Mổ tim từ... đùi

Bệnh nặng, nhưng chữa được

Bệnh tim bẩm sinh có nhiều loại, nhưng nhiều nhất là thông liên thất, thông liên nhĩ, thông ống động mạch. Nói nôm na, vì khiếm khuyết nào đó, một trong những “bức tường” trong tim bỗng nhiên xuất hiện một lỗ hổng mà người bình thường không có. Lỗ hổng đó gây nên những căn bệnh về tim nói trên. Khi có lỗ hổng, máu ở hai phía “bức tường” sẽ hoạt động theo nguyên lý “bình thông nhau”. Khi áp lực chênh lệch giữa hai phía vách ngăn không còn nữa, thì người bệnh lâm vào tình trạng suy tim nặng và tử vong.

Hiện tượng “cân bằng hoá” áp lực này xảy ra từ từ, với những triệu chứng tiềm tàng, nên rất nhiều trường hợp không phát hiện được bệnh.

BS Nguyễn Lân Hùng, Viện Tim mạch TƯ cho biết, bản thân anh đã gặp những trường hợp ngoài 60 tuổi mới phát hiện mình bị tim bẩm sinh. Đó là trường hợp mà lỗ hổng bệnh lý ở tim nhỏ, những rối loạn hoạt động sinh lý của tim ở mức vừa phải nên người bệnh có thể cầm cự được trong thời gian dài.

GS Phạm Gia Khải, chuyên gia hàng đầu về tim mạch, nguyên Viện trưởng Viện Tim mạch TƯ khẳng định, nếu được phát hiện sớm và điều trị kịp thời thì một số bệnh tim bẩm sinh sẽ được chữa khỏi hoàn toàn. Người bệnh có thể sinh hoạt, lập gia đình, sinh con bình thường.

Được biết, từ trước đến nay phương pháp kinh điển để điều trị bệnh này là phẫu thuật để vá lỗ hổng. Tuy nhiên, phương pháp này có thể gây tai biến do bác sĩ phải cho ngừng tim trong quá trình thực hiện kỹ thuật vá. Hơn nữa, do phải mở ngực, nên nhiều người bệnh gặp trở ngại về mặt thẩm mỹ sau phẫu thuật, nhất là với phụ nữ. Từ xưa đến nay, trong quan điểm của người Việt Nam, người bị tim bẩm sinh là người không thể khỏe mạnh trở lại được, là người không thể sinh con, hoặc sinh con thì cũng nguy hiểm, hoặc sẽ để lại bệnh cho con... Vì thế, những vết mổ “lộ thiên” luôn khiến người bệnh – đặc biệt là phụ nữ - rất bối rối và gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống.

Chỉ cần 15 - 20 phút

Vì không có thông tin, nên rất nhiều người cảm thấy cuộc đời chấm hết khi phát hiện ra mình bị tim bẩm sinh. Khi được hỏi đến, rất ít người biết đến kỹ thuật phẫu thuật nội soi tim qua động mạch đùi đã được áp dụng khá nhiều năm nay tại Việt Nam.

Với phương pháp này, các bác sĩ không cần mổ phanh ngực bệnh nhân mà chỉ cần gây tê tĩnh mạch rồi từ đùi đưa một ống thông lên tim, thả dụng cụ để trám lỗ hổng.

Những trường hợp bệnh nhi quá bé, việc đưa ống thông từ đùi không thuận lợi thì bác sĩ sẽ đưa ống thông từ cổ đến tim. Vật liệu dùng để trám vào vách tim có rất nhiều loại, trong đó hay dùng nhất là loại có hình dạng như cái lò xo làm bằng kim loại nhớ hình, có đặc điểm kéo căng, sau đó bỏ tay ra thì trở lại hình dạng y hệt ban đầu. Nhờ đó, khi phẫu thuật, bác sĩ có thể kéo dài ra để thu gọn dụng cụ giúp nhét được qua động mạch – vốn rất nhỏ.

Ưu điểm lớn nhất của phương pháp này là người bệnh không đau đớn, không để lại sẹo lớn trước ngực, không có nhiều biến chứng. Đặc biệt, thời gian tiến hành thủ thuật ngắn, chỉ 15-20 phút nếu thuận lợi, do đó người bệnh không phải nằm viện dài ngày.

GS Phạm Gia Khải cho biết, nơi đầu tiên áp dụng phương pháp này ở Việt Nam là Viện Tim mạch TƯ. Đã có hàng nghìn người bệnh được chữa khỏi để trở về cuộc sống bình thường với sức khoẻ đảm bảo. Theo thống kê, đó là con số cao nhất Đông Nam Á hiện nay.

BS Nguyễn Lân Hùng kể lại: “Trong thời gian đầu, có những ngày chúng tôi phải tiến hành 30 ca can thiệp. Hiện nay, số lượng bệnh nhân đã giảm hơn thế, vì nhiều cơ sở y tế khác cũng làm được do Viện chuyển giao kỹ thuật”. Được biết, chi phí cho một ca mổ như vậy vào khoảng 2.000 USD (chủ yếu là tiền mua vật liệu trám), rẻ hơn rất nhiều so với các nước khác.

Cho đến nay, nguyên nhân gây bệnh tim bẩm sinh được cho là do một số yếu tố đột biến, nhiễm trùng (nguy hiểm nhất là virus) trong thời gian người mẹ mang thai. Đặc biệt, đa phần trẻ bị bệnh là trẻ đẻ non (do sự phát triển chưa hoàn thiện của các vách ngăn...). Vì thế, ở Mỹ người ta có quy định bắt buộc những trẻ đẻ non phải đi khám để phát hiện dị tật này.

Vì thế, chẩn đoán trước sinh các bệnh tim bẩm sinh là hết sức cần thiết. Các bậc phụ huynh, hoặc là lo lắng thái quá, hễ thấy con ngất, hay tím tái... thì nghĩ đến bệnh tim bẩm sinh; hai là quá bi quan quá, khi con được chẩn đoán tim bẩm sinh là ngay lập tức buông xuôi cho số phận. Thực ra, cũng như nhiều căn bệnh khác, điều quan trọng đối với loại bệnh tim bẩm sinh này là phát hiện bệnh sớm và can thiệp kịp thời.

   Phương Dung