Phân biệt con tôm và con tép
Sẽ có độc giả bật cười rằng tôm - tép có gì mà không phân biệt được, nhưng người ở các địa phương khác nhau nói vấn đề này cũng gây nhiều tranh cãi.
Khái niệm tôm và tép không giống nhau ở một số địa phương. Trong khi nhiều địa phương gọi con tép là sinh vật có nhiều đặc điểm giống tôm nhưng kích thước bé hơn thì với người dân nhiều địa phương khác, tép là từ để gọi những con cá nhỏ tiu tiu, thuộc nhiều loài cá khác nhau. Chính vì vậy mà trong các cuộc trò chuyện, không ít lần tranh cãi xảy ra khi mọi người tranh luận thế nào là con tôm, thế nào là con tép.
Thay vì phân định đúng sai trong những khác biệt của ngôn ngữ địa phương, bạn cần biết phân biệt con tôm và con tép trong ngôn ngữ phổ thông, được quy ước là chuẩn mực, cũng như định nghĩa của sinh vật học về tôm và tép.
Phân biệt con tôm và con tép
Định nghĩa về tôm, tép và cá theo sinh vật học
Thạc sỹ Nguyễn Thị Hà, nguyên Phó Giám đốc Trung tâm Quan trắc môi trường và Bệnh thuỷ sản miền Bắc (Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thuỷ sản 1), cho biết, tôm và tép đều thuộc nhóm động vật giáp xác (Crustacea) hay còn gọi là giáp xác 10 chân. Đây là một phân ngành của ngành chân khớp, gồm hơn 44.000 loài như tôm hùm biển, tôm sú, tôm he, tôm thẻ chân trắng, tôm càng xanh, tôm sông, tôm đồng, moi....
Hình ảnh bên trái là con tôm, bên phải là con tép.
Tôm, tép đa phần là động vật ăn tạp, bao gồm các loài sống ở nước biển (như tôm hùm) và các loài sống ở vùng nước ngọt (như tôm đồng) hay nước lợ (như tôm càng xanh). Chúng di chuyển trong nước bằng cách bò, bơi bằng cách khua chân hoặc trong một số trường hợp là bơi ngược bằng cách gập người để thoát hiểm - kiểu bơi rất đặc trưng của nhiều loài tôm.
Trong khi đó, cá thuộc về ngành động vật có xương sống, nằm cao hơn động vật chân khớp trên bậc thang tiến hóa. Hiện có khoảng trên 31.900 loài cá, điều này làm cho chúng trở thành nhóm đa dạng nhất trong số các động vật có xương sống.
Như vậy, trong khoa học, cá là cá và tép là tép, chúng thuộc 2 ngành động vật khác nhau. Khoa học cũng phân biệt rõ tôm và tép, thay vì gọi là "con tôm to và con tôm nhỏ" như ở một số địa phương.
Điểm khác nhau giữa con tôm và tép
Theo chuyện gia Nguyễn Thị Hà, tôm và tép có sự khác nhau về kích thước khi trưởng thành, màu sắc và cách sinh sản, cụ thể trong bảng sau:
| TÔM | TÉP | |
| Đặc điểm | Là động vật giáp xác (Crustacea) thuộc bộ 10 chân (Decapoda) sống ngoài tự nhiên trong môi trường nước mặn, nước ngọt, nước lợ. Một số loài đưa về sinh sản nhân tạo và nuôi trong ao đạt năng suất cao, thời gian nuôi 3-12 tháng tùy loài. | Cũng là động vật giáp xác cùng bộ với tôm nhưng khác họ, khác loài. Sinh sản tự nhiên trong ao nước ngọt, được thu hoạch liên tục hàng ngày. |
| Tên thường gọi | Tôm hùm, tôm sú, tôm thẻ chân trắng, tôm he, tôm càng xanh, tôm càng đỏ, tôm tít… | Tên gọi đa dạng, tùy thuộc vào từng địa phương cũng như đặc điểm của tép mà có các tên gọi khác nhau như: |
| Kích thước khi trưởng thành | Cơ thể dài tới 100-300mm, tùy từng loài tôm và vùng sinh thái chúng sinh sống, thời gian nuôi. Thường tôm đực có kích thước lớn hơn tôm cái. | Phần thân dài tối đa 10-20mm gần như đồng đều nhau. Đến thời điểm nhất định, chúng tự chết rạc trong ao, không thể tăng kích thước dù có nuôi trong thời gian dài. |
| Sinh sản | Sinh sản ngoài tự nhiên, một số loài đã được thuần dưỡng đưa vào sinh sản nhân tạo như tôm sú, tôm thẻ chân trắng… | Sinh sản tự nhiên, một vòng đời sinh sản 3 lần, con cái mang trứng ở phần bụng |
Phân loại con tôm và con tép bằng cảm quan
Dựa vào cấu tạo bên ngoài, theo ThS Nguyễn Thị Hà nêu đặc điểm phân biệt tép và một số loài tôm, tép như sau:
- Tôm hùm bông - P. ornatus (hay còn gọi tôm hùm sao): K ích thước thương phẩm to, trọng lượng đạt hơn 1 kg/con, có con lên tới 2,5-3 kg tùy theo thời gian nuôi.
Nó được gọi là tôm hùm bông vì thân hình có những đường nét, họa tiết đốm hoa văn.
- Tôm hùm tre - P. polyphagus: Kích thước thương phẩm nhỏ hơn tôm hùm bông, đạt 0,2-0,5 kg/con, được nuôi phổ biến ở các tỉnh ven biển miền Trung.
Tôm hùm tre có lớp vỏ khá mỏng, nhiều thịt.
- Tôm càng xanh - M. rosenbergii: Kích thước thương phẩm đạt 0,1-2 kg tùy theo thời gian nuôi, con tôm đực có đôi càng rất to, tôm cái kích thước nhỏ hơn tôm đực. Tôm được nuôi phổ biến ở Đồng bằng sông Cửu Long.
Tôm càng xanh nuôi thương phẩm trong nước ngọt.
- Tôm sú - P. Monodon: Là loài tôm sống ở đáy nên màu sắc hơi sẫm, kích thước thương phẩm thường đạt từ 5-50 con/kg tùy theo thời gian nuôi; đã được sinh sản nhân tạo và nuôi rộng rãi các tỉnh ven biển Việt Nam.
Tôm sú được rất nhiều người tiêu dùng yêu thích.
- Tôm thẻ chân trắng - P.Vanamei: Sinh trưởng nhanh, nuôi mật độ dày, năng suất cao, là sản phẩm xuất khẩu chủ lực của Việt Nam; đã được sinh sản nhân tạo và nuôi rộng rãi các tỉnh ven biển Việt Nam.
Tôm thẻ chân trắng là món ăn phổ biến hằng ngày của người Việt Nam.
- Tép riu - C. flavilineata: Kích thước rất nhỏ, thường dùng để nấu canh, làm mắm tép và làm mồi cho một số loài động vật quý hiếm.
Tép được bán với giá rẻ hơn tôm, được dùng để chế biến một số món ăn.
Trên đây là những thông tin phân tích cụ thể của chuyên gia Nguyễn Thị Hà về việc phân biệt con tôm và con tép, giúp độc giả có cơ sở để tham khảo, để không bị nhầm lẫn giữa hai loài này.
Canh, rau để tủ lạnh qua đêm có thật sự sinh ra chất gây ung thư?
Ăn - 9 giờ trướcGĐXH - Nhiều gia đình có thói quen cất phần canh hoặc rau thừa vào tủ lạnh để dùng lại hôm sau. Tuy nhiên, cũng không ít người lo ngại rằng thực phẩm để qua đêm có thể sinh ra “chất độc”, thậm chí làm tăng nguy cơ ung thư. Vậy sự thật là gì?
Chồng cầu cứu mẹ dạy vợ làm gỏi mướp đắng thanh mát giàu đạm giải ngán cho mình
Ăn - 12 giờ trướcGĐXH - Nắng nóng diện rộng, chồng giục tôi làm gỏi mướp đắng thanh mát, thêm chút thực phẩm dinh dưỡng vừa chống ngán để ăn tăng cường dinh dưỡng. Thấy tôi tần ngần, chồng bốc máy cầu cứu mẹ dạy vợ vì: "Mấy trưa nay con không ăn được đây này...".
Mì trộn lạnh kiểu Nhật sốt miso - yuzu: Bát mì mùa hè khiến tôi phải lòng ngay từ lần đầu
Ăn - 13 giờ trướcMột sự kết hợp tưởng chừng ngẫu nhiên giữa vị umami đậm đà của miso và hương cam yuzu thanh mát, lại trở thành công thức "gây nghiện" cho những ngày oi nóng - phiên bản healthy của mì vừng mà ai cũng có thể tự làm tại nhà.
Thực đơn 'vàng' cứu vãn thị lực: Món ăn giúp ngăn tăng độ cận và giảm mỏi mắt cho người ngồi máy tính
Ăn - 15 giờ trướcGĐXH - Thực đơn cho người cận thị đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với những ai đang mắc phải tật khúc xạ này. Bài viết này gợi ý thực đơn hữu ích, giúp bạn dễ xây dựng chế độ ăn uống khoa học và tối ưu cho đôi mắt.
Ăn nửa quả này mỗi ngày cũng đủ trẻ hóa mạch máu, ngăn ngừa xơ cứng động mạch
Ăn - 18 giờ trướcGĐXH - Loại quả "bảo bối" của mạch máu này giá rất rẻ, quen thuộc trong những món canh, kho, sốt cá hay thịt... trên mâm cơm người Việt.
Thực đơn 7 ngày cho người ung thư vú: Khoa học, dễ làm và giúp tăng cường thể trạng
Ăn - 21 giờ trướcGĐXH - Trên cơ sở các nhóm thực phẩm ưu tiên, bạn có thể linh hoạt xây dựng thực đơn dinh dưỡng ung thư vú như sau để đảm bảo đa dạng thực phẩm và dễ áp dụng.
Món ăn này chỉ cần xào một cách đơn giản là hoàn thành và cả gia đình sẽ cùng ăn sạch đĩa
Ăn - 22 giờ trướcDù là món ăn rất đơn giản nhưng mỗi khi mẹ tôi làm món này, cả gia đình đều tranh giành nhau "vét" sạch cuối cùng của món ăn đến khi sạch láng.
15 mâm cơm gia đình vừa ngon vừa lành, ai cũng muốn về nhà ăn cơm
Ăn - 1 ngày trướcGĐXH - Là tác giả của những mâm cơm nhà ngon mắt, chị Bích Ngân (Hà Nội) luôn tâm niệm một điều: "Dù cuộc sống bận rộn, nhưng việc dành thời gian cho bữa cơm gia đình luôn là điều quý giá đối với em". Chính vì thế, chị luôn dành thời gian lo bữa cơm gia đình.
Nắng nóng cứ làm ngay 1 nồi canh này, nhìn thôi đã mê, đủ chất mà ăn với bún hay cơm đều "nhức nách"
Ăn - 1 ngày trướcĐể món ăn đạt đẳng cấp nhà hàng, hãy thực hiện theo các bước sau...
Loại rau dân dã là "vua" của kẽm, người bị gút vẫn ăn được
Ăn - 1 ngày trướcGĐXH - Đây là thực phẩm ít purin, người bị gút ăn hoàn toàn không có vấn đề".
Ăn nửa quả này mỗi ngày cũng đủ trẻ hóa mạch máu, ngăn ngừa xơ cứng động mạch
ĂnGĐXH - Loại quả "bảo bối" của mạch máu này giá rất rẻ, quen thuộc trong những món canh, kho, sốt cá hay thịt... trên mâm cơm người Việt.
