Nín thở chờ giá xăng

Đã đến lúc liên Bộ sử dụng công cụ điều hành của mình để ngăn giá xăng tăng?. Ảnh: Chí Cường

 

Theo quy định của Nghị định 84 về khoảng cách giữa hai lần tăng giá tối thiểu 10 ngày và hạn mức 7%, khả năng giá xăng dầu trong nước tăng mạnh vào đầu tuần là rất lớn.

 

Không thể tăng vì lý do Dung Quất

Tính đến ngày 8/8, giá xăng RON 92 nhập khẩu tại thị trường Singapore là 124,68 USD/thùng, tăng gần 7,4% so với mức giá ngày 31/7 trước thời điểm tăng giá xăng dầu gần nhất. Giá xăng RON 92 nhập khẩu ngày 31/7 là 116,14 USD/thùng. Tính trung bình, trong vòng 9 ngày (từ 1- 8/8), giá xăng tăng 3,48% so với giá xăng ngày 31/7. Mặt khác, việc Nhà máy lọc dầu Dung Quất ngừng hoạt động cũng được cho là sẽ tạo thêm áp lực tăng giá. Hiện Nhà máy lọc dầu Dung Quất chiếm một phần không nhỏ trong tổng nguồn cung xăng dầu trong nước. Theo kết quả kiểm tra của Bộ Tài chính năm 2011, Petrolimex - đơn vị chiếm hơn một nửa thị phần thị trường xăng dầu hiện nay có lượng xăng dầu nhập khẩu chiếm 75,81% tổng nguồn cung.

Tuy nhiên, dường như lý do Nhà máy lọc dầu Dung Quất ngừng hoạt động sẽ không được chấp nhận làm cơ sở để tăng giá xăng dầu. Trong một diễn biến bất thường, ngày 10/8, Bộ Tài chính ra thông báo yêu cầu các doanh nghiệp đầu mối thống nhất cách tính giá xăng dầu cơ sở. Cụ thể, Bộ Tài chính yêu cầu các doanh nghiệp phải tính giá cơ sở theo đúng quy định tại Thông tư 234/2009, đặc biệt nhấn mạnh, “tính giá cơ sở theo chu kỳ bình quân 30 ngày của giá xăng dầu thế giới” và “sử dụng giá xăng dầu thế giới theo công bố của Bản tin Platt’s”, trong đó: Mặt hàng xăng lấy giá Platt’s xăng RON 92; Mặt hàng dầu diezen lấy giá Platt’s dầu diezen 0,05%; Mặt hàng dầu madut lấy giá Platt’s dầu madut 180 cst 3,5%. Với yêu cầu này của Bộ Tài chính, doanh nghiệp sẽ không thể viện cớ Nhà máy lọc dầu Dung Quất ngừng hoạt động để đề xuất tăng giá. Trường hợp có đề xuất tăng giá bán thì chỉ có thể căn cứ vào giá xăng nhập, không thể tính gộp cả phần tác động của việc thiếu hụt nguồn nhập từ Nhà máy lọc dầu Dung Quất.

 

Yêu cầu này của Bộ Tài chính phù hợp với quy định tại Nghị định 84, trong đó giá cơ sở được tính bình quân gia quyền trong vòng 30 ngày và lấy giá Platt’s tại thị trường Singapore. Tuy nhiên, diễn biến này cũng chỉ ra một vấn đề mà cơ quan soạn thảo việc sửa đổi Nghị định 84 tới đây có thể cần tính đến. Thời điểm xây dựng Nghị định 84 nhà máy Dung Quất chưa đi vào hoạt động, nhưng từ năm 2009, các đơn vị đã nhận được thêm nguồn cung xăng dầu từ nhà máy Dung Quất, vậy cách tính giá cơ sở căn cứ vào giá Platt’s Singapore để điều hành liệu có còn hợp lý?

 

Quyền vẫn ở liên Bộ?

Tính từ đầu năm đến nay, mặt hàng xăng bán lẻ đã có 9 lần điều chỉnh giá với 4 lần tăng tổng cộng 4.300 đồng/lít và 5 lần giảm tổng cộng 3.200 đồng/lít. Nếu các doanh nghiệp tiếp tục vận dụng cơ chế tối thiểu 10 ngày có thể tăng giá một lần theo Nghị định 84 thì đến đầu tuần này giá bán lẻ xăng dầu trong nước đã có thể tiếp tục tăng. Nhưng xăng tăng giá trong thời điểm hiện nay sẽ khó tránh khỏi những bức xúc cho dư luận, thậm chí, có thể gây trở ngại cho nỗ lực hỗ trợ doanh nghiệp của các bộ, ngành và Chính phủ đang rầm rộ thực hiện. Liên tục trong thời gian qua, lãnh đạo Bộ Tài chính, Công Thương và Ngân hàng Nhà nước đã đến một loạt các địa phương để tìm cách giải đáp và tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Một động thái không thấy, ngay thời điểm kinh tế khó khăn những năm 2008 – 2009.

Mặt khác, ngay tại Công văn số 8412, ngày 21/6, của Bộ Tài chính, điều hành giá xăng dầu theo quy định tại Nghị định số 84/2009/NĐ-CP chỉ ra một điều kiện ràng buộc. Theo Công văn, do hiện tại mức thuế suất thuế nhập khẩu các mặt hàng xăng dầu vẫn giữ ở mức thấp hơn nhiều so với barem thuế quy định nên liên Bộ yêu cầu, trường hợp giá cơ sở có biến động, các doanh nghiệp phải đăng ký giá với liên Bộ. Liên Bộ sẽ “xem xét lựa chọn phương án xử lý hài hòa việc điều hành thuế, phí, Quỹ Bình ổn và giá xăng dầu cho phù hợp”. Thuế nhập khẩu cao nhất với mặt hàng xăng hiện nay là 12%, trong khi mức thuế theo barem quy định là 20%. Như vậy, trong trường hợp này, liên Bộ vẫn có thể ra tay can thiệp trong việc điều chỉnh thuế hoặc sử dụng Quỹ bình ổn.

 

Đắc Kiên