Không “xử” được lạm thu?

Chưa xử lý nghiêm, chưa thể xóa bỏ được lạm thu tiền trường (Ảnh chỉ có tính minh họa). Ảnh: Quang Huy

 

Mặc dù đã có danh mục hàng loạt các trường vi phạm, nhưng đến nay vẫn chưa có đơn vị nào bị xử lý.

 

Theo Sở GD&ĐT Hà Nội, từ đầu năm học đến nay mặc dù Sở đã yêu cầu các trường công lập trên địa bàn không được thu của học sinh 4 khoản (bảo vệ, vệ sinh, an ninh, trông xe) nhưng vẫn có nhiều trường tổ chức thu, hoặc dự kiến thu của học sinh những khoản này, ví dụ như: tiểu học Phú Xuyên thu tiền vệ sinh 15.000 đồng/tháng; THCS Hồng Hà thu tiền lao công 25.000 đồng/tháng... Nhiều trường tự ý đặt ra quỹ điện thắp sáng, quạt phục vụ học tập với mức từ 30.000-70.000 đồng/năm như: tiểu học Hồng Hà, Thọ Xuân, THCS Đan Phượng; ghế nhựa 20.000 đồng/năm tại một số trường của huyện Đan Phượng; hỗ trợ nước uống, điện, vệ sinh: tiểu học thị trấn Quốc Oai B; thu tiền photocopy 50.000 đồng/năm học: THCS Cầu Diễn...

Bà Phạm Thị Hồng Nga, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội cho biết: "Kết quả kiểm tra của Sở tại 51 trường cho thấy, một số trường không liên hệ chặt chẽ với ban đại diện cha mẹ học sinh để chỉ đạo việc thu quỹ theo quy trình, gây bức xúc trong dư luận như: các trường mầm non Yết Kiêu, tiểu học Phương Mai, Kim Giang, Song Phượng, THCS Nhân Chính... Bên cạnh đó, việc công khai các khoản thu của một số trường thực hiện chưa đầy đủ, các khoản thu thêm chưa làm đúng quy trình của công tác xã hội hóa giáo dục". Bà Nga cho biết thêm, các đoàn kiểm tra của Sở đã nghiêm túc rút kinh nghiệm và đề nghị các trường phải giải trình những khoản thu sai quy định và hoàn trả lại cho cha mẹ học sinh".

Có thể thấy rằng, về công tác chỉ đạo của Hà Nội với việc lạm thu của một số trường là rất quyết tâm, tuy nhiên công tác xử lý vi phạm vẫn còn nhiều bất cập, ở cấp địa phương vẫn chưa thực hiện nghiêm túc yêu cầu của thành phố. Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội, bà Nguyễn Thị Bích Ngọc thừa nhận: "Thực tế, có những trường thu một số khoản không theo hướng dẫn và không theo quy trình, khiến phụ huynh bức xúc, khiếu nại. UBND thành phố đã có yêu cầu xử lý, nhưng đến thời điểm này, chưa có cá nhân hoặc đơn vị nào bị đề xuất xử lý kỷ luật vì việc này. Ngay cả phân biệt thế nào là lạm thu, thu không đúng quy định giữa các sở, quận, huyện cũng còn chưa rõ ràng".

 

Năm học 2011-2012 đã hoàn thành hơn nửa học kỳ I, tuy nhiên lạm thu vẫn cứ "nóng" và dai dẳng bởi các cấp ban, ngành và dư luận vẫn luôn dành sự quan tâm đặc biệt về vấn đề này. Vào dịp đầu năm học, UBND thành phố rồi Sở GD&ĐT Hà Nội đều ra các văn bản hướng dẫn thu chi trong các nhà trường. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn nhiều bất cập trong chỉ đạo chung chung, chưa rõ ràng và có nhiều quy định chưa chặt chẽ khiến các trường "lách" để lạm thu. Trên thực tế, Hà Nội cũng đang tích cực phát hiện lạm thu trong các trường học. Kết quả các đợt kiểm tra đều cho thấy, đã phát hiện ra nhiều trường vẫn thu các khoản quy định không được thu, ngoài ra các khoản theo danh nghĩa "tự nguyện" vẫn được biến tấu để thu sai nguyên tắc. Phát hiện lạm thu không phải chuyện đơn giản, nhưng việc xử lý các vi phạm vì sao vẫn mãi "loay hoay" là điều phải xem xét lại.

Trong cuộc họp mới đây giữa Bộ GD&ĐT với UBND TP Hà Nội về tình trạng lạm thu trong trường học, lãnh đạo thành phố cũng yêu cầu Sở GD&ĐT Hà Nội phải rà soát lại báo cáo thu chi của các trường, tổ chức kiểm tra hoạt động thu chi ở một số trường để báo cáo lên thành phố và Bộ. Đồng thời yêu cầu hướng xử lý các hiệu trưởng, lãnh đạo quận, huyện cũng phải chịu trách nhiệm nếu địa phương xảy ra lạm thu. Việc xác định các trường thu sai quy định đã có, nhưng đến nay vẫn chưa có trường hợp nào bị xử lý, kỷ luật mà chỉ dừng lại ở việc nhắc nhở, trả lại tiền cho học sinh. Ngay một số lãnh đạo quận, huyện vẫn bảo lưu quan điểm rằng, không thu các khoản ngoài quy định sẽ khó khăn cho nhà trường, rồi chưa có quy định các khoản nào là lạm thu nên rất lúng túng trong xử lý trường vi phạm.

 

Ông Nguyễn Văn Thọ, Phó Giám độc Sở tài chính Hà Nội cho biết: “Trong cuộc làm việc với thành phố vừa qua, Kiểm toán Nhà nước đã kết luận rất gay gắt về các khoản thu ngoài quy định của các trường tại Hà Nội. Trước đây, các trường còn khó khăn, không xuất hiện nhiều khoản thu. Nhưng nay mức ngân sách được nâng lên, lại càng xuất hiện thêm nhiều khoản. Nếu biện minh việc thu thêm để nâng cao chất lượng đào tạo thì tiêu chí nào để nói là đã nâng cao chât lượng? Hà Nội đã tăng ngân sách để nâng cấp, cải tạo cơ sở vật chất cho các trường… nên chẳng có lý do gì để phải thu thêm. Vì thế cần phải chấm dứt các khoản thu không cần thiết và phải có những chế tài cụ thể để xử lý những đơn vị sai phạm.

Bộ GD&ĐT cũng đã ban hành dự thảo Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh tại các trường học, trong đó nêu rõ các khoản không được thu và không được sử dụng trong nhà trường. Tuy nhiên, lãnh đạo một số địa phương đã không đồng tình với quy định không được dùng quỹ để hỗ trợ cơ sở vật chất cho nhà trường… Xem ra, việc làm ra “gậy” để “trị’ lạm thu là không khó. Nhưng với cách xử lý theo kiểu “giơ cao, đánh khẽ” như hiện nay thì lạm thu sẽ tiếp tục “sống dai, sống khỏe”.

"Ngành GD&ĐT nên đưa các khoản cần thu của trường vào chương trình đầu năm, chứ không phải để khi vào năm học mỗi trường, mỗi lớp lại đưa ra một khoản thu khác nhau. Cũng cần làm rõ khoản thu nào cần thì đề xuất đưa vào khung áp dụng cho toàn thành phố. Đối với những khoản nhà nước cấp mà chưa đủ thì báo cáo UBND thành phố xem xét cấp thêm. Dứt khoát, phải xử lý trưởng phòng GD&ĐT, Hiệu trưởng nếu để xảy ra sai phạm". Bà Nguyễn Thị Bích Ngọc, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội

 

Ngô Quang Huy