Những nguy cơ đến từ nắng đầu hè

BS Bùi Thanh Tiến đang khám cho một bệnh nhân say nắng. Ảnh: H.M

Rối loạn ý thức vì nắng nóng

BS Bùi Thanh Tiến cho biết, đã từng tiếp nhận và cấp cứu trường hợp bệnh nhân 42 tuổi, ở Thanh Oai (Hà Nội). Theo người nhà bệnh nhân kể, khi ông L.G.Q đang phơi thóc ngoài sân thì có biểu hiện nói nhảm, đột ngột rối loạn ý thức, ít phút sau nhanh chóng rơi vào trạng thái lơ mơ. Gia đình nhanh chóng cho uống nước và đưa vào Bệnh viện Quân Y 103 cấp cứu trong tình trạng sốt cao, vùng da hở sạm đỏ, nhịp tim nhanh 140 lần/phút. Bệnh nhân có dấu hiệu mất nước tế bào nặng, suy chức năng gan, rối loạn nước và điện giải. Để cấp cứu, các bác sỹ đã cho bệnh nhân thở máy, điều chỉnh nước và điện giải, truyền dịch, điều chỉnh thăng bằng toan kiềm, hạ nhiệt và dùng các biện pháp chống suy chức năng gan. May mắn bệnh nhân đã qua nguy kịch.

BS Bùi Thanh Tiến cho hay, những đối tượng dễ bị tổn thương do nắng, nóng là người già, phụ nữ có thai, trẻ em; những người trực tiếp lao động ở ngoài trời nắng như nông dân, thợ xây, bộ đội, công nhân làm đường… Nguyên nhân dẫn tới trúng nóng, say nắng do thời tiết nắng nóng gay gắt ngày hè dễ khiến cơ thể mệt mỏi, mất nước do ra nhiều mồ hôi. Bình thường thân nhiệt của cơ thể người là 37oC nhưng tiếp xúc kéo dài với nắng nóng sẽ khiến khả năng điều hòa thân nhiệt của cơ thể không thích nghi được. Cơ thể bắt đầu đổ mồ hôi, thân nhiệt cũng dần tăng lên dẫn đến chứng đột quỵ nhiệt.

Khi bị trúng nóng, say nắng sẽ gây rối loạn và tổn thương các cơ quan, rối loạn hệ thần kinh trung ương, rối loạn đông máu, suy nhiều cơ quan. Nếu để trúng nóng chuyển sang thời kỳ nặng với các triệu chứng mất nước, trụy tim mạch, hôn mê thì việc cứu chữa sẽ rất khó khăn.

Theo TS.BS Trần Bá Thoại (Hội Nội tiết Việt Nam), trúng nóng là một dạng rối loạn thân nhiệt khi thân nhiệt tăng cao hơn bình thường do nhiệt độ môi trường sống cao quá mức thích nghi của cơ thể. Không chỉ người làm việc ngoài trời, có những trường hợp ở trong nhà vẫn có thể bị trúng nóng như: Công nhân làm việc ở môi trường nóng bức kéo dài (hầm mỏ, xưởng nướng bánh, xí nghiệp có đun, đốt...); người già sống trong nhà kín không có điều hòa trong mùa hè nóng bức, trẻ em bị bỏ quên trong xe đậu dưới trời nắng... nguyên nhân do nhiệt lượng tạo ra không có cách tỏa ra ngoài, cấp nhiệt lớn hơn thải nhiệt.

Làm hạ thân nhiệt càng nhanh càng tốt

Theo BS Bùi Thanh Tiến, người bị trúng nóng, say nắng thường có những dấu hiệu như thân nhiệt tăng cao, khát nước dữ dội, nhức đầu, chóng mặt, buồn nôn, nôn mử, thở nhanh hổn hển, mạch nhanh… Có trường hợp bệnh xuất hiện rất đột ngột, người bệnh đang làm việc đột ngột ngã tại chỗ, co giật, mê man... Đây là những trường hợp rất nặng, nếu không được cấp cứu nhanh chóng có thể nguy hiểm tính mạng.

Khi bị trúng nóng, say nắng để bệnh nhân thoát khỏi tử vong, điều quan trọng nhất là cấp cứu ban đầu tại hiện trường bằng biện pháp làm hạ thân nhiệt nhiệt độ cơ thể càng nhanh càng tốt. Mọi người cần cho ngay người bị nạn vào nơi mát mẻ, cởi bớt áo quần. Dùng khăn dấp nước mát đắp lên người bệnh nhân, tập trung ở các vị trí như trán, gáy, ngực, nách, cánh tay, đùi. Phải dấp nước liên tục không để khăn nóng lên. Sau đó, nhanh chóng bù lại nước và muối khoáng mất đi bằng cách cho uống nước khoáng, nước chanh muối, nước hoa quả, nước oresol. Cuối cùng cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để được điều trị thêm vì trúng nóng nặng có thể làm người bệnh lơ mơ, co giật, hôn mê dẫn đến tử vong.

Để tránh trúng nóng, say nắng trong những ngày hè, các chuyên gia khuyến cáo, mọi người cần chú ý các bản tin thời tiết, các dự báo về những đợt nắng nóng để có biện pháp đối phó phù hợp. Mọi người đặc biệt là người già và trẻ em không nên đi quá lâu ngoài trời nắng, tránh các hoạt động thể lực quá sức. Nên nghỉ ngơi từ 15 - 20 phút ở nơi có bóng râm, thoáng mát sau khoảng 45 phút hay 1 tiếng làm việc để giúp cơ thể hạ nhiệt.

Trong những ngày nắng nóng, bạn nên mặc quần áo rộng, thấm mồ hôi bằng chất liệu vải cotton. Cần hạn chế tối đa ra ngoài trời khi nắng nóng cao điểm, đặc biệt từ 10 - 16h. Thường xuyên uống nước ngay cả khi chưa khát, nước uống nên pha thêm ít muối. Không lạm dụng nước đá và các loại nước có ga. Nên sử dụng một số trái cây có tác dụng giải nhiệt và chống mất nước nhanh để chế biến làm nước uống như mướp đắng, bí đao, dưa chuột, đậu xanh...

Hà My/Báo Gia đình & Xã hội