Làm sao kết liễu vấn nạn quà tết?

Tặng quà là một nét đẹp trong đời sống con người. Những người quý mến nhau, quan tâm đến nhau thường tặng quà cho nhau vào những dịp như sinh nhật, lễ, Tết... Nhưng những năm gần đây, chuyện tặng quà trong dịp Tết Nguyên đán bị lạm dụng, khiến nó biến tướng thành “phong trào hối lộ rầm rộ và công khai”. 

Những người có chức, có quyền từ trung ương đến địa phương đều nhận được một khối lượng “quà” khổng lồ trong dịp này. Còn nhớ có vài vị đứng đầu các địa phương đã có hành động “dũng cảm” giao nộp lại số quà được biếu. Nhưng các vị đó chỉ làm được một lần và số phận của họ cũng không yên ả.

Phải khẳng định với nhau là đến 99% những người đứng đầu các đơn vị đều nhận “quà biếu” trên mức tình cảm. Ai cũng cho rằng đây là hiện tượng xấu, rất đáng chê trách, rất nên loại trừ. Chính vì vậy mà ngày 21/12/2012, ông Lê Hồng Anh - Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư - đã ký ban hành Chỉ thị số 21- CT/TW của Ban Bí thư về việc đẩy mạnh thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; nghiêm cấm mọi hình thức tặng quà Tết cho cấp trên; không được sử dụng tiền, phương tiện, tài sản công trái quy định vào các hoạt động trong dịp Tết và Xuân Quý Tỵ.

Không phải đến bây giờ Đảng mới quan tâm đến chuyện cấm tặng quà trong dịp lễ, Tết. Trong quá khứ cũng đã có nhiều “lệnh” tương tự được ban ra, nhưng kết quả hầu như là con số “O” vì khắp nơi vẫn rầm rộ “đi Tết”. Có chăng họ trở nên kín đáo và tinh vi hơn mà thôi.

Tuy nhiên, năm nay nhiều người vẫn hi vọng Chỉ thị 21 – CT/TW phát huy tác dụng vì Chỉ thị được ban hành đúng vào thời điểm Đảng ta đang thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay”, trong đó vấn đề cấp bách hàng đầu là ngăn chặn sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống.

Nhưng thực tế đang diễn ra khiến những người lạc quan nhất cũng phải thất vọng. Hầu như không có sự chuyến biến nào trong việc tặng quà, biếu quà trong dịp Tết Quý Tỵ này. Một người bạn tôi là Phó hiệu trưởng một trường Đại học ở phía Nam ra Hà Nội, ghé đến chỗ tôi chơi và cho biết: 

“Tôi vừa có mặt ở phòng làm việc của một quan chức cấp bộ, nhiều thùng quà đã được chất đầy trong phòng. Hơi lạ là đến thời điểm này mà người ta vẫn cứ tặng những thùng quà to rầm, đáng ra phải “nhỏ nhẹ” nhưng “chất lượng” chứ?!

Còn ngay ở cơ quan tôi – một cơ quan nhỏ và nghèo thì mọi việc vẫn diễn ra như mọi năm. Thủ trưởng cơ quan, nửa kêu gọi, nửa căn dặn: “Chúng ta là cơ quan hành chính sự nghiệp có thu, phải làm “đối ngoại” tốt mới dễ làm ăn. Chúng tôi không thể lấy tiền đâu ra để làm việc này vì vậy các anh các chị sẽ nhận được ít tiền thưởng Tết hơn so với con số đã ký”. Thông thường, 25% quỹ thưởng Tết của cơ quan tôi chui vào các loại quan chức.

Việc rầm rộ biếu quà Tết cho cấp trên khiến những người giàu, càng giàu thêm, người nghèo càng nghèo thêm. Vậy mà người nghèo vẫn không dừng chuyện biếu quà được. Vì sao?

Vì chuyện gặp thuận lợi hay khó khăn; có được lên chức hay không của những người nghèo, chức nhỏ phụ thuộc vào cán bộ cấp trên. Thậm chí, số phận cả một cơ quan, xí nghiệp phụ thuộc vào vào chữ ký của một người nào đó. Do vậy, người nghèo vẫn buộc phải “chủ động” biếu quà cho người giàu. Tôi cho rằng, năm nay lượng quà (tính ra tiền) cũng không kém các năm trước; nếu có kém thì cũng chỉ kém chút ít.

Vậy có thể thành thật thỏa thuận với nhau như thế này: Những người có chức, có quyền cao nhất ở các đơn vị, cơ quan, địa phương... hãy công khai số quà mình được nhận trong dịp Tết Quý Tỵ, nhưng không truy cứu trách nhiệm những người mang quà đến tặng.

Sau khi công khai, giá trị quà sẽ được sung vào quỹ công và những người được biếu quà tuyên bố: “Từ nay trở đi, chúng tôi không nhận quà nữa. Nếu ai tiếp tục tặng quà cho chúng tôi sẽ phải chịu trách nhiệm – bị quy vào tội đưa hối lộ nhằm làm xấu hình ảnh quan chức”.

Chỉ có thành thật tới mức như vậy chúng ta mới mong thực hiện được Chỉ thị 21 của Ban Bí thư trung ương – kết liễu vấn nạn quà Tết.