Nhọc nhằn chè Thái…

Những đồi chè bạt ngàn ở Phú Xuân.

 

Cách thành phố Thái Nguyên khoảng 10km, nằm phía nam hồ Núi Cốc, xã Phú Xuân bạt ngàn những chè là chè, có bãi đã thu hoạch, có bãi vẫn đang mơn mởn lá xanh, búp non. Cùng với Tân Cương và Phú Chìu, Phú Xuân là một trong những xã có thương hiệu chè ngon của Thái Nguyên. Khí hậu miền núi với cái se se lạnh của mùa thu rất tốt với sự sinh trưởng của cây chè cũng như hương vị của nó khi được thu hoạch. Chị Trần Thị Xuân (37 tuổi, người làm chè ở xã Phú Xuân) vừa thoăn thoắt hái từng búp chè vừa tâm sự: “Từ ngày lấy chồng, rồi bố mẹ chồng cho ở riêng tới giờ đã 15 năm. 15 năm đó tôi chỉ trồng chè thôi. Nó có thương hiệu từ đời các cụ rồi, cứ theo thế mà làm. Nhọc nhằn khổ sở lắm nhưng cũng tự hào lắm! Ở đây, đứa trẻ con 5,6 tuổi cũng biết hái chè rồi đấy”.

Thương hiệu chè Thái Nguyên nổi tiếng cả nước vẫn ngày càng được ưa chuộng, người dân nơi đây lấy nghề trồng chè để sống và tận tụy giữ gìn không để ảnh hưởng tới truyền thống mà cha ông họ mất công xây dựng.

 

Chị Trần Thị Xuân đang hái chè. Ảnh: TG

Để làm ra cân chè tới tay người tiêu dùng, người làm chè tốn rất nhiều công sức. Khi hỏi về làm nghề, ai cũng chung một câu trả lời: “Vất lắm!”. Người ta kể về vô số công đoạn như hái chè, rang chè, sao chè, vò chè… mỗi công đoạn lại yêu cầu sự tinh tế, khó khăn khác nhau. Hái chè là công đoạn tốn nhiều công sức và thời gian nhất, hầu hết khi tới kỳ thu hoạch, cả đồi chè phải được hái cùng nhau để đảm bảo chè không bị già, không bị chậm, hái muộn chè không ngon. Rang chè phải làm sao cho lá khô, xoăn lại mà vẫn giữ màu xanh đặc trưng. Cái giống này nếu không rang thì lá không xoăn được, cứ to bản ra như thế, rang xong còn phải vò. Tới mùa thu hoạch, cả ngày hầu như là ở với chè. “Lúa thì chỉ hai, ba vụ/năm, còn chè thì cứ 1 tháng (vào mùa hè) hoặc gần 2 tháng (vào mùa đông) là thu hoạch một lần, nên vất vả cả năm, có bao giờ được nghỉ ngơi đâu, hầu như chỉ biết tới mỗi gốc chè…” - chị Xuân chia sẻ.

 

“Vất vả như thế nhưng nếu mưa ngập là mất trắng, phải trồng lại toàn bộ. Ở đây mới bị mưa ngập xong, người ta đang trồng lại cho kịp vụ Tết, bù vào khoản bị mất, chỉ biết khóc nhìn chè mà không làm gì được…”, ông Lê Văn Vĩnh (45 tuổi – Tân Cương) cho biết. Theo ông Vĩnh, thường thường phải hai, ba mươi năm mới tiến hành cuốc bỏ và trồng lại lứa chè mới, nhưng do mưa ngập, chè bị chết nên mất thời gian và công sức rất nhiều cho việc trồng mới.

Cách nhận biết chè tốt: Chè khi chưa pha có màu xanh đặc trưng, lá xoăn, khô, có mùi thơm. Khi hãm, nước chè xanh, thơm, nếu có màu vàng hoặc không có mùi hương thơm tự nhiên đi kèm là chè cũ, chè kém chất lượng.

Về vấn đề hỗ trợ vốn, giống, công nghệ... hầu như là không có với người dân nơi đây. “Chỉ có nhà nào mới làm, hoặc là trồng giống mới thì được hỗ trợ vài triệu đồng nên hầu hết ở đây dân tự làm tự lo vốn”, chị Xuân cho biết. Khó khăn nọ nối tiếp khó khăn kia, nhưng ngược lại không một ai có ý định thay đổi cây trồng, vẫn quyết tâm gắn bó nghề trồng chè. Lý do đặt ra là “các cụ làm rồi mình cứ thế mà làm theo, được cho cái khí hậu, cái đất để trồng chè bao năm rồi”, ông Vĩnh chia sẻ.

Chị Xuân cho biết: “Vất vả nhưng ngược lại thu nhập cao, nhà ai cũng khá giả nhờ chè. Mỗi vụ thu hoạch, nhà nào có khoảng vài sào chè cũng phải được 6,7 tạ, trừ đi tiền vốn, phân bón, thuê người... cũng thu lại được khoảng ba bốn mươi triệu, hơn trồng lúa”. Đây là con số không hề nhỏ đối với nghề làm nông nghiệp, hơn thế nữa, khoảng cách giữa các vụ chỉ từ 1 đến 2 tháng.

Cũng bày tỏ quan điểm như vậy, ông Vĩnh nói: “Bây giờ chỉ có hái chè là mất nhiều thời gian và công sức nhất nhưng cũng có thể thuê người, nên ở đất này nghề chè vẫn là kinh tế nhất”.