Nghị trường “nóng” chuyện kinh doanh đa cấp và xả lũ

Đại biểu chất vấn Bộ trưởng Bộ Công thương về quy hoạch điện quốc gia. Ảnh: VGP/Hoàng Anh

Rút giấy phép nhiều doanh nghiệp đa cấp vi phạm

Ngày 15/11, về quản lý hoạt động kinh doanh đa cấp, nhiều đại biểu đã gửi câu hỏi tới Bộ trưởng Bộ Công thương Trần Tuấn Anh. Vấn đề được các đại biểu Quốc hội đặt ra gồm: Trách nhiệm của Bộ Công thương khi để thất thoát lớn do hoạt động đa cấp; Hàng giả, hàng kém chất lượng lừa đảo người dân từ hoạt động này. Cùng đó, vấn đề về hướng xử lý của Bộ trưởng Trần Tuấn Anh trong thời gian tới về hoạt động này ra sao?...

Trả lời câu hỏi của các đại biểu, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh cho biết, bán hàng đa cấp đã được cấp phép khi nước ta tham gia thành thành viên của WTO (Tổ chức Thương mại Thế giới). Các quy định pháp lý về hoạt động kinh doanh đa cấp được sửa theo hướng thắt chặt hơn, nhưng qua quá trình thực hiện các nội dung quy định của pháp lý từ năm 2014 đến năm 2016 đã bộc lộ một số vấn đề trong quản lý nhà nước và chế tài đối với các hoạt động của bán hàng đa cấp gồm: Các khuôn khổ pháp lý chưa đầy đủ và chưa hoàn thiện; Công tác quản lý hoạt động bán hàng đa cấp chưa thực sự bài bản và chưa có sự phân công rạch ròi và đảm bảo hiệu quả của các cấp; Bán hàng đa cấp có một sức hút rất lớn đối với đại bộ phận người dân.

Nguyên nhân tạo ra sức hút được xác định là vì có những hành vi cố tình tuyên truyền làm sai lạc về bản chất của bán hàng đa cấp. Hướng vào những món lợi nhuận siêu khủng để thu hút một bộ phận rất lớn những người dân tham gia bán hàng đa cấp. Cạnh đó là biến tướng của đa cấp trở thành những hình thức kinh doanh tài chính trái phép cũng như kinh doanh ảo để gây ra những nguy cơ thất thoát và mất mát tài sản của xã hội rất lớn. Do đó, cuối năm 2015, Bộ Công thương bắt đầu nhận thấy có những vấn đề bất cập của hệ thống khuôn khổ pháp lý và đã tiến hành tổ chức, kiểm tra, đánh giá. Với sự phát hiện của dư luận xã hội, báo chí, từ năm 2015, Bộ này đã tăng cường kiểm tra việc chấp hành pháp luật với bán hàng đa cấp ở các địa phương và phát hiện hàng loạt doanh nghiệp ngoài việc không chấp hành pháp luật còn có hiện tượng gian dối, lợi dụng, trục lợi của bán hàng đa cấp để phục vụ hoạt động thu lợi bất chính.

Đầu năm 2016, Bộ Công thương xây dựng 2 chỉ thị và ban hành những biện pháp cụ thể, tăng cường kiểm tra và phối hợp cùng chính quyền địa phương, chỉ đạo Sở Công thương làm đầu mối kiểm tra bán hàng đa cấp tại địa phương. Đến nay, từ 67 doanh nghiệp bán hàng đa cấp đã rút giấy phép 25 doanh nghiệp bán hàng đa cấp có dấu hiệu vi phạm pháp luật, thu lợi bất chính và có hành vi lừa đảo, trục lợi. Cùng đó, đã xử phạt hơn 14 doanh nghiệp bán hàng đa cấp có mức độ vi phạm khuôn khổ của pháp luật.

Tuân thủ quy định nhưng vẫn gây bức xúc khi xả lũ

Bên cạnh hoạt động kinh doanh đa cấp, vấn đề xả lũ của các thủy điện cũng được các đại biểu quan tâm chất vấn sâu. Về vấn đề này, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh cho biết, theo quy định, các công trình thuỷ điện phải đảm bảo an toàn xả lũ với 3 yếu tố mới được cấp phép tham gia hoạt động điện lực gồm: Phương án phòng chống lụt bão do Chủ tịch địa phương làm Trưởng ban và có sự tham gia của Ban quản lý dự án thuỷ điện; Có quy trình xả lũ được phê duyệt; Chủ đập và doanh nghiệp đều phải tham gia cùng địa phương xây dựng phương án xả lũ hạ lưu. Những vấn đề này đã được tuân thủ đối với các dự án đã cấp phép, kể cả thuỷ điện Hố Hô và An Khê-Kanak.

Bộ trưởng Bộ Công thương cho biết, có tình trạng là các đập thuỷ điện khi xả đều gây ra bức xúc trong dư luận, cụ thể là thuỷ điện Hố Hô và An Khê-Kanak. Bộ Công thương kiểm tra, đánh giá, nhận thấy nguyên nhân là do quy trình xả lũ được vận hành máy móc. Theo quy định, chủ đập phải thông báo cho chính quyền địa phương hạ lưu trước khi xả lũ nhưng lại không nói rõ hình thức thông báo. Quy trình có nhưng các bên không tổ chức diễn tập nên khi xảy ra tình huống phải xả lũ thì thực hiện không đảm bảo yêu cầu. Chủ đập thông báo không đầy đủ về thông tin xả lũ, lúc thì do mất điện, lúc thì đánh kẻng báo động nhưng không nghe thấy. Trường hợp thuỷ điện Hố Hô xả lũ vừa qua, chủ đập gọi điện thông báo nhưng chính quyền địa phương không nghe máy, sau đó cũng không liên lạc lại được. Cạnh đó còn có nguyên nhân từ việc các công trình thuỷ điện chưa đầu tư tốt và chủ động theo dõi thời tiết qua hệ thống quan trắc trong công tác phòng chống lụt bão, xả lũ.

Bộ trưởng Trần Tuấn Anh cho biết, Bộ Công thương đã thực hiện tổng kiểm tra lại, rà soát đánh giá chất lượng quy trình xả lũ và hoạt động phòng chống lụt bão, đảm bảo an toàn xả lũ, làm rõ trách nhiệm địa phương và chủ đập. Trên cơ sở đó sẽ xử lý làm nghiêm theo chế tài. Đối với doanh nghiệp không thực hiện đầy đủ và vi phạm sẽ không cho tham gia hoạt động điện lực và rút giấy phép.

Minh Anh