Lo lắm!

Trước hết lo cho ngành điện. Nói như một vị lãnh đạo Bộ Công Thương, nếu không tăng giá điện thì Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) có thể phá sản. Cả một tập đoàn hùng mạnh, duy nhất về lĩnh vực điện mà phá sản thì nguy lắm chứ không đùa. Mà có cơ sở hẳn hoi, ấy là so sánh tương quan với giá điện các nước như Nhật Bản, Trung Quốc, Ấn Độ, Australia, Đức… hay gần hơn là Indonesia, Malaysia, Philippines… thì giá điện ở Việt Nam thấp nhất thật.

Lo nữa là cái việc “nâng lên đặt xuống” này cho thấy giá cả các mặt hàng chiến lược còn xa mới thực sự tuân theo quy luật thị trường. Lộ trình ấy vẫn gian nan lắm khi mỗi lần điều chỉnh giá của ngành điện chưa khiến người dân cảm thấy “bình thường” như một lẽ đương nhiên. Không rõ là vì chưa minh bạch, hay chỉ vì đơn giản là tâm lý khách hàng luôn “khó chịu” với chuyện giá tăng (?).

Lo hơn khi mà khách hàng còn than vãn về chuyện điện đóm trong khi ngành điện kêu lỗ suốt thì chứng tỏ dân ta chẳng biết “cảm thông”, “chia sẻ” khó khăn cho các “đại gia” gì cả. Nếu đúng vậy thì không những lo mà còn thấy buồn cho cái tình người. Chẳng lẽ ngành điện lại dám kêu lỗ trong khi họ vẫn sống khỏe ư? Khó tin lắm. Họ vẫn chăm chỉ “kiếm thêm” bằng cách đầu tư cả sang lĩnh vực ngân hàng, bất động sản, bảo hiểm… đấy thôi. Thương lắm! Giá điện bán lẻ ở Việt Nam suốt từ năm 2005 đến giờ chỉ có tăng thôi mà còn phải mướt mải đi “làm ngoài” như vậy đó.

Nhưng còn mối lo lớn hơn cả các mối lo trên. Ấy là nghịch lý cho sự tương quan về giá điện. Ai cũng biết thu nhập của dân ta mới ở mức trung bình thấp trong khi phải chi trả cho các mặt hàng cơ bản không thấp hơn bao nhiêu, thậm chí đắt hơn so với các quốc gia có thu nhập bình quân cao vượt trội. Vậy mà mỗi lần tăng giá, cái sự tương quan này lại được lôi ra làm cơ sở, cho thấy người dân - 100% là khách hàng - thiệt thòi và ở thế yếu vô cùng. Cũng không thể hiểu tại sao lại nghịch lý như vậy.

Có vị trong ngành điện đã hỏi ngược lại rằng “ít tiền thì phải dùng điện ít, chứ sao lại dùng nhiều như vậy”. Nghe có vẻ đúng, nhưng thực tế xã hội giờ khác lắm rồi. Đành là nhà nước đã hỗ trợ 30kWh điện cho người nghèo, nhưng khái niệm nghèo ở thời hiện tại đâu có nghĩa là chỉ dùng một vài bóng đèn leo lét cộng với chiếc tivi. Sinh viên, công nhân… nghèo đấy cũng vẫn phải dùng điện với giá cắt cổ bao lâu nay mà ngành điện và cơ quan chức năng có xử lý dứt điểm được đâu.

Rõ ràng còn thiếu một sự minh bạch cho bài toán lỗ - lãi, nên cứ lo mãi thôi.

Việt Nguyễn