Kinh hoàng xe khách miền Trung

Có kiểm tra mới thấy doanh nghiệp vận tải khách hoạt động bát nháo như thế nào. Ảnh: C. Tâm.

 

Từ đầu tháng 8 tới nay, hàng loạt doanh nghiệp, phương tiện vận tải khu vực Nam Trung bộ đã bị đoàn Thanh tra Bộ GTVT “sờ gáy”. Hàng loạt các sai phạm đã được lôi ra ánh sáng. Doanh nghiệp vận tải thì “oằn mình” nộp phạt còn người dân được phen thở phào nhẹ nhõm bởi cuộc “cách mạng” trong lĩnh vực vận tải sẽ giúp họ an toàn và có dịch vụ tốt hơn mỗi khi lên xe.

 

Từ ngày 5 đến 20/8, đoàn Thanh tra của Bộ GTVT đã tiến hành kiểm tra tại 3 tỉnh: Khánh Hòa, Ninh Thuận và Bình Thuận. Kết quả của chuyến thanh tra này đã khiến nhiều người rùng mình về cái sự mất an toàn ở mức báo động đỏ. Cụ thể, về quản lý phương tiện, hiện tượng các doanh nghiệp, hợp tác xã kinh doanh vận tải không quản lý phương tiện, giao xe cho lái xe quản lý tất cả các khâu như: duy tu, bảo dưỡng, quản lý, sử dụng phương tiện, khoán trắng phương tiện cho chủ xe tự quản lý. Có 8/15 đơn vị của 3 tỉnh làm dịch vụ vận tải và khoán trắng phương tiện cho xã viên tự quản lý điều hành; Số phương tiện khoán trắng làm dịch vụ là 192/318. Tại tỉnh Khánh Hòa có 2/5 đơn vị (chiếm 40%), với tổng số phương tiện khoán trắng là 50/107 phương tiện.

Tại Ninh Thuận 2/5 đơn vị, 60/78 phương tiện khoán trắng. Tại Bình Thuận có 4/5 đơn vị và 127/133 phương tiện khoán trắng cho lái xe. Với những xe bị “khoán trắng” thì toàn bộ hoạt động của phương tiện do lái xe điều hành, hàng tháng chủ doanh nghiệp, hợp tác xã vận tải thu một khoản tiền làm dịch vụ để cho phương tiện đó mang thương hiệu của mình (bán thương hiệu).

Đoàn thanh tra cũng đã phát hiện các doanh nghiệp, hợp tác xã quản lý lái xe và nhân viên phục vụ trên xe rất lỏng lẻo. Có 10/484 nhân viên không ký hợp đồng lái xe. Lái xe và nhân viên phục vụ trên xe có ký hợp đồng lao động nhưng cũng chỉ là hình thức, hợp tác xã không trực tiếp quản lý, sử dụng lái xe, nhân viên phục vụ trên xe mà giao khoán cho chủ xe tự chịu trách nhiệm. Nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã thành lập bộ phận theo dõi các điều kiện về an toàn giao thông để cho... có. Bộ phận này gần như không hoạt động, việc thành lập chỉ là hình thức để đủ thủ tục xin cấp giấy phép kinh doanh, phù hiệu chạy xe. Bộ phận này không theo dõi, quản lý qua thiết bị giám sát hành trình, nhắc nhở lái xe khi vượt quá tốc độ, kiểm tra an toàn của phương tiện, kiểm tra điều kiện của lái xe.

 

Tại 3 tỉnh nêu trên, các phương tiện trong diện phải lắp thiết bị giám sát hành trình đều chấp hành nghiêm túc. Tuy nhiên, số liệu được trích xuất từ thiết bị do doanh nghiệp lắp đặt khiến ai thấy cũng “dựng tóc gáy”. Qua kiểm tra tốc độ của các phương tiện trên website của 167 “hộp đen” thuộc 15 đơn vị vận tải ở 3 tỉnh nêu trên từ 1/7 đến 31/7 có 125 “hộp đen” vi phạm tốc độ. Tốc độ vượt quá trên 80km/h là 11.272 lần. Tại Khánh Hòa có 31/43 “hộp đen” lắp trên xe vi phạm tốc độ với 4.836 lần. Các doanh nghiệp vận tải tại Ninh Thuận có 24/33 “hộp đen” lắp trên xe vi phạm với 451 lần. Tại Bình Thuận có 70/87 “hộp đen” ghi nhận vi phạm tốc độ với 5.985 lần.

Tại 3 tỉnh nằm trong diện thanh tra nêu trên thì gần như toàn bộ các tiêu chí về vụ tai nạn, số người chết, bị thương đều tăng trong 7 tháng đầu năm 2013. Tỉnh Ninh Thuận, Khánh Hòa tăng cả 3 tiêu chí gồm số vụ tai nạn, số người chết, bị thương. Tỉnh Bình Thuận giảm số vụ, số người bị thương nhưng lại tăng số người chết. Từ con số vi phạm được chỉ rõ không khó để hình dung việc tăng các tiêu chí nêu trên của các địa phương này.

 Điển hình như xe 79B-006.66 của HTX VT Hòa Bình vi phạm 889 lần, tốc độ vi phạm cao nhất là 128 km/h; xe 51B-07053 của Công ty TNHH TM&DV Quang Hạnh vi phạm 627 lần, tốc độ vi phạm cao nhất là 122 km/h; xe 86B-004.06 của Hợp tác xã vận tải ô tô Phan Thiết vi phạm  695 lần, tốc độ vi phạm cao nhất là 130 km/h...

Đoàn kiểm tra đã yêu cầu Thanh tra GTVT các tỉnh nêu trên phạt với tổng số tiền dự kiến là 107.300.000 đồng. Kiến nghị với các Sở GTVT Khánh Hòa, Ninh Thuận và Bình Thuận thu hồi giấy phép kinh doanh, phù hiệu, sổ nhật trình tuyến cố định. Thu hồi 3 giấy phép kinh doanh vận tải của 3 đơn vị  trong đó tỉnh Khánh Hòa 2 đơn vị, Ninh Thuận 1 đơn vị; Thu hồi sổ nhật trình và phù hiệu xe chạy tuyến cố định của 19 phương tiện của 6 đơn vị. Trong đó, tỉnh Khánh Hòa 5 phương tiện, Ninh Thuận 3 và Bình Thuận 11 phương tiện.

 

Khi các con số nêu trên từ doanh nghiệp vận tải khu vực Nam miền Trung được công bố, người dân khu vực Bắc miền Trung khi được tham khảo đều tỏ rõ “ao ước” đoàn thanh tra kiểm tra các đơn vị vận tải tại đây. Theo họ, từ nhiều năm nay, người dân khu vực này đã “quá khổ” với dịch vụ vận tải hành khách. Đặc biệt là chuyện liên quan đến an toàn tốc độ, giá cả. Theo tìm hiểu của PV, trong khi gần như toàn bộ phương tiện vận tải khách của tuyến này đi các tỉnh khu vực phía Bắc như Hà Nội hay phía Nam như TP HCM thì phương tiện đều được đầu tư hiện đại nhưng chất lượng phục vụ vẫn chưa có tiến triển.

Tới các mùa vận tải như lễ, Tết toàn bộ phương tiện khu vực phía Nam đều công bố giá phụ thu từ 40-60% để bù rỗng. Việc công bố giá khiến người dân chủ động trong việc tham gia giao thông. Cũng đi xe nhưng người dân khu vực Bắc miền Trung và miền Bắc thì không hề được hưởng sự “sòng phẳng” này. “Giá vé lễ, Tết luôn tăng gấp rưỡi, gấp đôi nhưng người dân chỉ biết khi đã lên xe. Chúng tôi bỏ tiền mua dịch vụ mà cứ như bị “đánh úp”. Với sinh viên, lao động nghèo, tôi đã chứng kiến nhiều cảnh cười ra nước mắt. Có em vét nhẵn túi cũng chỉ còn đủ tiền theo vé ngày thường, đã chủ động đi trước “ngày cao điểm” cả tuần ấy vậy mà khi lên xe số tiền đó chỉ đủ mua được... nửa vé theo giá mới” – anh Đinh Đức Toàn, hành khách thường xuyên đi tuyến Đô Lương (Nghệ An) – Hà Nội bức xúc.