Nghịch lý doanh nghiệp thiếu tiền - ngân hàng lo tồn vốn

Ngân hàng nhiều vốn vẫn vắng khách vay (ảnh mang tính chất minh họa). Ảnh: PV.

Lãi suất hạ, doanh nghiệp vẫn đói dài

Ông Lê Chí Miêu, Phó giám đốc Công ty Thương mại và Xây dựng Bắc Minh cho biết: “Từ năm 2012 đến nay, là thời điểm khó khăn của ngành xây dựng, công ty giảm lợi nhuận khoảng 50%. Nguyên nhân chính là nhà cửa, đất đai không bán được, bị chôn vốn, dẫn đến thiếu vốn. Để cứu vãn doanh nghiệp khỏi tình cảnh sụt giảm lợi nhuận như năm qua, trong năm nay công ty sẽ tập trung vào những dự án còn dở dang từ năm 2011, đồng thời tìm cách tiêu thụ sản phẩm tồn kho. Hơn nữa, công ty dự kiến sẽ “thâm canh” thêm để hạn chế mức thấp nhất việc giảm doanh thu, lợi nhuận như đầu tư xây lắp hạ tầng kỹ thuật”.

Ông Lâm Ngọc Hải, Phó Giám đốc Công ty TNHH Thủy hải sản Mê Kông cho biết: “Từ năm 2012 đến nay công ty luôn thiếu vốn để mua nguyên liệu nên sản lượng xuất khẩu các mặt hàng cá tra, cá basa giảm khoảng 5% so với năm 2011. Hiện công ty đang có nhiều đơn hàng cho quý I/2013, nhưng vì không có vốn mua nguyên liệu nên chỉ có thể nhận những đơn hàng vừa phải chứ không thể ký các hợp đồng lớn”.

Cũng theo ông Hải, thời gian gần đây ngân hàng đã hạ lãi suất doanh nghiệp có thể vay vốn từ ngân hàng với lãi suất 11%. Tuy nhiên trong điều kiện khó khăn như hiện nay thì mức lãi suất 11% vẫn là quá cao, nếu vay để làm doanh nghiệp cũng khó có lãi.

Ông Vân Thành Huy, cựu chủ tịch Hiệp hội Cà phê Việt Nam, Tổng giám đốc Inexim thì cho rằng: “Tình hình kinh tế của các doanh nghiệp sẽ khó khả quan hơn so với năm trước vì lãi suất cho vay đã giảm nhưng vẫn luôn ở mức 2 con số, cao nhất khu vực. Hơn nữa, ngành ngân hàng điên đầu giải quyết nợ xấu, nợ khó đòi đâu có rộng hầu bao với những doanh nghiệp gặp khó khăn, nợ cũ chưa trả hết”.

Trong khi đó, Phó tổng giám đốc một ngân hàng thương mại tại Hà Nội thừa nhận, 2 tháng đầu năm 2013, tăng trưởng tín dụng của họ đang âm khoảng 5 – 7%. Dù trên thực tế, có không ít doanh nghiệp được ngân hàng chào cho vay với lãi suất 8 – 10%/năm thì vẫn từ chối, trong khi nhiều doanh nghiệp sẵn sàng trả lãi suất 12 – 13%/năm nhưng ngân hàng không dám cho vay vì lo phát sinh thêm nợ xấu. Điều này cũng cho thấy các ngân hàng đã thận trọng hơn thay vì cho vay bằng mọi giá như trước.

Ông Nguyễn Thanh Toại, Phó tổng giám đốc ACB không thông tin cụ thể mức tăng trưởng tín dụng từ đầu năm 2013 đến nay của ACB là bao nhiêu nhưng vẫn thừa nhận là rất chậm. Lãi suất cho vay vốn của ACB thời gian qua liên tục được điều chỉnh, hiện bình quân chỉ vào khoảng 11,5%/năm. Ngân hàng không có thị trường đầu ra phải hạ giá sản phẩm, tìm đủ biện pháp để bán hàng, nếu không vốn tồn đọng khác gì doanh nghiệp tồn kho.

Trên thực tế, lãi suất đồng Việt Nam trên thị trường liên ngân hàng đã hạ xuống mức thấp kỷ lục: còn 3,24%/năm với kỳ hạn qua đêm; giao động từ 4,5 – 5,5%/năm các kỳ hạn từ 2 tuần đến một tháng... Điều này cũng phản ánh thị trường vốn đầu ra nghẽn đọng, các ngân hàng buộc phải chấp nhận gửi vốn trên thị trường liên ngân hàng với mức lãi suất cực thấp- chỉ bằng phân nửa mức trần lãi suất huy động. Theo số liệu Ngân hàng Nhà nước, dư nợ cho vay của toàn hệ thống tính đến cuối tháng 2/2013 là âm 0,16% so với cuối năm 2012.

Nghẽn đầu ra vẫn tiếp tục “kén” khách

Một số chuyên gia ngành tài chính ngân hàng khi được hỏi đều cho rằng, bản thân các ngân hàng thương mại cũng là một doanh nghiệp. Vì vậy, không một doanh nghiệp nào dám mang tiền của mình đi đầu tư cho một chỗ mà biết rằng mình sẽ bị rơi vào thế chịu nợ xấu. Đây là nguyên nhân khiến cung cầu không gặp nhau. Vì vậy, trong bối cảnh cầu tín dụng thấp như hiện nay, xu hướng giảm lãi suất sẽ nhanh, mạnh hơn nếu Ngân hàng Nhà nước có các công cụ chính sách hỗ trợ cho xu hướng thị trường.

TS Cao Sỹ Kiêm, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp vừa và nhỏ cho rằng, cơ quan điều hành chính sách tiền tệ sẽ thận trọng trong sử dụng các công cụ lãi suất, nhất là trong việc giảm trần lãi suất huy động, bởi sức ép lạm phát có dấu hiệu trở lại khi CPI hai tháng đầu năm 2013 đã tăng tới 2,5%; lãi suất huy động tiếp tục giảm sẽ càng khiến vốn vào hệ thống ngân hàng khó khăn. Hơn nữa, các tín hiệu vĩ mô để giảm lãi suất điều hành chưa rõ ràng. Bản thân mỗi ngân hàng, căn cứ vào kế hoạch kinh doanh, phải chủ động lựa khách để điều chỉnh lãi suất.

Ông Lê Xuân Nghĩa, nguyên Phó chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia nhận định: “Nhiều khả năng, trần lãi suất huy động vẫn có thể duy trì 8%/năm trong sáu tháng đầu năm 2013. Việc giảm lãi có thể diễn ra vào sáu tháng cuối năm với mức giảm không quá 1%. Vì vậy, ngân hàng cần có chiến lược duy trì lãi suất huy động ngắn hạn và dài hạn hợp lý, trên cơ sở đó điều chỉnh lãi suất tín dụng theo hướng hỗ trợ khách hàng đầu tư trung dài hạn để đón đầu xu thế phục hồi kinh tế toàn cầu mạnh hơn, rõ ràng hơn vào nửa cuối năm 2013 hoặc đầu năm 2014”.

Để tránh rủi ro, các ngân hàng thường nâng chuẩn vay lên rất cao, thậm chí chọn những lĩnh vực nào “ngon” mới cho vay. Do đó, những doanh nghiệp khát vốn càng khó tiếp cận được vốn ngân hàng, trong khi ngân hàng tiếp tục tắc nghẽn đầu ra. Điều này sẽ khiến cho tổng cầu giảm, vốn ứ đọng tăng, niềm tin sụt giảm, lạm phát đe dọa. Giải pháp nào để dung hòa giữa lợi ích của ngành ngân hàng và các doanh nghiệp là điều mà các cơ quan chức năng cần phải tính đến, để không xảy ra nghịch lý doanh nghiệp thì khát tiền mà ngân hàng thì đọng vốn.

Mai Hạnh