Phân biệt con tôm và con tép
Sẽ có độc giả bật cười rằng tôm - tép có gì mà không phân biệt được, nhưng người ở các địa phương khác nhau nói vấn đề này cũng gây nhiều tranh cãi.
Khái niệm tôm và tép không giống nhau ở một số địa phương. Trong khi nhiều địa phương gọi con tép là sinh vật có nhiều đặc điểm giống tôm nhưng kích thước bé hơn thì với người dân nhiều địa phương khác, tép là từ để gọi những con cá nhỏ tiu tiu, thuộc nhiều loài cá khác nhau. Chính vì vậy mà trong các cuộc trò chuyện, không ít lần tranh cãi xảy ra khi mọi người tranh luận thế nào là con tôm, thế nào là con tép.
Thay vì phân định đúng sai trong những khác biệt của ngôn ngữ địa phương, bạn cần biết phân biệt con tôm và con tép trong ngôn ngữ phổ thông, được quy ước là chuẩn mực, cũng như định nghĩa của sinh vật học về tôm và tép.
Phân biệt con tôm và con tép
Định nghĩa về tôm, tép và cá theo sinh vật học
Thạc sỹ Nguyễn Thị Hà, nguyên Phó Giám đốc Trung tâm Quan trắc môi trường và Bệnh thuỷ sản miền Bắc (Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thuỷ sản 1), cho biết, tôm và tép đều thuộc nhóm động vật giáp xác (Crustacea) hay còn gọi là giáp xác 10 chân. Đây là một phân ngành của ngành chân khớp, gồm hơn 44.000 loài như tôm hùm biển, tôm sú, tôm he, tôm thẻ chân trắng, tôm càng xanh, tôm sông, tôm đồng, moi....
Hình ảnh bên trái là con tôm, bên phải là con tép.
Tôm, tép đa phần là động vật ăn tạp, bao gồm các loài sống ở nước biển (như tôm hùm) và các loài sống ở vùng nước ngọt (như tôm đồng) hay nước lợ (như tôm càng xanh). Chúng di chuyển trong nước bằng cách bò, bơi bằng cách khua chân hoặc trong một số trường hợp là bơi ngược bằng cách gập người để thoát hiểm - kiểu bơi rất đặc trưng của nhiều loài tôm.
Trong khi đó, cá thuộc về ngành động vật có xương sống, nằm cao hơn động vật chân khớp trên bậc thang tiến hóa. Hiện có khoảng trên 31.900 loài cá, điều này làm cho chúng trở thành nhóm đa dạng nhất trong số các động vật có xương sống.
Như vậy, trong khoa học, cá là cá và tép là tép, chúng thuộc 2 ngành động vật khác nhau. Khoa học cũng phân biệt rõ tôm và tép, thay vì gọi là "con tôm to và con tôm nhỏ" như ở một số địa phương.
Điểm khác nhau giữa con tôm và tép
Theo chuyện gia Nguyễn Thị Hà, tôm và tép có sự khác nhau về kích thước khi trưởng thành, màu sắc và cách sinh sản, cụ thể trong bảng sau:
| TÔM | TÉP | |
| Đặc điểm | Là động vật giáp xác (Crustacea) thuộc bộ 10 chân (Decapoda) sống ngoài tự nhiên trong môi trường nước mặn, nước ngọt, nước lợ. Một số loài đưa về sinh sản nhân tạo và nuôi trong ao đạt năng suất cao, thời gian nuôi 3-12 tháng tùy loài. | Cũng là động vật giáp xác cùng bộ với tôm nhưng khác họ, khác loài. Sinh sản tự nhiên trong ao nước ngọt, được thu hoạch liên tục hàng ngày. |
| Tên thường gọi | Tôm hùm, tôm sú, tôm thẻ chân trắng, tôm he, tôm càng xanh, tôm càng đỏ, tôm tít… | Tên gọi đa dạng, tùy thuộc vào từng địa phương cũng như đặc điểm của tép mà có các tên gọi khác nhau như: |
| Kích thước khi trưởng thành | Cơ thể dài tới 100-300mm, tùy từng loài tôm và vùng sinh thái chúng sinh sống, thời gian nuôi. Thường tôm đực có kích thước lớn hơn tôm cái. | Phần thân dài tối đa 10-20mm gần như đồng đều nhau. Đến thời điểm nhất định, chúng tự chết rạc trong ao, không thể tăng kích thước dù có nuôi trong thời gian dài. |
| Sinh sản | Sinh sản ngoài tự nhiên, một số loài đã được thuần dưỡng đưa vào sinh sản nhân tạo như tôm sú, tôm thẻ chân trắng… | Sinh sản tự nhiên, một vòng đời sinh sản 3 lần, con cái mang trứng ở phần bụng |
Phân loại con tôm và con tép bằng cảm quan
Dựa vào cấu tạo bên ngoài, theo ThS Nguyễn Thị Hà nêu đặc điểm phân biệt tép và một số loài tôm, tép như sau:
- Tôm hùm bông - P. ornatus (hay còn gọi tôm hùm sao): K ích thước thương phẩm to, trọng lượng đạt hơn 1 kg/con, có con lên tới 2,5-3 kg tùy theo thời gian nuôi.
Nó được gọi là tôm hùm bông vì thân hình có những đường nét, họa tiết đốm hoa văn.
- Tôm hùm tre - P. polyphagus: Kích thước thương phẩm nhỏ hơn tôm hùm bông, đạt 0,2-0,5 kg/con, được nuôi phổ biến ở các tỉnh ven biển miền Trung.
Tôm hùm tre có lớp vỏ khá mỏng, nhiều thịt.
- Tôm càng xanh - M. rosenbergii: Kích thước thương phẩm đạt 0,1-2 kg tùy theo thời gian nuôi, con tôm đực có đôi càng rất to, tôm cái kích thước nhỏ hơn tôm đực. Tôm được nuôi phổ biến ở Đồng bằng sông Cửu Long.
Tôm càng xanh nuôi thương phẩm trong nước ngọt.
- Tôm sú - P. Monodon: Là loài tôm sống ở đáy nên màu sắc hơi sẫm, kích thước thương phẩm thường đạt từ 5-50 con/kg tùy theo thời gian nuôi; đã được sinh sản nhân tạo và nuôi rộng rãi các tỉnh ven biển Việt Nam.
Tôm sú được rất nhiều người tiêu dùng yêu thích.
- Tôm thẻ chân trắng - P.Vanamei: Sinh trưởng nhanh, nuôi mật độ dày, năng suất cao, là sản phẩm xuất khẩu chủ lực của Việt Nam; đã được sinh sản nhân tạo và nuôi rộng rãi các tỉnh ven biển Việt Nam.
Tôm thẻ chân trắng là món ăn phổ biến hằng ngày của người Việt Nam.
- Tép riu - C. flavilineata: Kích thước rất nhỏ, thường dùng để nấu canh, làm mắm tép và làm mồi cho một số loài động vật quý hiếm.
Tép được bán với giá rẻ hơn tôm, được dùng để chế biến một số món ăn.
Trên đây là những thông tin phân tích cụ thể của chuyên gia Nguyễn Thị Hà về việc phân biệt con tôm và con tép, giúp độc giả có cơ sở để tham khảo, để không bị nhầm lẫn giữa hai loài này.
7 mâm cơm gia đình hóa giải lời nguyền "hôm nay ăn gì?"
Ăn - 9 giờ trướcGĐXH - Nhiều người vẫn đùa rằng việc vào bếp chưa bao giờ là thử thách lớn nhất đối với các bà nội trợ. Điều khiến họ đau đầu hơn cả chính là câu hỏi quen thuộc lặp đi lặp lại mỗi ngày: "Hôm nay ăn gì?"
Tỏi bán đầy chợ nhưng có 4 loại 'tưởng ngon mà hóa ra phí tiền': biết sớm để tránh mua nhầm
Ăn - 9 giờ trướcGĐXH - Tỏi là gia vị quen thuộc trong căn bếp người Việt, góp mặt trong hầu hết món ăn từ xào, kho đến làm nước chấm. Không chỉ giúp món ăn dậy mùi thơm hấp dẫn, tỏi còn được biết đến với nhiều lợi ích cho sức khỏe như hỗ trợ đề kháng, kháng khuẩn và chống viêm tự nhiên.
Phương Oanh gây bất ngờ, xuất hiện trở lại khoe hũ sấu ngâm mắm ớt đẹp mê, hội chị em lập tức mách bí quyết để món ăn ngon hơn
Ăn - 12 giờ trướcGDXH - Không chỉ ghi điểm với hình ảnh người mẹ đảm đang, chăm chút cho gia đình, diễn viên Phương Oanh còn khiến nhiều người thích thú bởi niềm đam mê bếp núc.
Đây mới là cách ngâm chanh gừng đường phèn mật ong tăng đề kháng, giảm ho
Ăn - 15 giờ trướcGĐXH - Bạn muốn tự tay làm một hũ chanh gừng mật ong đường phèn để trị ho và tăng sức đề kháng nhưng sợ bị đắng hay lên men? Khám phá ngay cách ngâm chuẩn vị, không bị nổi váng trong bài viết dưới đây để bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.
3 cách làm nước ép củ dền thơm ngon tốt cho sức khỏe
Ăn - 18 giờ trướcGĐXH - Nước ép củ dền là một loại thức uống thơm ngon, bổ sung chất dinh dưỡng cho cơ thể. Hãy tham khảo ngay 3 cách làm nước ép củ dền thơm ngon, tốt cho sức khỏe dưới đây.
5 món canh cua thanh mát, ngọt nước, giải nhiệt ngày hè, ăn đến đâu hết cơm đến đó
Ăn - 1 ngày trướcGĐXH – Cua đồng là nguyên liệu dân dã nhưng giàu canxi, protein và nhiều khoáng chất. Chỉ cần kết hợp với những loại rau, củ quen thuộc là đã có những bát canh cua thơm ngọt tự nhiên, rất thích hợp cho bữa cơm ngày hè.
3 loại gia vị dùng nhiều hại gan nhanh hơn bia rượu: Cẩn trọng vì bếp nhà nào cũng có
Ăn - 1 ngày trướcGĐXH - Gan là cơ quan đảm nhận hàng trăm chức năng quan trọng trong cơ thể, từ chuyển hóa chất dinh dưỡng, dự trữ năng lượng đến khử độc và sản xuất mật hỗ trợ tiêu hóa. Tuy nhiên, gan cũng là cơ quan dễ bị tổn thương bởi những thói quen ăn uống kéo dài trong nhiều năm.
5 mâm cơm gia đình siêu đẹp mắt, khiến ai cũng muốn về nhà ăn cơm
Ăn - 1 ngày trướcGĐXH - Là một người yêu gia đình, yêu căn bếp nhỏ, chị Bùi Huyền Trang vừa chia sẻ những bữa cơm nhà đơn giản, cả nhà vui vẻ bên nhau sau một ngày làm việc đầy áp lực và nhiều mệt mỏi.
5 loại rau củ mùa hè hỗ trợ kiểm soát mỡ máu, tốt cho người viêm dạ dày
Ăn - 1 ngày trướcGĐXH - Những loại rau này tăng cường vào thực đơn mùa hè không chỉ hỗ trợ kiểm soát mỡ máu mà còn giúp bảo vệ niêm mạc dạ dày, đặc biệt có lợi cho người bị viêm dạ dày.
Không ngờ loại rau rẻ bèo này xào với trứng lại ngon đến thế, nồi cơm 5 bát vẫn thấy thiếu
Ăn - 1 ngày trướcTrứng béo ngậy nhưng không ngấy, rau vẫn giữ được độ giòn, thơm mùi tỏi, ăn cùng cơm trắng nóng hổi là đủ khiến bữa cơm đơn giản trở nên hấp dẫn.
3 loại gia vị dùng nhiều hại gan nhanh hơn bia rượu: Cẩn trọng vì bếp nhà nào cũng có
ĂnGĐXH - Gan là cơ quan đảm nhận hàng trăm chức năng quan trọng trong cơ thể, từ chuyển hóa chất dinh dưỡng, dự trữ năng lượng đến khử độc và sản xuất mật hỗ trợ tiêu hóa. Tuy nhiên, gan cũng là cơ quan dễ bị tổn thương bởi những thói quen ăn uống kéo dài trong nhiều năm.
