

“Tại sao gia đình không khoan giếng sử dụng?” - câu hỏi không có gì vô lý, nhưng lại xem như không hiểu chuyện của chúng tôi được bà Hằng lý giải: “Khoan nước khắp rồi nhưng không có được. Khoan sâu 50 - 60m thì nguồn nước bị nhiễm mặn. Khoan sâu hơn gặp đá. Khoan cạn thì nước bị nhiễm sắt”. Nhìn vào lũ trẻ đang nô đùa, bà Hằng nghẹn giọng: “Mình thì sao cũng được, chỉ thương cho con cháu không biết sử dụng nguồn nước có bị gieo rắc bệnh tật không, chứ mấy bệnh về đường ruột, hô hấp thì thường xuyên”.

Giải pháp nào cho sông Nhơm?

Vừa qua, trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, cụ thể là dòng sông Bưởi bị “bức tử” bởi việc xả thải của các đơn vị kinh doanh, sản xuất phía thượng nguồn khiến môi sinh bị hủy diệt. Hàng chục tấn cá lồng, cá bè của bà con phơi bụng chết trắng. Thế nhưng, đến nay dòng sông đã trở lại hiền hòa. Đơn vị vi phạm cũng đã chịu hình thức xử lý. Trở lại với sông Nhơm vì sao nhiều năm qua, tình trạng ô nhiễm môi trường nơi đây vẫn chưa được giải quyết?

Theo ông Lê Xuân Phùng: “Giải pháp để sông Nhơm không bị ô nhiễm cần: Thứ nhất, người dân phải có ý thức trong việc xả rác thải là cốt yếu. Để người dân hiểu, chính họ là những người bảo vệ môi sinh thì chính quyền các địa phương ngoài hoạt động giám sát còn phải tuyên truyền thường xuyên cho bà con hiểu. Và việc chính quyền có xử lý tốt rác thải trong thôn, trong xóm thì ắt người dân cũng sẽ không còn phải vứt rác, đổ thải trộm ra môi trường. Thứ hai, cần sự vào cuộc của cấp ngành chức năng tỉnh Thanh Hóa trong vấn đề bảo vệ môi trường. Không thể nói, không phải trách nhiệm của anh thì anh không làm”.

Ông Phùng mong mỏi: “Hiện, địa phương rất khó khăn về nguồn nước, nhà nào cũng phải xây bể để chứa nước mưa, hoặc chứa nước bơm từ sông Nhơm bơm lên, có nhà đào giếng bên sông Nhơm cho nước sông ngấm vào để sử dụng. Tuy nhiên, nước sông ngày càng ô nhiễm nên UBND xã hết sức lo lắng. Chính quyền, bà con nhân dân xã Trung Chính rất mong các ngành, cơ quan chức năng nhanh chóng đầu tư cho bà con trong xã một nhà máy nước sạnh, không chỉ phục vụ cho Trung Chính mà các xã lân cận như Tế Thắng, Tế Lợi bị ảnh hưởng của ô nhiễm cùng thụ hưởng”.

Ngọc Hưng/Báo Gia đình & Xã hội