Một thương binh mù, điếc 10 năm phát rừng, vét đầm hoang làm giàu

Thời oanh liệt với 4 lần vào sinh ra tử...

Từ bến xe huyện Thanh Sơn về đến nhà ông phải vượt qua gần 30 cây số đường quanh co gấp khúc đầy những đá trứng xóc nảy người. Tận mắt chứng khiến cơ ngơi do ông gây dựng tôi vẫn không khỏi ngỡ ngàng, thán phục trước nghị lực phi thường của người đàn ông này!

“Giàu 2 con mắt, khó đôi bàn tay”, ông Chon còn hơn cả thế, 4 lần bị thương nặng, trên người ông gần như chẳng còn gì lành lặn. Một bên mắt bị vỡ ngay lúc bị thương, một bên, mảnh đạn vẫn còn găm lại. Đôi tay luôn luôn có cảm giác tê cứng. 2 năm nằm ở Viện Mắt Trung ương với 3 lần mổ hy vọng cứu được mắt còn lại, nhưng các bác sĩ đành bó tay. Đôi tai nghễnh ngãng do ảnh hưởng 2 lần bị thương, lúc trái gió trở trời lại réo lên ùng ục...

Lần bị thương nặng nhất là vào ngày 1/1/1972, trong Chiến dịch Mùa xuân năm 1972, đánh ở cánh đồng Chum Xiêng Khoảng. Chiến đấu được 6 ngày,  ông bị pháo chụp toàn thân khi đang tấn công lên chốt ở khu bản Tôn. “Lúc đó, tôi không biết gì nữa, tôi được đưa về Vĩnh Phú (Phú Thọ bây giờ), bác sĩ cho biết tôi đã mê man bất tỉnh suốt 15 ngày. Lúc tỉnh lại, tôi thấy toàn thân bị băng bó trắng toát, không có cảm giác đau đớn, mắt không nhìn thấy nữa!

Ý nghĩ đầu tiên ập đến: Mình sẽ không sống được! Bác sĩ hỏi: “Anh có biết đây là đâu không?”. Im lặng mãi, nghe thấy tiếng xe công nông, tôi đoán: “Đây là miền Bắc, nhưng không biết là tỉnh nào?”. Bác sĩ bảo: “Về đến tỉnh nhà rồi anh Chon ạ”. Lúc đó, tôi vừa mừng vừa lo. Mừng vì nếu không may có... chết, sẽ được nằm trên quê hương. Lo vì có thể nhà tôi không chịu nổi cú sốc này. Bà ấy yếu lại phải đa mang đèo bòng  nhiều quá...”

3 tháng sau, ông được đưa xuống tĩnh dưỡng ở đoàn 231 tại Quân khu Việt Bắc. Dù thế, vết thương của ông vẫn chưa có dấu hiệu khá hơn. Ông không thể tự ngồi dậy được, nếu ngồi phải có người đỡ. Các anh thương binh ở đó hài hước: “Anh muốn ngồi thì đặt mông ở đâu, phải đóng cọc ở đó để lấy điểm tựa”. Ông bùi ngùi: “Lúc đó buồn tủi lắm nhưng không dám về nhà vì nghĩ mình sẽ là gánh nặng cho gia đình. Muốn xin làm gì đó nhưng không nơi nào nhận vì tôi quá yếu. Khi trái gió trở trời, chất độc màu da cam lại phát tác, chân tay đều bị rỉ nước, tôi cắn răng một mình...”

Ngay cả khi đã được chuyển về Trại K5, Gò Gai, Vĩnh Phú, cách nhà khoảng 60 cây số, nhưng một năm ông chỉ dám về nhà 2 - 3 lần vì sợ phiền vợ con.

Dù mù, điếc, ông Chon vẫn làm tất cả những công việc nặng nhọc.

Bữa cơm măng nghẹn đắng  thúc giục chí làm giàu...

Ông nghẹn ngào: “Ngày đó, tôi quyết tâm sẽ bám trụ đến cùng với quân đội vì “sểnh” Nhà nước ra  là tăng gánh nặng cho bà ấy. Phải chăm sóc bố chồng 72 tuổi thường xuyên đau ốm, mẹ tôi lại bị mù vì bệnh viêm đầu thống, 3 con nhỏ, bà ấy lại không khoẻ, nếu thêm ông chồng mù nữa thì biết làm sao??? ”.

Bà Chon sụt sịt: “Ngày đó, nhà cũng thiếu ăn triền miên, 6 miệng ăn nhưng chỉ có một lao động chính”. Mãi 14 năm sau lũ trẻ mới bắt đầu giúp được mẹ việc đồi nương. Cũng may, sức khoẻ của ông khá dần lên. Thương nhớ vợ con, ông quyết định xin về phép dài ngày (20 ngày), đó là năm 1986.

Ông về, bà vui lắm! Dù đã cố gắng nhưng bữa cơm đầu tiên bà chỉ đãi ông được một bát cơm sắn ăn với rau sắn muối chua, những bát sau toàn măng đắng. Bữa thứ hai tệ hơn, mâm cơm dọn ra không có gì ngoài măng đắng. Bố mẹ, vợ con  lặng lẽ ăn. Ông thấy nghẹn nơi cổ, không phải vì thứ măng đắng khó nuốt mà thấy thương vợ quá. Bà tiều tụy đi vì lo toan chuyện cơm áo gia đình... Lần đầu tiên trong đời bà Chon thấy ông khóc - Nước mắt đàn ông ầng ậng nuốt vào trong mặn chát.

Ăn bữa cơm toàn măng chưa đầy một tiếng, bụng ông bắt đầu réo lên ùng ục, ruột gan cồn cào, người như muốn lả. Cả đêm đó, ông không ngủ, nghĩ tủi phận cho mình, thương bố mẹ, vợ, các con đến đứt ruột. Ông luôn dằn vặt: “Mình không làm được gì giúp gia đình thì là thằng hèn! Bố mẹ gần hết đời vẫn khổ nhưng con cái không thể khổ mãi được. Chúng không thể suốt ngày đói ăn và thất học...”.

Đầu năm 1992, một lần về phép ông tình cờ nghe được tin trên Đài Tiếng nói Việt Nam về việc tạo cơ chế mới cho những người trồng rừng. Cả chiều, ông ngồi ngóng bước chân bà về để hỏi về khu đồi cách nhà khoảng 3 cây số. Bà nói đó là đồi hoang, ông hỏi làm gì? -“Vẫn là đồi hoang hả mình?”; “Có thật nó vẫn còn là đồi hoang không?”. Được bà khẳng định, ông vội vã đi tìm con dao quắm rồi giục: “Mình đưa tôi lên đó đi”. “Sức thì yếu mình lên đó làm gì? ”.

Không dài dòng, ông bảo: “Cứ đưa tôi lên đó, tôi muốn được lên đó”. Bà ái ngại vâng lời. Lên đến nơi, ông nói như reo: “Tôi sẽ trồng chè ở đây mình ạ”. Nói là làm, ông hăm hở lấy gậy quờ quạng rồi bắt đầu phát rừng. “Lúc chưa làm tôi thấy mình yếu lắm. Người thường xuyên  đau ê ẩm nhất là những lúc trở trời... Nhưng khi bắt tay vào việc thấy khoẻ hẳn lên, làm không biết mệt. Thậm chí, có buổi trưa không muốn nghỉ để  ăn cơm vì tiếc thời gian”. Lúc đầu bà phản đối, nhưng sau một tuần thấy sức khoẻ của ông lại khá hơn trước, bà lặng lẽ đưa ông lên rừng mỗi sáng, cùng ông dựng lều, đều đặn mỗi trưa mang cơm lên ăn cùng chồng.

Các sản phẩm từ trang trại của ông Chon.

Gần 10 năm phát rừng hoang, vét đầm lầy

Suốt mấy năm, ông liên tục xin nghỉ phép, cứ 2 tháng lại xin nghỉ 15 - 20 ngày, có đợt 1 tháng vì lý do gia đình để về thực hiện cuộc “khai sơn mở đất”. Nhiều người nói ông gàn dở, nghèo quá sinh cùng quẫn đi làm việc không đâu?! Có người còn nói: “Ông ấy dở hơi nên tự nhiên bốc đồng chứ đố ông phát nổi 1 sào rừng. Người ta sáng mắt còn không làm nổi huống chi ông mù”. Bỏ ngoài tai mọi lời xì xào, lần nào về phép ông cũng hăm hở làm việc.

Với ý chí, sự quyết tâm chưa từng có, sau gần 4 năm ông đã phát được 2,7 ha rừng. Tháng 7/1994 hoàn thành xong việc phát rừng, ông bắt đầu trồng bạch đàn xung quanh, ở giữa trồng chè. Mồ hôi, nước mắt, công sức của vợ chồng đã thấm đãm mảnh đất này! Đất không phụ công người, 2 tháng sau ông về phép, bạch đàn đã xanh nhẫy nhượt, chè đã bật búp non mơn mởn. Ông ôm lấy gốc chè mà nước mắt chực trào ra...

Không dừng lại ở việc trồng chè, với số tiền trợ cấp thương binh ít ỏi 33 đồng tiền/tháng, ông phải nộp tiền ăn mất 21 đồng. Ngoài tiền tiêu vặt mỗi tháng ông tích cóp được từ 6-7 đồng, khi chè đã lên xanh ông đưa món tiền bất ngờ này cho bà mua thêm 10 con gà và 2 con dê thả trên đồi. Số gà và dê được nhân lên theo thời gian. Từ đó, bố mẹ và các con ông không còn lo thiếu cơm ăn, áo mặc nữa.

Làm hết trên đồi ông lại nghĩ đến đầm lầy. Một đầm lầy bị bỏ hoang từ khi ông còn nhỏ cho đến giờ vẫn thế. Chiếc đầm hoang đầy sình lầy, bao đời lau lách đã mọc lên rồi chết, cây cối rậm rạp, gai góc, rắn lục nhiều vô kể. Ông vẫn quyết định phá hoang dù vợ và các con ngăn cản quyết liệt. Anh Khí (con trai ông nói): “Bố không làm được đâu vì lau lách sắc lắm”.

Người thì gàn: “Rừng thì ông còn rờ rẫm phát được chứ dưới đầm, bao nhiêu lau lách, mảnh sành, gai nhọn người ta ném xuống. Có mắt còn chịu huống chi không mắt”. Nhưng ý ông đã quyết rồi! Ông phát hết lau sậy xung quanh đầm, đốt đi rồi làm từng phần một. Làm đến đâu ông thả rau muống đến đấy. Cuối cùng,  4 năm sau, khu đầm lầy đã trở thành một cái ao tràn đầy nước, rau muống non tươi nở tràn...

Mẻ cá đầu tiên được thả với bao nhiêu niềm hy vọng, một sáng có người lớn tiếng báo: “Cá nhà ông Chon chết nổi trắng ao rồi”. Ông rất lo vì không biết tìm đâu ra vốn để nuôi mẻ cá mới trong khi nợ cũ chưa trả được. Nhưng biết vợ và các con tiếc lắm, ông  khích lệ: “Tiếc cũng không kéo lại được, mình lại phải nghĩ cách nuôi mẻ mới, không ai làm ác mãi được”. Vợ chồng ông lại dành dụm góp nhặt từng đồng từ bán trứng gà, bán chè để lấy tiền mua cá giống thả lại.

Ông Chon còn thường xuyên nghe đài để học cách chọn giống chè, nuôi lợn siêu nạc, cấy lúa lai, ngô lai, nuôi trồng thủy sản... Kết quả là từ năm 1998 đến nay, gia đình ông có thu nhập khá ổn định, trừ chi phí còn lãi từ 45- 50 triệu đồng/năm. Gia đình ông đã giải quyết việc làm từ 10 - 30 lao động thời vụ trong thu hái chè hoặc bón phân làm cỏ.

Qua cơn bĩ cực...

Ông Chon cho cá ăn trên đầm nước ông đã vét nhiều năm.

Bây giờ cuộc sống của gia đình ông đã đàng hoàng lắm rồi. Các con cháu của ông đều ngoan ngoãn, chăm chỉ học hành. Nhìn ngôi nhà ba tầng rộng tới gần 200m2 vắt vẻo lưng chừng núi của ông không ít người phải trầm trồ thán phục. Bây giờ, ông bà đã có quyền được an hưởng tuổi già nhưng ông vẫn không chịu ngồi yên. Chị Nguyễn Thị Mùi (con dâu của ông) bộc bạch: “Chúng tôi rất muốn ông bà được nghỉ ngơi nhưng không được. Ông hằng ngày vẫn đi cắt cỏ ven ao, bờ ruộng thả cho cá ăn, đan rổ rá nong nia, băm bèo nuôi lợn. Còn bà thì hằng ngày vẫn mải miết với cửa hàng tạp hoá”.

Thành quả lao động của ông đã từng được Chủ tịch tỉnh Phú Thọ ghi nhận bằng tấm bằng khen “Làm kinh tế giỏi” ông được bầu đi dự hội nghị, biểu dương Gia đình tiêu biểu toàn quốc lần thứ nhất (tháng 6/2004). Mô hình của ông không mới. Nhưng ở địa bàn vùng núi Tân Sơn khô cằn này, ông là người đầu tiên làm sỏi đá đã nở hoa dưới bàn tay chai sần của người thương binh mù nhưng đầy nghị lực này...

Mai Hạnh