Nguy cơ từ chiến dịch săn ốc bươu vàng

 

Ốc bươu vàng một thời gây tai họa trên ruộng đồng khắp từ Nam chí Bắc. Nhưng thật bất ngờ, thay vì tìm diệt như trước đây thì hiện nay, người nông dân còn nuôi con ốc bươu vàng như một nghề làm ăn.  Vào mùa mưa lũ này, loài ốc đó lại là nguồn thu nhập chính của nhiều hộ nông dân. Sức hút từ thị trường Trung Quốc, giá ốc bươu vàng ngày càng tăng cao, nhiều hộ nông dân dễ dàng kiếm tiền triệu từ những con ốc trôi nổi trên đồng. Thấy “ngon ăn”, không ít hộ dân bắt đầu nuôi loài ốc có sức phá hoại mùa màng khủng khiếp này.

Thu mua ốc bươu vàng không chỉ rầm rộ ở miền Nam, miền Trung mà còn lan ra ở miền Bắc. Khu vực ngoại thành Hà Nội cũng đang rộ lên như một điểm thu mua ốc bươu vàng với số lượng lớn. Khoảng 2 tháng nay, tại một số xã thuộc các huyện ngoại thành Hà Nội như Quốc Oai, Đan Phượng, ốc bươu vàng được người ta thu mua ráo riết. Chưa bao giờ loài ốc này lại khiến người ta kiếm tiền dễ đến thế. Hầu như gia đình nào cũng cắt cử người ra đồng bắt ốc. Chỉ sau vài tuần, thu gom ở gần nhà không đủ, bà con rủ nhau đi khắp các tỉnh cách 50 - 60km tìm mua ốc bươu vàng.

Nhiều gia đình làm nghề mua đi bán lại, kiếm được vài ba trăm ngàn đồng mỗi ngày là chuyện đơn giản. Đặc biệt, có gia đình thu được hơn 1 triệu đồng/ngày nhờ ốc bươu vàng. Cũng vì lẽ đó, không chỉ riêng xã Cấn Hữu (Quốc Oai), bà con nhiều xã lân cận cũng đua nhau săn lùng ốc bươu vàng.

Một nông dân ở Cấn Hữu cho biết: “Giá ốc bươu vàng tăng lên chóng mặt. Từ giá 12.000 - 14.000 đồng/kg (ốc đã luộc và chỉ lấy phần thịt), lên đến cả trăm nghìn đồng/kg”. Khi được hỏi ai làm chủ mối thu mua và mua ốc về làm gì thì hầu hết người dân đều không biết đó là ai và cũng không rõ người ta mua ốc về làm gì.

Tại Hà Tĩnh, “cơn sốt” ốc bươu vàng tuy bùng phát sau hai đầu Nam - Bắc nhưng độ “nóng” thì không thua kém. Thông tin nhập ốc sang Trung Quốc với giá 18.000 – 20.000 đồng/kg khiến nhiều người dân các huyện Nghi Xuân và thị xã Hồng Lĩnh bỏ bê công việc, đổ xô ra đồng mò ốc bán lấy tiền. Công việc này thu hút được rất đông người dân tham gia vì bắt ốc rất đơn giản, không vất vả lắm mà lợi nhuận thì có thể thấy được tức thì. Anh Hồ Đình Châu, nông dân xã Xuân Giang, huyện Nghi Xuân nói: “ Ban đầu ốc bươu vàng được thu gom với giá 10.000 đồng/kg, sau đó lên 15.000 đồng/kg. Thậm chí gần đây, giá ốc còn được tăng lên tới 40.000 - 50.000 đồng/kg. Không chỉ người trong xã đổ ra đồng bắt ốc bươu vàng mà còn cả người ngoài xã cũng đổ xô đến làm ăn”.

Việc thu mua ốc bươu vàng của thương lái Trung Quốc khiến nhiều người không khỏi nghi ngờ. Chuyện thu mua ốc bươu vàng cũng giống bao chuyện oái oăm khác trước đây như thu mua đỉa, lá điều non, lá vải non, lông gà và nhiều mặt hàng nông sản khác… nhiều nông dân đã dở khóc dở cười vì chạy theo phong trào, ồ ạt thu mua để bán nhưng sau đó bị các thương lái nước ngoài bỏ rơi.

Thương lái Trung Quốc từng dạm mua sừng trâu, móng trâu, rễ cây hồi ở vùng biên giới với giá cao bất thường. Họ cũng đã từng mua đỉa giá rất cao được một thời gian rồi đột nhiên không mua nữa. Đỉa được nhiều người thu về, tập trung một chỗ, không biết làm gì đành… đổ ra môi trường. Khoai lang, lá điều... cũng vậy. Nhiều nông dân khốn đốn vì bị cắt hợp đồng bao tiêu “ngang xương”, chưa nói là quỵt tiền sau khi đã lấy xong hàng.

Vấn đề là bao giờ người ta ngưng mua ốc bươu vàng? Chưa cần đến lúc thương lái Trung Quốc ngừng “ăn” thịt ốc, trong khi ốc bươu vàng đã được nông dân nuôi quá nhiều, tai họa đã xảy đến với đời sống dân sinh.

Theo ghi nhận của chúng tôi, ở các vùng quê của các địa phương Hà Nội, Hưng Yên, Hải Dương, Hà Nam, Vĩnh Phúc… vỏ ốc chất cao thành từng đống nằm ngổn ngang dọc đường, tràn xuống cả mặt ruộng. Những vỏ ốc này chưa biết đến khi nào mới phân hủy hết. Tại xã Cấn Hữu, sau mỗi ngày chế biến ốc, các phụ phẩm từ ốc như nước luộc, vảy, ruột ốc, vương vãi khắp nơi khiến cho đường làng nhầy nhụa, ruồi muỗi bu kín rất mất vệ sinh. Còn các kênh rạch thoát nước thì đen đặc, bốc mùi tanh, hôi tiềm ẩn nguy cơ bùng phát dịch bệnh bất cứ thời điểm nào.

 

Còn vỏ đổ tràn ra đường gây ô nhiễm môi trường.

Ông Hoàng Văn Thận (thôn Đinh Tú, xã Cấn Hữu, Quốc Oai) cho biết: “Cái lợi từ bắt, chế biến ốc bươu vàng chẳng được là bao, nhưng vấn nạn ô nhiễm đã và đang đe dọa tới môi trường sống của người dân trên địa bàn”. Còn bà Phạm Thị Là, sống gần đê Cấn Thượng, xã Cấn Hữu than thở: "Mùi hôi thối bốc lên từ những núi vỏ ốc trên triền đê sộc thẳng vào làng, khiến dân xóm tôi cảm thấy vô cùng khó thở, ngột ngạt. Đến trẻ con cũng phải nôn oẹ, rởn người vì thứ mùi thối nồng nặc ấy".

Cái lợi từ ốc bươu vàng dễ thấy nhưng thảm hoạ từ nó cũng chẳng khó nhìn ra! 

Tại cuộc họp giao ban công tác quản lý chất lượng vật tư nông nghiệp và an toàn thực phẩm nông sản ngày 5/11 vừa qua, Thứ trưởng Bộ NN&PTNN Nguyễn Thị Xuân Thu khẳng định, Bộ không cấm người dân thu gom ốc bươu vàng. Bởi vì, thu gom ốc bươu vàng để bán hoàn toàn hợp pháp và hợp lý. Người dân có thể gia tăng thu nhập, đồng thời cũng là thu gom để chống lại dịch hại từ loại ốc này. Mặt trái của việc không cấm đã tạo thêm cơ sở cho phong trào thu gom ốc bươu vàng được đà phát triển mạnh.