Nhà văn Sương Nguyệt Minh: Không làm nhà văn thì sẽ là... thảm họa!

Nhà văn Sương Nguyệt Minh. Ảnh: TL

Từng làm đủ nghề để sống

Có khá nhiều giai thoại về Sương Nguyệt Minh trầy trật, vụng về với đời sống và cuối cùng kết luận rằng anh chỉ có thể làm nhà văn. Anh thấy có “oan” không?

- Đúng là chẳng oan chút nào! Tôi là người làm đủ mọi nghề để sống từ viết báo, viết văn, dán phong bì, đi buôn, gột gà công nghiệp, nuôi cá trê phi, nuôi chim cút, khoan giếng xuống độ sâu 70m hút nước lên lọc rồi bán cho khu tập thể... Nhưng cuối cùng viết văn, viết báo vẫn là... thu nhập ổn định. Viết được bài nào có nhuận bút bài đó, chắc ăn nhất (cười).

Độc giả có thể hình dung thế nào khi anh ngụp lặn trong đời sống với nhiều phen thất bát?

- Dạo còn ở Campuchia có lần được về nước công tác, tôi tranh thủ mua thuốc lá về chợ Bến Thành bán. Bị con buôn xúm lại ép giá, tôi đồng ý đổi ngang toàn bộ thuốc lá lấy chiếc đồng hồ từ một cô gái xinh đẹp sau khi nghe quảng cáo: Đồng hồ của em thứ thiệt! Đổi xong, tôi khoái chí kéo bạn đi khao. Ăn xong, tự nhiên thấy đồng hồ... không chạy nữa, cô gái nọ thì đã cao chạy xa bay. Thợ sửa đồng hồ kết luận: Cái này đem cho bọn con nít chơi.

Thời bao cấp, “đói đầu gối phải bò”, tôi trưng dụng cái rương đựng quần áo của vợ đi buôn trứng vịt lộn. Ngán thay, xe ô tô tã tượi, đường toàn ổ voi, ổ gà nên trứng vỡ sạch. Vậy mà, thời đói kém ấy, tiếc của mang cho người khác, cứ ăn, lại còn cảm ơn.

Lần khác, dốc hết vốn liếng trong nhà, lấy cả trang sức của vợ, tôi bán đi đủ tiền mua một vạn mét pháo. Đùng cái có lệnh Nhà nước cấm pháo. Tôi đành mang ra sông Nhuệ dìm cho ướt hết thuốc rồi quẳng vào thùng rác. Nhiều chuyện “cười ra nước mắt” lắm. Thôi thì cứ cầm bút cho lành…

Từng chia sẻ về khao khát viết một tiểu thuyết hay, giờ “tung” ra cuốn sách đồ sộ “Miền hoang” này, anh hài lòng rồi chứ?

-  Tôi luôn viết cả khi đêm đã về rất khuya. Khi viết, tôi sẽ tắt điện thoại để chẳng ai lôi mình ra khỏi bàn viết. Các nhân vật cứ như cãi lộn với mình rằng, tôi đâu phải thế mà ông cứ “bắt tôi” phải thế này, thế nọ. Hưng phấn sáng tác đeo bám khiến tôi cứ trằn trọc đến sáng. Nhưng với nhà văn thì tác phẩm hay nhất là tác phẩm chưa viết, sắp viết. Tôi chưa bao giờ mãn nguyện, hài lòng với những gì đã viết. Lúc nào tôi cũng muốn viết quyển sau hay hơn quyển trước thì làm sao mà hài lòng được.

Người yếu bóng vía  thì không nên đọc

Bìa Tiểu thuyết “Miền hoang”. Ảnh: TL

“Miền hoang” chứa đựng tình huống kịch tính: 4 nhân vật trong đó 3 người là phía Pol Pot và anh lính tình nguyện Việt Nam phải “cộng sinh”. Chắc hẳn, đây sẽ trở thành vấn đề gây tranh cãi của nhiều đối tượng độc giả?

- Khi sáng tác, tôi không nghĩ mình phải viết cho bạn đọc mà viết bằng cảm xúc và nhu cầu tự thân. Có những lúc, tôi có cảm giác như mình đang can dự vào cuộc sống khốn cùng nơi hoang dã ấy đến mức quên mình là tác giả thì còn đầu óc đâu mà nghĩ đến bạn đọc. Nhưng, khi dừng viết và nghĩ ngợi thì tôi muốn, ai đã đọc tiểu thuyết của mình sẽ phải lo lắng, hãi hùng, thậm chí kinh sợ, thù ghét chiến tranh, không muốn chiến tranh xảy ra. Có lẽ tâm trạng ấy cũng đi suốt quá trình tôi viết “Miền hoang”. Dù là nhu cầu tự thân, nhưng tôi cũng là bạn đọc của tác giả là tôi. Nhà văn Sương Nguyệt Minh phải chinh phục bạn đọc Sương Nguyệt Minh đã, rồi hãy nghĩ chuyện chinh phục bạn đọc khác.

Đằng sau tác phẩm hẳn chứa đựng nỗi ám ảnh lớn của cá nhân anh?

- Là người lính từng sống và cầm súng trong chiến tranh biên giới Tây Nam và chiến trường K, lúc nào tôi cũng ám ảnh và cảm thấy không thể nào sống yên ổn. Bạn chiến đấu cùng đơn vị mỗi khi gặp tôi đều giục giã viết nhưng, tôi vẫn không viết được, chỉ vì tôi không muốn kể chuyện chiến đấu. Điều tôi muốn là kể chuyện thân phận con người trong chiến tranh, song kể như thế nào thì tôi vẫn tịt nghít. Cho đến khi về quê dự kỉ niệm 35 năm ngày nhập ngũ, chúng tôi gặp nhau lại kể về nhiều kỷ niệm đau buồn, trong đó có những cái chết thương tâm của đồng đội. Bỗng chốc, trường liên tưởng trong tôi chói sáng: Tại sao không viết về một người lính quân tình nguyện bị tàn quân Pol Pot bắt, dẫn giải đi và các tình tiết truyện nương theo đó mà phát triển? Tôi chính thức gõ bàn phím viết từ 1/5/2013 và 16 tháng sau thì hoàn thành, nhưng trước đó thì đã nghĩ ngợi rất nhiều. Tôi cứ nói vui với các bạn văn là tôi viết “Miền hoang” gần 40 năm, từ cái thời năm 1977, chúng tôi căng ra ở biên giới Tây Nam ấy.

Có độc giả đã kết luận “đứa con tinh thần”của anh chẳng khác nào tiểu thuyết kinh dị. Anh đưa ra lý giải hoặc khuyến cáo gì?

-  Đây là tiểu thuyết hiện thực chiến tranh, có pha trộn chất lãng mạn, huyền ảo, kinh dị chiếm một tỷ lệ cần thiết. Có lẽ người đọc “yếu bóng vía” không nên đọc là do những chi tiết bạo liệt, dữ dội, xót xa và ám ảnh về thân phận người, nhất là thân phận phụ nữ yếu ớt trong chiến tranh.

Hơn 600 trang tiểu thuyết “cõng” một đề tài “nặng đô” với người viết đã là một thách thức nhưng với độc giả, anh có sợ cuốn sách mình dồn nhiều tâm huyết sẽ bị “lướt” đi?

- Những người yêu thích văn chương bao giờ cũng là một “người tiêu dùng thông thái”, họ sẽ biết cách sắp xếp thời gian để đọc những tác phẩm mà họ yêu thích. Tôi chỉ sợ mình viết dở, chứ viết hay thì bạn đọc sẽ không bao giờ quay lưng lại với mình. Nếu tiểu thuyết của tôi bị “lướt” đi là do tôi viết kém, chứ không phải do văn hóa đọc xuống cấp. Tôi không sợ cuốn sách của mình sẽ bị “lướt” đi vì tôi có bạn đọc của tôi. Tôi tin họ sẽ đi tìm mua.

Cảm ơn anh về cuộc trò chuyện!

Lữ Mai

(thực hiện)