Mờ mắt vì tiền thì làm gì có nghệ thuật

Phim “Lý Công Uẩn- Đường tới thành Thăng Long” “đắp chiếu” hơn 2 năm qua vì vướng phải nhiều tranh cãi.

Việt Nam chưa có phim lịch sử

Đánh giá về dòng phim lịch sử của Việt Nam hiện nay, theo ông, phim lịch sử của ta đang ở đâu?

- Tôi thấy Việt Nam chưa có phim lịch sử. “Đêm hội Long Trì” không phải phim lịch sử mà là phim dã sử, Trung Quốc gọi là phim cổ trang. Phim lịch sử nghĩa là phải phản ánh trung thực những điều được chính sử ghi, được tác giả hình tượng hóa lên, truyền cho nó cảm xúc.

Hiện nay chúng ta cứ lẫn lộn giữa lịch sử và dã sử, dẫn đến những nhầm lẫn tai hại. Cho nên có những bộ phim không phải phản ánh lịch sử, họ chỉ dùng những sự kiện để hư cấu, để trình bày một quan niệm, một tư tưởng nào đó. Trong khi đó, các nhà phê bình, nhà sử học lại cứ dùng những quan niệm chính sử để soi vào đó, bắt bẻ nó là không đúng. Do đó, bấy lâu nay, những tác phẩm văn học hay bị chụp mũ, làm khó cho các nhà làm phim, viết văn.

Phim lịch sử trước nay đều do nhà nước bỏ tiền sản xuất, tư nhân ít khi mặn mà vì kinh phí lớn, phim làm ra hay bị chụp mũ... Theo ông, để thu hút tư nhân tham gia cần phải tháo gỡ nút thắt nào đầu tiên?

- Tôi không quan tâm đó là phim tư nhân hay phim nhà nước. Cốt lõi của vấn đề là, muốn làm phim lịch sử cần những người có tài. Không có tài và không có tâm thì không thành gì hết. Còn nếu anh chỉ chăm chăm làm phim vì sắp đến ngày lễ, dịp kỷ niệm để xin ngân sách làm phim, đồng tiền làm mờ mắt rồi thì làm gì có nghệ thuật.

Nhưng nếu có tài, có tâm mà ít tiền thì chất lượng có bị ảnh hưởng?

- Có tài có tâm mà thiếu tiền thì cũng còn ra phim được. Nhưng có tiền mà thiếu tâm, tài thì thành phế phẩm. Đừng có đổ tại vì thiếu tiền nên phim tôi mới dở. Tiền cần để làm phim nhưng là cái đặt sau tâm và tài.

Chính sử mà còn không tin nữa thì làm thế nào?

Có đại biểu cho rằng ngay cả Đại việt sử ký toàn thư cũng có những điểm ghi chép thiếu logic, vênh với tính cách ngoài đời của nhân vật lịch sử. Nếu cứ quan niệm thế này, phim lịch sử sẽ rơi vào những tranh cãi bất phân thắng bại?

- Lấy gì để cho rằng nó vênh với ngoài đời? Ai chứng nhận? Chúng ta phải bám vào chính sử đã. Nó không giống được 10 thì cũng phải được 8 chứ. Hay như với phim truyện của ta cũng vậy, chúng ta cứ phê phán là nó giống Tàu nhưng ngày xưa, vua quan chúng ta ăn mặc thế nào, có được ghi chép cụ thể đâu. Cho nên theo tôi, tạm thời chúng ta phải chấp nhận chính sử và sáng tạo trên đó cũng đã đầy khoảng trống để hư cấu. Chính sử mà còn không tin nữa thì làm thế nào.

Trong Đại lễ 1000 năm Thăng Long, nhiều bộ phim lịch sử được sản xuất đều bị “soi” vào chính sử, trong khi bản thân chính sử cũng còn nhiều điểm gây tranh luận. Cụ thể với bộ phim “Lý Công Uẩn- Đường tới thành Thăng Long” đến nay vẫn chưa phát hành. Ông có cho rằng, đó cũng là hệ quả của việc “chụp mũ”?

- Tôi không khẳng định phim “Lý Công Uẩn- Đường tới thành Thăng Long” giống phim Trung Quốc hay không giống Trung Quốc vì thực sự tôi cũng không biết thời trước họ ăn mặc như thế nào. Hơn nữa, phim này quay bên Trung Quốc thì không thể tránh khỏi những chi tiết vênh với bối cảnh Việt Nam thời đó. Những phần sau đó đều được quay ở phim trường Việt Nam. Nhưng không nên vì thế mà “chụp mũ” cho nó một cách võ đoán rằng phim giống Trung Quốc là có âm mưu thủ đoạn gì. Theo tôi được biết, ông đạo diễn người Trung Quốc phối hợp cùng nhà sản xuất của Việt Nam là người nổi tiếng với phim “Tình Châu Giang”. Người nghệ sĩ vốn có sáng tạo độc lập, ít bị chi phối bởi những quan niệm chính trị thì không có lý do gì đi làm một bộ phim để đi bôi nhọ dân tộc khác.

Xin cảm ơn NSND Đặng Nhật Minh!

          Thanh Hà (Thực hiện)