Nhiều nghi thức độc đáo trong Tết xưa ở Hoàng cung Huế
GĐXH - Là dịp quan trọng nhất trong năm nên các lễ hội diễn ra vào dịp Tết Nguyên đán ở trong Hoàng cung triều Nguyễn được tổ chức với nhiều nghi thức độc đáo.
Nhiều lễ nghi
Tết Hoàng cung triều Nguyễn là dịp lễ lớn nhất trong cả năm nên được tổ chức rất linh đình. Các nghi thức lễ Tết bắt đầu ngay từ tháng Chạp với lễ Ban sóc (phát lịch), lễ Nghinh Xuân (đón ngày lập Xuân), lễ Phất thức (lau chùi ấn tỷ và kinh sách), lễ Cáp hưởng (mời các vị tiên về ăn Tết), lễ Thướng tiêu (dựng cây nêu)... Nhưng quan trọng nhất là nghi lễ chúc mừng ngày mồng Một Tết.
TS Phan Thanh Hải - Giám đốc Sở Văn hoá Thể thao tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết, Tết xưa trong cung đình Huế có rất nhiều quy tắc phức tạp, tỏ rõ sự tôn nghiêm, linh thiêng, quyền uy chốn Hoàng cung (được ghi chép cụ thể trong "Khâm định ĐẠI NAM HỘI ĐIỂN SỰ LỆ" do Nội Các bên soạn. Phần ghi chép về nghi lễ là phần thuộc Bộ Lễ và Khâm Thiên Giám). Chính vì vậy, phần lễ bao giờ cũng chiếm phần chính, phần hội đôi khi khá mờ nhạt.

Tái hiện Lễ Ban sóc - đây là nghi lễ đầu tiên trong các lễ nghi ở cung đình Huế vào dịp Tết Nguyên đán.
Theo TS Phan Thanh Hải, trong các nghi lễ cung đình thời Nguyễn, dựng nêu là một nghi thức đặc biệt báo hiệu kết thúc một năm cũ, chuẩn bị nghỉ ngơi đón Tết, đón Xuân về. Cây nêu dựng lên trong Hoàng cung là hiệu lệnh cho muôn dân được biết: Xuân đã về, hãy chuẩn bị đón mùa xuân mới! Từ đó, mọi nhà nô nức theo triều đình dựng nêu trước sân nhà mình, rồi dọn dẹp nhà cửa khang trang, chọn hoa kiểng về trang trí, dán đôi câu đối đỏ, gói bánh chưng, bánh tét… để chuẩn bị đón xuân.
Theo đó, vào sáng 23 tháng Chạp (ngày ông Công, ông Táo), lễ dựng nêu bắt đầu bằng nghi thức rước cây nêu (cây tre già dài chừng 10m, chặt tận gốc và để lại phần lá phía trên ngọn) từ bên ngoài Hoàng thành, qua cửa Hiển Nhơn ở phía Đông để đi vào Thế Tổ Miếu - Đại nội Huế. Đoàn rước bao gồm các vị chức sắc, bô lão, đại diện gia đình hoàng tộc, đội nhã nhạc và đội lính vác nêu.
Nhã nhạc cung đình rộn ràng dẫn đoàn rước nêu đi vào Hoàng cung, đến vị trí dựng nêu ở phía Tây trước Hiển Lâm Các (Thế Tổ Miếu). Tại đây, hương án bày sẵn lễ phẩm để cúng thần linh cùng chiếc giỏ tre đựng giấy tiền, trầu cau, bút mực và một chiếc ấn. Sau các nghi thức Nghinh thần (đón thần linh tới dự lễ), lễ Cúng thần, Khánh hạ (lễ thành), Tống thần (tiễn thần linh đi), Đốt sớ do Ban chủ lễ thực hiện, chiếc giỏ tre sẽ được buộc vào ngọn nêu, và cây nêu được dựng lên trong sự hân hoan của mọi người.
Tiếp đó, nghi thức dựng nêu lại tiếp tục được thực hiện ở trước điện Long An (ngôi điện chính trong cung Bảo Định của vua Thiệu Trị) và ở các di tích khác thuộc quần thể di tích cố đô Huế.
Tái hiện nhiều trò chơi ngày Tết trong cung đình
Dù giờ đây khi không còn vua quan như thời xưa nữa, nhưng những năm gần đây, vào ngày đầu xuân, tại Đại nội Huế vẫn tưng bừng những trò chơi cung đình và hoạt động trình diễn thư pháp do Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế tái hiện nhằm góp phần giới thiệu những nét đẹp văn hóa chốn Hoàng cung.

Nghi lễ dựng nêu báo hiệu báo hiệu kết thúc một năm cũ, chuẩn bị nghỉ ngơi đón Tết, đón Xuân về.
Ở sân điện Thái Hòa, các trò chơi trong cung cấm dưới thời các vị vua triều Nguyễn được tái hiện như: Đổ xăm hường, bài vụ, thả thơ, chơi đầu hồ... Trong đó, trò đầu hồ khá phức tạp với những luật lệ khắt khe để tăng độ khó, thử thách người chơi. Mỗi du khách tham gia được trao 5 thẻ tre, đứng cách bình gỗ một tấm chiếu, nếu ai ném trúng 2 thẻ tre vào bình gỗ thì được tặng quà là một bức thư pháp đầu xuân.
Còn với trò chơi đổ xăm hường là trò chơi gieo con xúc xắc để dành những chiếc thẻ khắc chữ màu đỏ, ghi các học vị trong hệ thống khoa cử thời xưa. Muốn chiến thắng, người chơi phải gieo xúc xắc để giành đủ các thẻ bài với các học vị như: Tú tài, Cử nhân, Tiến sĩ, Hội nguyên, Thám hoa, Bảng nhãn và Trạng nguyên là những bậc cấp của giới học trò xưa sau mỗi kì thi, trong đó Trạng nguyên, Bảng nhãn, Thám hoa là 3 học vị cao nhất. Thú chơi tao nhã, nhẹ nhàng này tái hiện lại tinh thần cầu học và ước vọng khoa bảng của người xưa…
Theo TS Phan Thanh Hải, những năm gần đây, một số lễ hội cung đình đặc sắc của Huế đã được đầu tư, nghiên cứu, phục dựng. Việc phục dựng và tái hiện lại các nghi lễ và trò chơi cung đình trong dịp Tết nhằm giữ lại nét đẹp trong bản sắc văn hóa truyền thống của người Việt. Tạo không khí vui xuân đón Tết tại các điểm di sản, phục vụ cho nhân dân địa phương và du khách khi đến Huế.
Vụ vợ đoạt mạng chồng giữa đêm ở Phú Thọ: Người vợ lĩnh án 19 năm tù
Pháp luật - 14 phút trướcGĐXH - Chỉ vì mâu thuẫn trong việc chồng muốn mang tiền lương cho mẹ đẻ vay mà không bàn bạc rõ ràng, Hà Thị Lai Hạ (23 tuổi) đã không kiềm chế được cơn giận, dùng dao tước đi mạng sống của người đầu ấp tay gối.
Danh mục 35 bệnh nghề nghiệp được hưởng bảo hiểm xã hội từ 15/2/2026, người lao động cần biết
Đời sống - 26 phút trướcGĐXH - Dưới đây là danh mục 35 bệnh nghề nghiệp được hưởng bảo hiểm xã hội từ 15/2/2026 theo Thông tư 60/2025/TT-BYT.
Một người tử vong nghi do nổ pháo tự chế ở Phú Thọ
Thời sự - 2 giờ trướcSau tiếng nổ như sấm, hàng xóm chạy ra kiểm tra thì phát hiện anh Vũ Văn Chính (42 tuổi) đã tử vong tại chỗ, nghi do nổ pháo tự chế.
Ngày sinh Âm lịch 'vượng số': Cả đời ít sóng gió, sống an nhàn hơn người
Đời sống - 2 giờ trướcGĐXH - Theo quan niệm tử vi phương Đông, những người sinh vào các ngày Âm lịch này có số mệnh hanh thông, ít va vấp, cuộc đời hiếm khi phải đối mặt với biến cố lớn.
Vì sao đến Tết Nguyên đán Quý Sửu 2033 ngày 30 tháng Chạp mới xuất hiện trở lại?
Đời sống - 4 giờ trướcGĐXH - Từ Tết Nguyên đán Ất Tỵ năm 2025, người Việt không còn đón ngày 30, hiện tượng này kéo dài trong nhiều năm, khiến Giao thừa rơi vào đêm 29 Tết.
Mạo danh người nổi tiếng để tiếp cận, xâm hại thiếu nữ 16 tuổi
Pháp luật - 5 giờ trướcNguyễn Hữu Duẩn đã dùng tài khoản Facebook giả mạo người nổi tiếng để lừa hẹn, xâm hại một thiếu nữ 16 tuổi và quay video nhằm uy hiếp.
Sự thật thông tin sẽ rét đậm, rét hại dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ?
Thời sự - 5 giờ trướcGĐXH - Thông tin về nguy cơ có mưa lớn, rét đậm, rét hại vào dịp Tết Nguyên đán đã được một số trang tin lớn trên mạng xã hội đăng, sau đó được chia sẻ nhanh chóng.
Qua giao thừa là đổi vận: 3 con giáp trúng vận đỏ, lộc lá bủa vây
Đời sống - 7 giờ trướcGĐXH - Theo tử vi học phương Đông, thời khắc giao thừa là lúc vận khí chuyển mình mạnh mẽ nhất, 3 con giáp dưới đây được dự báo lộc lá dồi dào.
Những chính sách nổi bật có hiệu lực từ tháng 2/2026
Thời sự - 7 giờ trướcMua bán vàng không chuyển khoản sẽ bị phạt, 35 bệnh nghề nghiệp được hưởng BHXH, siết quy định quảng cáo trên Internet... là các chính sách có hiệu lực từ tháng 2.
Tin sáng 1/2: Đón đợt không khí lạnh, Bắc Bộ có nơi dưới 10 độ; 16 địa phương chốt môn thi thứ ba vào lớp 10
Đời sống - 7 giờ trướcGĐXH - Ảnh hưởng của đợt không khí lạnh, từ ngày 1/2 Bắc Bộ thấp nhất 13–16 độ, vùng núi cao có nơi dưới 10 độ.
Tin mới nhất về đợt gió mùa Đông Bắc khiến một số nơi xuống dưới 8 độ
Đời sốngGĐXH - Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, hiện nay (31/01), không khí lạnh đã ảnh hưởng đến hầu hết khu vực Đông Bắc Bộ.
