Nước mắt người nông dân

Tháng 6 năm nay, khi kiểm tra, Tam Lộc phát hiện sữa của họ nhiễm melamine. Nhưng hãng chỉ lặng lẽ thu hồi sản phẩm và không báo cáo sự việc với nhà chức trách. Tới tận tháng 2/2008, Tam Lộc mới thông báo với chính quyền thành phố Thạch Gia Trang tại tỉnh Hà Bắc (nơi đặt trụ sở của tập đoàn) rằng sữa bột của họ chứa chất độc.

Tại một cuộc họp hội đồng quản trị của Tam Lộc, đại diện của tập đoàn sữa Fonterra tại New Zealand - cổ đông lớn nhất của Tam Lộc - đã yêu cầu thu hồi toàn bộ các sản phẩm sữa bột sau khi nhận được các lá đơn khiếu nại về chất lượng. 4 ngày sau, Tam Lộc tiếp tục lặng lẽ thu hồi sữa trong bí mật.

Ngày 5/9, Fonterra thông báo với bà Helen Clark, Thủ tướng New Zealand, rằng sữa bột Tam Lộc chứa hóa chất gây sỏi thận. Bà Clark thông báo lại với chính quyền địa phương, nhưng khi thấy có dấu hiệu che giấu thông tin, bà đã báo thẳng lên chính quyền trung ương sau đó ba ngày. Chỉ tới lúc này, giới chức Thạch Gia Trang mới báo cáo vụ việc với chính quyền tỉnh Hà Bắc và chính quyền tỉnh thông báo lên chính phủ.

Hậu quả của việc che giấu thông tin là Trương Phát Vương, phó Thị trưởng phụ trách sản xuất nông nghiệp Thạch Gia Trang và Tôn Nhậm Hồ, phụ trách chăn nuôi của thành phố đã bị sa thải.

Giám đốc Cục quản lý Dược Thực phẩm Thạch Gia Trang, ông Trương Nghị và Cục trưởng Cục Thanh tra Công nghệ & Chất lượng thành phố cũng bị bãi nhiệm vì không giám sát các nhà cung cấp sữa. Ông Lý Trường Giang, lãnh đạo AQSIQ, cũng phải từ chức và trở thành quan chức cao cấp nhất mất ghế vì sữa nhiễm bẩn.

Nạn nhân trực tiếp

Tin tức về sữa nhiễm melamine lan ra ngoài thế giới đã lập tức hình thành một làn sóng sợ hãi hàng Trung Quốc. Hàng loạt quốc gia và vùng lãnh thổ ở châu Á như Hồng Kông, Đài Loan, Nhật Bản, Philippines, Malaysia, Myanmar, Singapore, Thái Lan đã cấm nhập sữa từ Trung Quốc cùng nhiều sản phẩm liên quan tới sữa như bánh kẹo, sữa chua... Liên minh châu Âu và Mỹ cũng thể hiện các biện pháp đề phòng dù những nước này chưa từng nhập sữa từ Trung Quốc.

Trong bối cảnh khủng hoảng niềm tin này, ngành công nghiệp sữa Trung Quốc đã lâm vào cảnh lao đao và nông dân chăn nuôi bò trở thành những người chịu thiệt hại nặng nề. Theo báo chí Trung Quốc, hàng loạt nông dân nuôi bò sữa ở các tỉnh Hà Bắc, Sơn Đông, Nội Mông... đã rơi vào cảnh khó khăn. “Chính nông dân chúng tôi đã giúp Tam Lộc trở thành một tập đoàn lớn. Nhưng giờ đây, nếu Tam Lộc sụp đổ, ai sẽ giúp chúng tôi” – người nông dân có tên Vương nói với AP.

Chỉ tính riêng tại Hà Bắc, kể từ khi Tập đoàn sữa Tam Lộc tạm ngưng sản xuất từ ngày 14/9 đến nay, hơn 370 trạm thu mua sữa tươi phải đóng cửa, bình quân mỗi hộ nông dân nuôi bò thiệt hại gần 350 NDT (khoảng 700.000 đồng) cho chi phí nuôi đàn bò.

Những ngày này, anh Dương Liên Anh, chủ một trại nuôi bò ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc, đang phải đổ đi hàng trăm lít sữa. “Không ai muốn dùng sữa của chúng tôi” – Dương nói khi anh quét dọn chỗ sữa vừa bị đổ đi. Để bò có sữa, người nông dân phải bỏ ra một khoản đầu tư không nhỏ và vụ bê bối sữa nhiễm bẩn đang vét sạch từng đồng cuối cùng của họ. 

Với hy vọng duy trì đàn bò, nhiều nông dân đã nghĩ tới việc bán sữa tươi cho dân làng sống gần trang trại của họ với giá rẻ mạt. Tuy nhiên không phải ai cũng thành công. Suốt 5 ngày qua, anh nông dân Trương Ý Sách chưa bán được chút sữa nào, dù phải tốn khoản tiền tương đương nửa triệu đồng một ngày để nuôi 12 con bò. “Tôi đang cân nhắc việc bán bò. Tôi không thể chịu nổi nữa. Ai có thể biết chuyện này sẽ kéo dài bao lâu?”.

Còn với bà Lý Chi Đông, cách tốt nhất lúc này là giảm tiền đầu tư vào bò. Sau vụ bê bối, thu nhập của bà Lý giảm mất 330 NDT/ngày. Bà phải mang sữa cho người thân trong gia đình, bạn bè và hàng xóm, nhưng vẫn thừa tới cả trăm lít. “Một số hàng xóm xin sữa về cho lợn ăn. Chỗ còn lại tôi đổ xuống cống. Toàn sữa tốt cả, thật phí phạm” – bà Lý kể. Mấy ngày qua, bà đã ngừng cho bò ăn thức ăn tổng hợp giàu chất và thay vào đó là cỏ khô. Giờ những con bò đã cho ít sữa hơn nhiều. Nhưng đây là hướng đi mạo hiểm. Nếu chẳng may bò mất sữa do ăn uống kham khổ, phải mất 10 tháng bồi bổ để chúng có sữa trở lại. 

Nhằm giảm bớt khó khăn cho nông dân, chính quyền nhiều tỉnh của Trung Quốc đã cân nhắc những khoản hỗ trợ tài chính. Tuy nhiên vấn đề quan trọng nhất hiện nay là Trung Quốc phải xây dựng trở lại lòng tin với người sử dụng để cứu vãn ngành công nghiệp sữa trong nước và qua đó giúp đỡ một cách hiệu quả người nông dân.

Tổ chức Y tế Thế giới cảnh báo: Nên nuôi con bằng sữa mẹ Sáng 26/9, tại Hà Nội Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã họp báo về sữa nhiễm độc melamine ở Trung Quốc. Tiến sĩ Jean Marc Olivé - Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam cho biết, nếu một lượng ít melamine vào cơ thể không gây hại nhưng điều nguy hiểm là khi trẻ em  dùng các sản phẩm sữa thay thế sữa mẹ, sẽ phải dùng sữa thường xuyên, với số lượng lớn, trong thời gian dài. Đặc biệt, đối với những trẻ dưới 2 tuổi, chưa ăn được các thực phẩm bổ sung thô như thịt, rau, hải sản thì sữa là thực phẩm không thể thay thế. Lượng melamine nhiều trong cơ thể sẽ làm vôi hóa đường tiết niệu. Trên thực tế, trong số gần 54 nghìn trẻ em Trung Quốc bị nhiễm melamine, phần lớn là trẻ em dưới 2 tuổi. WHO khuyến cáo, nên nuôi con bằng sữa mẹ, cho con bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu và tiếp tục cho bú đến khi trẻ 2 tuổi. Hiện nay, tỉ lệ nuôi con bằng sữa mẹ ở Việt Nam rất thấp, chỉ có 17% số trẻ sơ sinh được nuôi hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu, chỉ có 58% số bà mẹ cho con bú trong vòng một giờ đầu sau khi sinh, 80% số trẻ em Việt Nam được cho thức ăn bổ sung trước 6 tháng tuổi.    Hạnh Quỳnh

Hương Giang