Mức độ nguy hiểm của các bệnh truyền nhiễm mới nổi

Bệnh truyền nhiễm mới nổi bao gồm những bệnh gì?

Các bệnh truyền nhiễm mới nổi phải kể đến như các bệnh đường hô hấp (viêm đường hô hấp cấp tối nguy hiểm SARS, viêm đường hô hấp Trung Đông MERS- CoV), các bệnh cúm, đặc biệt là cúm A có khả năng gây thành dịch, thậm chí đại dịch như cúm A H1N1 do chủng virus này có tới 15 kháng nguyên H và 9 kháng nguyên N, hai loại kháng nguyên này tổ hợp với nhau thành rất nhiều chủng virus gây bệnh nguy hiểm, chủng virus sau lại thường có độc lực mạnh hơn, nguy hiểm và tỉ lệ tử vong thường cao hơn các chủng virus có trước.

Bệnh tay chân miệng trước đây không có ở Việt Nam nay đã xuất hiện phổ biến ở nước ta... Hay sốt xuất huyết bùng phát thành dịch ở Hà Nội năm 2017. Bệnh sởi, quai bị, bạch hầu... do trào lưu antivaccin của một bộ phận cư dân. Các bệnh này đã được khống chế tốt với tỉ lệ tiêm chủng cao, trên 95% cư dân trong cộng đồng có miễn dịch bảo vệ thì nay quay trở lại và bùng phát như dịch sởi, các bệnh bại liệt, ho gà, bạch hầu, uốn ván... tái nổi.

Bệnh Ebola, Zika cũng là những bệnh truyền nhiễm mới nổi và nguy cơ tiềm ẩn xâm nhập vào nước ta rất lớn…

Mức độ nguy hiểm của các bệnh truyền nhiễm mới nổi

Các bệnh truyền nhiễm mới nổi và tái nổi có thể xâm nhập bất cứ lúc nào vào nước ta, không theo mùa, cũng chẳng có quy luật nào nên rất khó lường. Hơn nữa các mầm bệnh này khi đã biến đổi thì độc lực rất cao và trở nên cực kỳ nguy hiểm.

Các bệnh truyền nhiễm mới xâm nhập vào nước ta do chưa có miễn dịch trong cộng đồng, chưa có thuốc điều trị, chưa có kinh nghiệm xử lý, chưa có vaccin dự phòng nên nếu xâm nhập sẽ làm cho số người mắc gia tăng nhanh chóng, tỉ lệ tử vong cao.

Một ví dụ điển hình là vụ dịch Hội chứng hô hấp Trung Đông MERS- CoV tại Hàn Quốc năm 2013 không chỉ làm cho nhiều người tử vong, lây lan thành dịch nguy hiểm mà còn tiêu tốn của nước này rất nhiều tiền chỉ trong vòng 1 tháng khống chế dịch. Các bệnh truyền nhiễm mới nổi và tái nổi này không chỉ làm cho nhiều người tử vong, ảnh hưởng đến các hoạt động xã hội, gây thiệt hại lớn về kinh tế mà còn gây hoang mang, bất ổn trong xã hội.

Biến đổi khí hậu toàn cầu, trái đất nóng lên có tác động như thế nào tới cơ cấu các bệnh truyền nhiễm hiện nay?

Hiện nay, sự biến đổi khí hậu, đặc biệt gắn với toàn cầu hoá đã làm thay đổi rất nhiều cơ cấu, thời điểm xuất hiện, độc lực, khả năng lan truyền... của các bệnh truyền nhiễm. Biến đổi khí hậu dẫn đến bão lũ, cháy rừng và xâm nhập mặn, nước ta được xếp vào một trong những nước chịu tác động mạnh nhất của biến đổi khí hậu. Do toàn cầu hoá nên chỉ cần vài giờ sau một chuyến bay là các mầm bệnh từ những ổ dịch từ khắp nơi trên thế giới có thể dễ dàng xâm nhập vào nước ta. Vì vậy mà những bệnh trước đây không có vào mùa hè thì nay cũng có thể xuất hiện như cúm, viêm đường hô hấp, sởi, tay-chân-miệng...

Biến đổi khí hậu, bão lũ làm phát tán các mầm bệnh truyền nhiễm lây qua đường nước như các bệnh nấm trên da. Nước thải ở các cống rãnh, nhà vệ sinh trào ra xâm nhập vào nguồn nước ăn, nước sinh hoạt dễ phát sinh, phát triển các bệnh truyền nhiễm có liên quan đến đường tiêu hoá như tiêu chảy cấp, thương hàn, lỵ, amíp...

Sốt xuất huyết trước đây chỉ có tại các tỉnh phía Nam, chủ yếu ở thành phố thì nay bệnh đã xuất hiện tại 63 tỉnh, thành trong cả nước, ở cả nông thôn...

Những khó khăn trong hoạt động phòng chống dịch bệnh ở Việt Nam

Tại Việt Nam, một số bệnh truyền nhiễm lưu hành mặc dù hiện so với trung bình giai đoạn 2010-2015 đã giảm mạnh, song vẫn ở mức cao và có sự gia tăng cục bộ tại một số tỉnh, thành phố, khó kiểm soát, có nguy cơ bùng phát nếu không có biện pháp ngăn chặn kịp thời như: Bệnh sốt xuất huyết; cúm gia cầm lây sang người như cúm A(H5N1), cúm A(H5N6), bệnh lây truyền từ động vật sang người; một số bệnh truyền nhiễm trong tiêm chủng mở rộng (sởi, bạch hầu, ho gà...).

Bên cạnh đó, vấn đề ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu, thiên tai, lụt bão là điều kiện thuận lợi cho các véc tơ truyền bệnh phát triển; tốc độ đô thị hóa nhanh, hình thành nhiều vùng dân cư tập trung, sự gia tăng dân số, giao lưu đi lại của người dân ngày càng gia tăng có thể làm phát sinh dịch bệnh. Đồng thời, ý thức của người dân chưa cao, còn chủ quan, lơ là xem thường dịch, chưa chủ động thực hiện các biện pháp phòng chống bệnh dịch, không thực hiện tốt vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường.

Ngoài ra, chính quyền tại một số địa phương chưa thực sự quyết liệt trong công tác phòng, chống dịch bệnh; chưa chú trọng đầu tư cho công tác phòng dịch; việc phối hợp liên ngành trong kiểm soát dịch bệnh truyền nhiễm và phòng chống các yếu tố nguy cơ sức khỏe chưa chặt chẽ. Trong khi đó, mạng lưới y tế tại một số địa phương còn thiếu về số lượng, chất lượng nguồn nhân lực chưa cao; cơ cấu chưa hợp lý, số lượng bác sỹ chiếm tỷ lệ thấp; kinh phí cho công tác phòng, chống dịch chưa được đầu tư đúng mức, khi xảy ra dịch bệnh mới có kinh phí hoặc cấp muộn dẫn đến tình trạng thụ động trong công tác phòng chống dịch...

Phương Nghi (t/h)