Những phận người co ro trong giá rét

Căn lều tránh rét của gia đình anh Học. Ảnh: QT

 

Hà Nội sáng sớm, mưa phùn, gió bấc, rét tê người. Cuộc sống hối hả ngày thường bỗng chậm lại. Trong hoàn cảnh thời tiết khắc nghiệt ấy vẫn còn những con người co ro kiếm sống qua ngày.

 

“Đã rét lại còn mưa! Từ hôm qua tới giờ, tôi chẳng kiếm được đồng nào. Gia tài có mỗi bộ quần áo ấm mặc trên người. Lang thang giữa trời mưa thế này, ướt, chẳng có cái khác thay thế”, anh Nguyễn Văn Lượng, quê ở Nam Định đang run rẩy trú mưa ở vỉa hè phố Hàng Nón (Hoàn Kiếm) nói. Hiếm có đợt lạnh nào lại rét đậm và dài như năm nay. Tối qua nằm trong lán nghe lỏm tivi nhà bên cạnh báo hôm nay trời tiếp tục mưa rét, khiến cho cả lán trọ của Lượng buồn như chấu cắn.

Ở khu phố cổ, cái tên “Lượng véc-ni” đã trở thành một… thương hiệu. Ra Hà Nội hành nghề từ thuở chưa đầy đôi mươi, Lượng đã có 23 năm kinh nghiệm trong nghề đánh véc-ni. Anh lấy vợ sinh con ở quê, rồi lại xa vợ con lần hồi kiếm sống nơi thị thành. Từng ấy thời gian làm nghề, Lượng vẫn không thể đổi đời con xe đạp cọc cạch thậm chí không có nổi tấm chắn bùn để trời mưa như thế này đi cho đỡ té bẩn.

Tuy mới qua tuổi 40 nhưng trông bề ngoài, Lượng già hơn nhiều so với tuổi. Nói là có bộ quần áo ấm cho oách nhưng thực ra trên người Lượng chỉ là chiếc áo phông, khoác ngoài chiếc áo phao sờn cũ đã hỏng phéc-mơ-tuya, quần vải mỏng manh, đôi chân mang tất thòi cả ngón cái ra ngoài và đôi dép nhựa sờn cũ. Lượng cười xuề xòa lý giải: “Vất vả mà”. Anh kể, trong lán trọ ở Phúc Xá cạnh chợ đầu mối Long Biên, có hơn chục thợ đánh véc-ni cũng đến từ Nam Định như mình. Sáng sớm, tất cả lên xe đạp rong ruổi mọi ngõ ngách phố xá. Chiều về lại gọi chung mấy suất cơm, tối đến ngủ chung giường, chung chăn. “Mang tiếng là có chăn, nhưng chăn của chủ trọ chỉ là tấm vải dày chẳng ấm tí nào cả. Anh em chúng tôi ngày mặc gì, tối vận nguyên như thế cho đỡ rét”, Lượng tâm sự.

 

Anh Lượng co ro nhìn trời mưa lo lắng về một ngày không công.

Lượng bấm từng đốt ngón tay: “15.000đ một đêm trọ, ăn trưa vạ vật 20.000đ, bữa chiều 20.000đ, nước nôi thêm dăm nghìn. Đó là chưa kể đến thuốc lá. Cả ngày tiêu tối thiểu 60.000đ”. Nhẩm tính xong, nghĩ đến việc vì thời tiết không đi làm được khiến Lượng càng nóng ruột. Lượng kể, những người làm nghề tỉ mẩn như anh mà không có điếu thuốc thì không tài nào làm được. Nhưng vì thuốc đắt đỏ, anh chỉ dám hút loại Điện Biên được gửi mua từ Nam Định với giá vài nghìn đồng/bao.

“3 ngày rồi, không ai gọi. Nếu trời không mưa, tôi đạp xe lượn phố, chẳng cần rao, chỉ cần treo cái biển “đánh véc-ni” kia, người ta sẽ gọi… Thời điểm gần Tết như bây giờ là mùa làm ăn của cánh véc-ni chúng tôi. Mưa rét kéo dài thế này, những ngày còn lại chỉ mong đủ tiền trang trải cuộc sống ở đây chứ chẳng mong có đồng nào dành dụm. Tết này lại đói mất rồi”. Anh Nguyễn Văn Lượng, quê Nam Định, thợ véc-ni dạo ở Hà Nội

“Vất vả thế này, sao không về quê kiếm việc?” - Tôi hỏi anh. “Giàu ở quê, không bằng ngồi lê Hà Nội. Ở đây cực nhọc đấy, nhưng còn kiếm ra tiền. Ở quê, ngày mùa xong chẳng có việc gì để làm”, Lượng nói. Những lao động ngoại tỉnh làm cái nghề lang bạt đó đây như anh, mỗi tháng cũng kiếm được 3 triệu đồng. Tháng nào “hên” được gần 5 triệu. “Đó là những lúc vớ được căn nhà nào mới xây, họ thuê “làm đẹp” trọn gói, chủ nhà mời cơm, dọn chỗ ngủ cho thợ. Đỡ chi phí ra nhiều phết”, anh nói thêm. Tuy nhiên, những may mắn đó đến với các anh không nhiều.

Sống lang bạt như Lượng vẫn được gọi là “sang” trong giới lao động chân tay. Vợ chồng anh Vũ Văn Học, chị Nguyễn Thị Thanh vì không đủ tiền thuê trọ mà phải chuyển ra ngoài phía triền đê dựng lều sinh sống. Bước qua đoạn đường đất, ranh giới của phố phường và dân ngụ cư chỉ cách nhau đúng một hàng rào bằng tre. Gió từ sông Hồng hun hút thổi, cái lạnh buốt hơn.

Ngày thường, mặt trời chưa ló qua bãi lau sậy phía Đông vách lều thì chị Thanh đã dậy chuẩn bị cho một ngày lao động mới. Nhưng hôm nay, túp lều gia đình anh chị vẫn im ắng, chưa một bóng người chui ra. Cái nếp sống thức khuya dậy sớm đã bị phá lệ bởi thời tiết. Mưa phùn, trời rét căm căm, vợ chồng bàn nhau: “Trời này hại sức khỏe lắm. Bỏ bữa chợ sáng. Ăn cháo cũng được, ấm lên nỗ lực làm bù. Giờ mà lăn ra cảm lạnh thì nguy”.

Anh Học bảo: “Đời mình khổ lắm, sau tai nạn lao động cách đây chục năm, mình không đi lại được bình thường nữa, không thể giúp vợ con xuống nước bắt con cá con tôm, dạt lên bờ khai hoang cuốc vạt đất trồng rau. Mọi vất vả bao nhiêu năm đổ lên đầu vợ”.

Chị Thanh chui ra khỏi lều với chiếc áo len chưa thể đủ ấm. Chị khoác luôn chiếc áo vải thô của chồng, khăn quấn kín đầu, ngồi thụp xuống hì hục nhóm lò than vừa để sưởi ấm, vừa để chồng con ở nhà nấu bữa trưa. Chị kể: “Nghỉ buổi chợ sống sao nổi. Mỗi ngày ít nhất phải kiếm được 40.000đ, ăn đã hết 2kg gạo, còn lại thức ăn. Làm được đồng nào lo nuôi 4 miệng ăn. Thử hỏi làm sao có tiền mà mua manh áo ấm. Nằm trong lều tránh rét mà lòng không yên buộc phải trở dậy”.
Người phụ nữ có dáng người khắc khổ này chỉ tay sang những túp lều lẩn khuất sau những rặng lau sậy phía xa mà rằng: “Ở xóm ngụ cư này, còn nhiều gia đình cũng đang phải sống cảnh khó khăn thiếu thốn trong đói rét như tôi”. Với người dân lao động ngoại tỉnh, đợt rét kỷ lục đầu năm nay không chỉ lạnh người mà “lạnh” cả việc, không chỉ run rẩy vì mưa gió mà còn tê tái vì nồi cơm vơi cạn của kiếp sống lang bạt kỳ hồ muôn đời chẳng thể khác!