Người nhiễm HIV lo ngại nhất là bị kỳ thị, phân biệt đối xử

Hội thảo diễn ra ngày 7/12 với sự tham gia của ông Đặng Thuần Phong, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban các vấn đề xã hội của Quốc hội; TS Nghiêm Vũ Khải, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, đại biểu Quốc hội; PGS.TS Phạm Đức Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống HIV/AIDS (Bộ Y tế).

Tham dự Hội thảo còn có đại diện các bộ, ngành liên quan, đại diện tổ chức dựa vào cộng đồng và những người nhiễm HIV/AIDS…

Ông Đặng Thuần Phong, Phó Chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: Bích Hồng.

Vẫn còn rào cản trong tiếp cận dịch vụ liên quan đến HIV/AIDS của các nhóm dễ bị tổn thương

Báo cáo chung về việc thực thi Luật phòng chống HIV/AIDS trong hơn 10 năm qua, BS Chu Quốc Ân, chuyên gia trong lĩnh vực phòng chống HIV/AIDS, nguyên Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống HIV/AIDS (Bộ Y tế) cho biết: Luật Phòng chống HIV/AIDS ban hành năm 2006, được thế giới đánh giá là một trong những luật tiến bộ.

Sau khi có luật, người nhiễm HIV và người có hành vi nguy cơ cao được tiếp cận các dịch vụ liên quan đến HIV/AIDS thuận lợi hơn; giảm sự kỳ thị, phân biệt đối xử đối với người nhiễm HIV và gia đình người nhiễm.

Người nhiễm được tham gia nhiều hơn các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS bao gồm cả góp ý chính sách, pháp luật...; các tổ chức dựa vào cộng đồng của người nhiễm HIV phát triển rộng hơn và hoạt động hiệu quả hơn.

BS Chu Quốc Ân báo cáo chung về việc thực thi Luật phòng chống HIV/AIDS. Ảnh: Trần Minh.

Tuy nhiên, phân tích báo cáo, BS Chu Quốc Ân cho hay, trong quá trình triển khai Luật cho thấy có nhiều bất cập gây cản trở và làm ảnh hưởng đến hiệu quả của công tác phòng chống HIV/AIDS tại Việt Nam. Đó là, còn nhiều người nhiễm HIV không có giấy tờ tuỳ thân, không có việc làm, bị kỳ thị phân biệt đối xử, thiếu kiến thức về chính sách và pháp luật, không có vốn để phát triển sinh kế, khó tiếp cận chương trình dự phòng HIV/AIDS...

Ở cấp độ tổ chức, nhóm dựa vào cộng đồng thiếu kinh phí hoạt động, chưa có tư cách pháp nhân, thiếu kỹ năng và kiến thức khi muốn thành lập doanh nghiệp xã hội...

Quang cảnh hội thảo

Nghiên cứu được thực hiện bằng phương pháp khảo sát trong các nhóm đích từ 29 tỉnh, thành trên toàn quốc. Các ý kiến cho thấy người nhiễm HIV và những người có hành vi nguy cơ cao nhiễm HIV đều quan tâm đến sửa đổi, bổ sung Luật. Đặc biệt là tập trung vào các vấn đề liên quan trực tiếp đến họ, như điều trị, xét nghiệm, bí mật, những điều cấm…

Nội dung nổi bật từ các thảo luận nhóm này cho thấy, điều người nhiễm HIV lo ngại nhất là bị kỳ thị, phân biệt đối xử. Do đó, một số bệnh nhân tuy có thẻ bảo hiểm y tế nhưng sẵn sàng bỏ tiền túi ra khám chữa bệnh hoặc đến nơi không được hưởng bảo hiểm y tế để che giấu tình trạng bệnh. Nhiều ý kiến quan ngại về tình trạng thực thi luật chưa nghiêm, đặc biệt là lạm dụng xét nghiệm HIV, lộ bí mật, kỳ thị và phân biệt đối xử…

Báo cáo cũng nêu rõ một số bất cập, tồn tại khác có thể sẽ cản trở hoạt động phòng chống HIV/AIDS cần quan tâm như: Không có quy định về xét nghiệm chẩn đoán nhiễm HIV đối với trẻ em dưới 18 tháng tuổi; Việc quy định phụ nữ mang thai tự nguyện xét nghiệm HIV được miễn phí xét nghiệm tại Điều 35 của Luật/sữa cho trẻ em dưới 6 tháng tuổi; Đến nay Bộ Y tế chưa tổ chức đợt thanh tra chuyên đề nào về phòng, chống HIV/AIDS…

Cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật cho phù hợp

Hội nghị đã nhận được các ý kiến phản biện của NGƯT.BS Đặng Văn Khoát, nguyên cán bộ Trường Đại học Y tế công cộng, cùng các góp ý đề nghị sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật phòng chống HIV/AIDS của đại diện các nhóm có người nhiễm HIV; nhằm đảm bảo quyền lợi của những người thuộc đối tượng điều chỉnh của Luật cũng như các tổ chức xã hội có thể tiếp cận được các nguồn kinh phí từ ngân sách nhà nước.

Ý kiến của đại diện các nhóm có người nhiễm HIV. Ảnh: Bích Hồng.

Chuyên gia Chu Quốc Ân khuyến nghị, xem xét sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống HIV/AIDS cho phù hợp với bối cảnh mới và nguyện vọng của người nhiễm HIV và người có hành vi, nguy cơ cao nhiễm HIV. Tiếp tục tổ chức, tạo điều kiện cho các cộng đồng chịu ảnh hưởng được đóng góp ý kiến phù hợp trong quá trình xem xét, sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống HIV/AIDS sau này.

Bên cạnh đó, các vấn đề cần xem xét sửa đổi bổ sung tập trung vào tiếp cận phổ cập dịch vụ dự phòng, xét nghiệm HIV, điều trị HIV cho tất cả, đảm bảo bí mật, đặc biệt là chống kỳ thị và phân biệt đối xử.

Trong khuôn khổ chuỗi hoạt động hưởng ứng Tháng Hành động quốc gia Phòng chống HIV/AIDS, Dự án Vusta - Dự án Quỹ Toàn cầu đã trao giải thưởng cho các tác giả đạt giải cuộc thi Báo chí viết bài tuyên truyền phòng, chống HIV/AIDS do Dự án Tổ chức. Giải nhất thuộc về tác phẩm “Như một chuyện cổ tích” của tác giả Nguyễn Hạnh, Báo Sức khỏe & Đời sống. Ảnh: Trần Minh

Ban Tổ chức trao giải cho tác giả có tác phẩm đạt giải Nhì. Ảnh: Trần Minh

Ban Tổ chức trao giải cho tác giả có tác phẩm đạt giải Ba. Ảnh: Trần Minh

Ban Tổ chức trao giải cho tác giả có tác phẩm đạt giải Khuyến khích. Ảnh: Trần Minh

Phát biểu tại Hội thảo, TS Nghiêm Vũ Khải, Phó Chủ tịch Liên hiệp các hội khoa học kỹ thuật Việt Nam nhấn mạnh, việc sửa đổi, bổ sung Luật Phòng chống HIV/AIDS là rất cần thiết. Trong thời gian tới, Liên hiệp sẽ tiếp tục đồng hành cùng Dự án Vusta - Dự án Quỹ toàn cầu phối hợp chặt chẽ với Bộ Y tế tham vấn ý kiến các tổ chức xã hội, cộng đồng người nhiễm HIV và các đối tượng chịu tác động nhằm đưa ra các đề xuất sửa đổi bổ sung Luật phòng chống HIV/AIDS đảm bảo tốt nhất quyền lợi của người nhiễm HIV/AIDS và hướng tới đạt mục tiêu kết thúc đại dịch tại Việt Nam vào năm 2030.

Đánh giá cao những kết quả đạt được trong công tác phòng chống HIV/AIDS trong thời gian qua, ông Đặng Thuần Phong, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội khẳng định có đóng góp lớn của Bộ Y tế và Dự án Quỹ Toàn cầu thành phần Vusta. Phó Chủ nhiệm Đặng Thuần Phong khuyến nghị rằng, Bộ Y tế và Dự án Vusta cần phải khẩn trương thực hiện các báo cáo đánh giá tác động, tổ chức nhiều tọa đàm chuyên gia, tham vấn công chúng, hoàn chỉnh hồ sơ dự án Luật, trình Quốc hội phê duyệt năm 2018 và đi vào thực hiện từ năm 2019.

Hà Anh