Nghệ nhân xì gà La Habana đến Hà Nội

Cuba nổi tiếng với rượu rhum, điệu nhảy salsa, rumba... nóng bỏng, vui nhộn. Và trên hết, xì gà La Habana với hơn 500 năm lịch sử đã trở thành một biểu tượng của Cuba. Nữ nghệ nhân Yazmin Borras Valdes đã có một đêm trình diễn nghệ thuật cuốn xì gà Cuba tại nhà hàng Angelina (Khách sạn Metropole Hà Nội). Bà đã “bật mí” vài nét về một nghề chưa từng có ở Việt Nam.

 

Đêm Hà Nội, hút xì gà tươi La Habana

Theo nữ nghệ nhân Yazmin Borras Valdes, chỉ ở Cuba mới có xì gà thượng hạng, và cũng chỉ có thung lũng Vuelta Abajo, miền nam Cuba mới là thiên đường tựu đủ điều kiện đất đai, nhiệt độ, khí hậu, độ ẩm để trồng nên những cây thuốc hảo hạng. Mỗi cây chỉ mọc 16 - 18 lá thuốc ngon dùng để cuốn xì gà cao cấp. Lá thuốc được chọn kỹ, cột thành bó, treo khô trong nhà hoặc phơi nắng 3 - 8 tuần, rồi bó thành chồng để lên men thành một sản phẩm đặc biệt, hương vị ngon đậm đà.

 

Những chiếc lá tươi mang từ  Cuba sang.

Nhiều tỷ phú sẵn sàng bỏ món tiền lớn để mua những điếu xì gà thượng hạng. Nhiều chính trị gia nổi tiếng trên chính trường đều có sở thích... nghiện xì gà, như cựu Thủ tướng Anh Winston Churchill, cựu Tổng thống Mỹ John Kennedy, Chủ tịch Cuba Fidel Castro... Vì thế nhiều người cho rằng xì gà là một thứ xa xỉ phẩm. Ngậm điếu xì gà trên môi, đàn ông cảm thấy phong lưu, khoáng đạt hơn. Có người còn cho đó là biểu hiện của quyền lực. Còn các nhà sản xuất mỗi dịp kỷ niệm lớn, lại tung ra loại xì gà tuyệt hảo, đựng trong những chiếc hộp tuyệt đẹp, sản xuất với số lượng có hạn và chỉ người giàu mới mua để sưu tập được vì giá đắt nhất thế giới. Ví như xì gà Cohiba Behike tới 880 USD/điếu, 1 hộp 22.860 USD; Montecristo 155 USD/điếu, giá mỗi hộp là 9.334 USD. 

Các “tín đồ xì gà” cho rằng, xì gà hút không giống thuốc lá, cũng không phải thứ dùng ở sàn nhảy. Hút xì gà cũng cần có nghệ thuật. Đa số hút sau bữa ăn để có những phút giây thư giãn thú vị. Khi hút phải từ tốn, thư thả mới tận hưởng được vị ngon, sự tuyệt diệu của điếu xì gà.

Chuyện của nữ nghệ nhân bậc 9

Nghệ nhân Yazmin Borras Valdes đứng bậc 9 (cao nhất trong bảng xếp hạng của Cuba), đang sống cùng mẹ ở trung tâm Thủ đô La Habana. Bà từng là giáo viên dạy thể dục, từ năm1999 chuyển sang nghề cuốn xì gà - vốn rất phổ biến ở Cuba với mong muốn có thu nhập cao hơn, làm việc nhẹ nhàng, thú vị hơn.

 

Bắt đầu cuốn xì gà...

Cách vê điếu xì gà...

Những điếu xì gà thành phẩm.

Đầu tiên, bà phải học lớp cuốn xì gà 9 tháng, có thầy giáo hướng dẫn hẳn hoi. Sau đó bà tự tìm hiểu, học hỏi thêm để vào nghề. Bà làm ở Nhà máy Lacorona, chuyên sản xuất xì gà theo đơn đặt hàng. Theo bà, điếu xì gà ngon cuốn không được quá to, cũng không quá nhỏ, kích cỡ chỉ vừa phải so với ngón tay người hút. Xì gà cuốn xong, phải qua khâu kiểm định rất ngặt nghèo của Phòng quản lý chất lượng của nhà máy rồi mới được xuất xưởng...

Bà Dubravka Ugresic (Nhà văn Croatia), người đang giảng dạy ở nhiều trường đại học ở châu Âu và Mỹ,  từng đoạt giải “Charles Veillon” European Essay Prize (Thụy Sĩ), Versetsprijs (Áo), Sudwestfunk Prize và Heinrich Mann Prize (Đức) đã phát hiện ra rằng, thợ cuốn xì gà (los torcedores) ở Cuba là những người rất có kiến thức văn hoá. Cả ngày họ ngồi trên  những chiếc ghế dài cuốn xì gà bằng tay và thuê  người đọc sách. Người đọc sách thuê ngồi trên thềm cao, cầm micro đọc cho những người thợ vừa mải miết cuốn xì gà, vừa nghe những tác phẩm của  nền văn học thế giới. Càng cuốn xì gà lâu năm, người thợ càng am hiểu về văn chương, cũng rất dị ứng khi thấy những từ không chuẩn, hoặc chú thích sai. Những điếu xì gà vì thế thấm đẫm cả mồ hôi và nhịp điệu văn học trong xưởng cuốn. 

 

Nghệ nhân Yazmin Borras Valdes.

Ở La Habana có 5 nhà máy cuốn xì gà. Cả Cuba chỉ có 9 nhà máy sản xuất đặc sản này. Christopher Columbus là người đã phát hiện ra xì gà và đưa về Tây Ban Nha, tới nay nước này vẫn là bạn hàng lớn nhất của Cuba. Chất lượng xì gà Cuba tốt nhất thế giới. Đây là mặt hàng xuất khẩu quan trọng của Cuba, mỗi năm thu về 340 triệu USD. Xì gà không thể thiếu trong đời sống hàng ngày của người Cuba. Sau những giờ làm việc mệt nhọc, người Cuba vốn cởi mở, thân thiện vừa hút xì gà thư giãn, vừa ca hát, nhảy salsa, tango, rumba... vui vẻ.

Xứ này cũng nảy sinh nhiều nghệ nhân cuốn xì gà có hạng, nổi tiếng thế giới, như nghệ nhân José Castelar, hơn 60 tuổi nhưng đã 4 lần ghi danh vào kỷ lục Guinness với những điều xì gà dài nhất thế giới. Kỷ lục lập lần thứ 4 là điếu xì gà dài 45,38cm. Cuba mỗi năm còn có Lễ hội xì gà Havana, thu hút những người cuồng nhiệt muốn cảm nhận xì gà tại chính quê hương của nó.

Bà Yazmin Borras Valdes là nghệ nhân Cuba thứ 2 biểu diễn nghệ thuật cuốn xì gà ở Hà Nội, nhằm giới thiệu với người Việt Nam ý niệm mới mẻ về một công việc ở Việt Nam chưa từng có và mong muốn phát triển thêm thương hiệu xì gà Cuba.