Nhà thơ Đoàn Thị Lam Luyến: 10 năm không tình yêu

“Tôi yêu người đồng giới...”

Nhà thơ - và giờ là bà Giám đốc của Trung tâm Quyền tác giả văn học Việt Nam - chọn một quán cóc vỉa hè sát nách trụ sở Hội Nhà văn để tiếp chuyện phóng viên. Cái sự tất bật của chị toát lên từ dáng đi đến cách nói, lúc nào cũng vội vã, lúc nào cũng sợ hết thời gian. Người ta vẫn bảo phụ nữ mà tất bật thì khổ. Như lẽ thường, đã gặp Đoàn Thị Lam Luyến thì phải hỏi chuyện tình yêu. Chị nổi tiếng với thơ tình và chuyện tình của mình, cũng không ít lần tan nát, điêu đứng vì tình.

Thế nhưng 10 năm nay thì chị không yêu ai. “Vì không yêu ai nên người ta thấy lạ, người ta đồn tôi bị đồng tính, tôi yêu người đồng giới đấy”. Kể cũng lạ thật, một người mà lửa yêu lúc nào cũng sôi sục như chị mà nguội lạnh suốt 1 thập kỷ thì mấy ai tin. “Tôi là người thất bại trong tình yêu. Nhiều lần thất bại ê chề, tôi vẫn cố gắng đầu tư, quyết tâm đầu tư đến cùng, nhưng kết cục vẫn thất bại. Giờ thì tôi hết vốn rồi, nên không thể đầu tư được nữa. Vậy thôi”.

Nhà thơ Đoàn Thị Lam Luyến

Có thể nói Đoàn Thị Lam Luyến là một trong số ít những người giỏi thơ mà giỏi kiếm tiền. Thơ thì yếu đuối mà kinh doanh thì quyết liệt. Chị từng đổi đời, mua đất, mua nhà nhờ gia công xổ số bóc, đồng thời giúp hàng xóm láng giềng qua cơn bĩ cực thời hậu bao cấp khi tiền công chị trả cho họ một ngày có thể đong 1 yến gạo. Thời gian ngắn ngủi làm cho Trung tâm Văn hóa Hội Nhà văn, chị cũng kiếm về cho cơ quan cả trăm triệu đồng, đến lúc buộc phải giải thể vẫn còn đủ tiền lương 3 tháng trả cho nhân viên.

Chị kể vậy, và tôi tin, vì tài kinh doanh của chị thì nhiều người đã nói tới rồi. Nhưng không hiểu sao một người mạnh mẽ là vậy, tỉnh táo là vậy, thậm chí biết tính toán nữa (làm kinh doanh giỏi không thể không biết tính toán) mà lại toàn “tìm những lối phong rêu, để rồi bước trật bước trèo” trong tình yêu. Yêu người nào thì người ấy cũng có vợ, hoặc từng có vợ, nên cả đời chỉ biết “lấy bấy nhiêu cái thất tình làm vui”. Tưởng tượng Đoàn Thị Lam Luyến mà ra hồi ký thì chắc chắn là sẽ bán rất chạy vì những scandal tình ái lẫn oan sai của chị.

Chị cũng khẳng định mình sẽ viết hồi ký, sẽ kể lại câu chuyện cuộc đời của mình, nhưng nếu điều nào viết ra có hại đến người thứ hai thì nhất định sẽ không viết: “Nói dối là một nghệ thuật nhưng nói thật là một nghệ thuật cao hơn. Viết hồi ký là mở ra một phiên tòa. Đã là phiên tòa thì không được thiên vị mình, cũng như không được đẩy ai vào điêu đứng”.

Chị lao vào làm một cách tâm huyết và say mê thực sự. Điều ấy bộc lộ rõ nhất khi suốt buổi nói chuyện với phóng viên mà 3/4 thời gian chị thao thao bất tuyệt về chuyện bản quyền. Nào là ngày xưa mình cũng thiếu hiểu biết, đi đọc thơ khắp nơi kiếm tiền, trích dẫn cả thơ người khác mà chẳng xin phép cũng chẳng trả tiền thù lao cho người ta. Nào là chị sẽ đại diện cho trung tâm đi xin phép thành lập một hiệp hội quyền sao chép để mang lại lợi ích cho các tác giả. Rồi chuyện hiệp hội sẽ hoạt động ra sao, sẽ thu mức phí bao nhiêu, các nhà văn sẽ khá giả hơn nhờ tiền bản quyền sao chép thu được như thế nào, hội nhà văn nên hoạt động ra sao cho đúng tính chất một hội nghề nghiệp có thu... Bản quyền chiếm hết thời gian của chị với thơ và chiếm luôn chỗ của những cuộc hẹn hò.

Nghi ngại về khả năng một nhà thơ vốn sẵn tính “say”, tính “mơ” mà làm việc chuyên nghiệp với các văn bản pháp luật, các con số, bà giám đốc - nhà thơ khẳng định: “Khi làm việc tôi luôn dẹp bỏ con người thơ sang một bên. Thời còn làm công nhân chạy in, một cuốn sách dày hàng trăm trang, hàng trăm ảnh mà tôi không nhầm, không sai một lần nào”. Giờ thì chị nghiên cứu học thêm trau dồi cả luật để phục vụ cho công việc, mải mê với những dự án, với những văn bản giấy tờ con dấu, như thể chưa bao giờ biết đến thơ.