Orhan Pamuk từ chối danh hiệu "Nghệ sĩ nhân dân"

Danh hiệu này khiến không biết bao nhiêu nghệ sĩ hằng mong ước, nhưng Orhan Pamuk từ chối.

Trong số 85 nghệ sĩ được Tổng thống Suleyman Demirel vinh danh, Pamuk không phải là người duy nhất “chối bỏ vinh quang”.

Tuy nhiên, trong khi những người khác từ chối danh hiệu trên vì những lý do như không đồng tình với quá trình xét duyệt hay không muốn “bằng vai phải lứa” với một số người khác, nhà văn này một mình một kiểu, tuyên bố thẳng thừng rằng ông từ chối vì lý do chính trị.

25 năm trở lại đây, tổng cộng có 64 người được nhận danh hiệu này tại Thổ Nhĩ Kỳ. Việc năm nay bỗng dưng công bố một danh sách đồ sộ, gồm 85 người, được cho là một con bài chính trị của Tổng thống Demirel nhằm tăng thêm thiện cảm của những nhân vật nổi tiếng khi kỳ bầu cử đang đến gần.

Trong số những người được chọn, ngoài những ngôi sao trong làng giải trí còn rất nhiều nghệ sĩ có quan điểm chính trị rõ ràng, thường chỉ trích xã hội Thổ Nhĩ Kỳ. Dù vậy, không phải ai cũng từ chối danh hiệu Tổng thống  tặng.

Ali Poyrazoglu, một diễn viên nổi tiếng về phong cách sống và quan điểm chính trị khác biệt nói: “Tôi luôn bị nhà nước Thổ Nhĩ Kỳ coi là lập dị, bị cấm, bị đánh đập, nằm trong vòng kìm kẹp. Đây là lần đầu nhà nước giơ cánh tay thân thiện ra thì đương nhiên tôi phải bắt lấy cánh tay đó chứ!”.

Pamuk, chủ nhân Nobel văn chương năm nay lại cho rằng: “Hằng năm trời, tôi liên tục chỉ trích cách chính phủ giải quyết vấn đề người Kurd, phê phán những thất bại trong việc hướng đến một nền dân chủ thực sự, những vi phạm quyền con người cũng như việc cấm lưu hành sách vở... Những trí thức, nhà văn ủng hộ người Kurd, thậm chí cả những người thuần tin đạo cũng đều bị tống giam chỉ vì một cuốn sách hay bài báo. Tôi nghĩ đã đến lúc tôi phải tách ra khỏi công chúng ồn ào vui vẻ nhưng mất đi khả năng tự kiểm điểm cũng như đang mắc cạn trong chủ nghĩa dân tộc điên rồ”.

Ông nói thêm: “Đây là vấn đề đạo đức. Nhà nước này không có “bàn tay sạch”. Nếu anh chấp nhận một giải thưởng từ Nhà Trắng trong thời kì chiến tranh Việt Nam thì điều đó đương nhiên có một hàm ý chính trị. Tình huống này cũng tương tự”.

Pamuk vừa xuất bản cuốn tiểu thuyết mới Hãy gọi tôi là Crimson (Call me Crimson). Ngay từ lần xuất bản đầu tiên, số bản in đã lên đến 50.000, con số lớn nhất từ trước đến nay đối với một tác phẩm của Thổ Nhĩ Kỳ.

Những ngày gần đây, trong các buổi gặp mặt, họp báo giới thiệu cuốn sách, thay vì hỏi về tác phẩm, các phóng viên lại thường đề cập việc ông từ chối danh hiệu của Tổng thống.

Hơi bực dọc, ông nói, hy vọng những tranh cãi xung quanh lời từ chối của ông không làm lu mờ đi sự xuất hiện của quyển sách. “Cuốn sách mới có rất nhiều điều đáng bàn và tôi không muốn cuộc nói chuyện về nó bị phá hỏng chỉ vì những tranh cãi vô vị”.

Theo Tiền Phong