Lưu ý khi dùng thuốc cho trẻ em

Phản ứng của cơ thể trẻ em với thuốc cũng khác, cụ thể trẻ mới sinh dạ dày chưa tiết axit, sau một tuần mới bắt đầu tiết dịch vị và sau 3 tuổi mới đạt mức bình thường. Lưu thông của các chất trong đường tiêu hóa ở trẻ dưới 2 tháng tuổi chậm hơn ở người lớn. Ống tiêu hóa ở trẻ em dài hơn tương đối so với ống tiêu hóa của người lớn. Hệ men tiêu hóa, hệ vi sinh vật trong ống tiêu hóa chưa ổn định.

Các đặc điểm đó ảnh hưởng lớn đến hấp thu thuốc theo đường uống. Hệ thần kinh (kể cả thần kinh ngoại vi và thần kinh trung ương) đang phát triển chưa hoàn thiện về mặt chức năng, do đó phản ứng với thuốc rất thay đổi nhất là các thuốc tác động lên hệ thần kinh. Chức năng gan, chức năng thận ở trẻ em chưa hoàn chỉnh và thay đổi theo lứa tuổi, đây là hai cơ quan quan trọng nhất trong chuyển hóa và đào thải thuốc.

Khi sử dụng thuốc ở trẻ em cần lưu ý:

- Liều lượng thuốc phải thích hợp với từng trẻ.

- Hạn chế dùng các thuốc tác động lên hệ thần kinh trung ương, nếu cần dùng phải hết sức lưu ý nguy cơ ức chế hô hấp ở trẻ như các thuốc ngủ, thuốc an thần, thuốc chống ho giảm đau có nguồn gốc thuốc phiện như codein.

- Tránh dùng các thuốc ảnh hưởng đến sự phát triển của xương và sụn như kháng sinh nhóm quinolon, cotrimazol, trimethoprim, hormon tăng trưởng...

- Tránh dùng các thuốc ảnh hưởng đến sự phát triển và tổn thương chức năng của các cơ quan như kháng sinh nhóm aminoglycozid (gentamycin, streptomycin, kanamycin...) gây điếc do tổn thương thần kinh thính giác. Chloramphenicol gây hội chứng xám ở trẻ sơ sinh, gây co giật ở trẻ em. Tetracyclin gây biến đổi men răng. Các thuốc kháng giáp tổng hợp gây suy chức năng tuyến giáp. Các corticosteroid gây nam tính hóa ở trẻ gái và làm cho trẻ trai dậy thì sớm. Các sulfamid tác dụng kéo dài có thể gây thiếu máu tan máu ở trẻ em.

Liều lượng thuốc ghi trên các bản hướng dẫn sử dụng thuốc kèm theo hộp thuốc thường là liều dùng cho người lớn với giả định cơ thể nặng 70kg (người châu Âu) và diện tích da cơ thể là 1,8m². Vì thế cần phải tính liều lượng thuốc phù hợp cho từng trẻ. Có hai cách tính: dựa vào trọng lượng cơ thể, nhưng thích hợp hơn nên dựa vào diện tích da cơ thể của trẻ.

- Cách tính liều lượng thuốc theo trọng lượng cơ thể trẻ:

Liều thuốc = trọng lượng trẻ (kg) x liều người lớn/70.

- Cách tính liều lượng thuốc theo diện tích da cơ thể trẻ:

Liều thuốc = diện tích da cơ thể trẻ (m2) x liều người lớn/1,8.

Diện tích da cơ thể trẻ xác định bằng cách đối chiếu chiều cao (cm) và cân nặng (kg) của trẻ lên bảng Dubois.

Theo PGS.TS. Hà Hoàng Kiệm - Sức khỏe & đời sống