Phim “Thầu Chín ở Xiêm”: Giản dị và chân thực

Một cảnh trong phim “Thầu Chín ở Xiêm” (ảnh đoàn phim cung cấp).

Đạo diễn kiêm nhà nghiên cứu

Lâu nay, khán giả thường không mấy mặn mà với những phim tuyên truyền, vì cho rằng nó khô khan. Nhưng với “Thầu Chín ở Xiêm”, khán giả sẽ có cái nhìn khác bởi cách thức thể hiện gần gũi và chân thực chứ không đi vào những đại cảnh hay triết lý lớn lao.

Phim kể về thời hoạt động cách mạng của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trong những năm 1928 - 1929 ở Thái Lan với những kế hoạch xây dựng cơ sở cách mạng, chuẩn bị hợp nhất ba tổ chức cộng sản, tiến tới thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam vào ngày 3/2/1930. Kịch bản phim (Đinh Thiên Phúc) được lựa chọn từ cuộc thi sáng tác văn học nghệ thuật hưởng ứng cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.

Cái “không may” của đạo diễn Bùi Tuấn Dũng là khoảng thời gian Bác Hồ hoạt động ở Thái Lan khá ngắn (chỉ trong khoảng năm 1928-1929), không phải ai cũng có am hiểu nhất định về cuộc đời của Bác trong thời gian này và tài liệu ghi chép về Bác thời gian này quá ít. Thế nên, anh đã phải làm công việc như một nhà nghiên cứu. Trước khi phim khởi quay, anh phải đến Thái Lan 2 lần, mỗi lần cũng ngót nghét cả tháng trời để lựa chọn bối cảnh, tìm hiểu về thời gian Bác Hồ làm việc ở đây qua các nhà nghiên cứu sử học Thái Lan.

Có khán giả thắc mắc, sao không chọn cái tên “xi-nê” hơn mà lại là “Thầu Chín ở Xiêm”? Nếu “Việt hóa”, tên phim sẽ là “Bác Hồ ở Thái Lan”. Nhưng, đạo diễn Bùi Tuấn Dũng không muốn chọn cái tên đã được nhiều người biết đến. Đó vừa là chủ đích để có “màu sắc” Thái Lan ngay từ tiêu đề phim, vừa là một sự tò mò với khán giả. “Tên gọi Thầu Chín cũng không khác gì tên Nguyễn Tất Thành. Khoảng thời gian Bác Hồ ở Thái Lan cũng được đưa vào sách giáo khoa. Nhưng vì sao vẫn ít người biết đến và không phổ cập như tên Nguyễn Tất Thành? Đó là lỗi của giáo dục và ở khâu tuyên truyền. Tôi muốn giữ cái tên có vẻ khó hiểu đó (với một số người) cũng là nhằm chủ đích tuyên truyền. Xem phim xong, khán giả biết rõ Thầu Chín là ai thì đó cũng là thành công của điện ảnh khi mà sách giáo khoa chưa làm hết vai trò của mình”, đạo diễn Bùi Tuấn Dũng nói.

Diễn viên đẹp trai quá cũng bị “chê”?

Không chỉ khác biệt từ tên bộ phim, ngay cả cách lựa chọn diễn viên, góc nhìn, phương pháp thể hiện... đều được đạo diễn Bùi Tuấn Dũng tư duy theo hướng “khác với những bộ phim về Bác Hồ đã được thực hiện”, thậm chí khá liều lĩnh. Người đảm nhiệm vai Nguyễn Tất Thành - diễn viên Nguyễn Mạnh Trường - vốn là người mẫu, khác hẳn với hình dung của khán giả về một Nguyễn Tất Thành gày gò, gương mặt góc cạnh, đôi mắt sâu thăm thẳm. Đạo diễn Bùi Tuấn Dũng lý giải: “Tôi không làm phim tài liệu, cũng không đi tìm một nguyên mẫu Bác Hồ. Cái tôi quan trọng nhất là thần thái, ánh mắt mà diễn viên biểu đạt có đúng với cốt cách của một vị lãnh tụ hay không”.

Và dù có bị “chê” là đẹp trai quá, ăn vận có hơi diện quá (vì phục trang chưa kịp cũ) nhưng dấu ấn mà Nguyễn Mạnh Trường thể hiện được trong vai Bác Hồ chính là ánh mắt, thần thái, dáng dấp, cử chỉ, giọng nói: Từ đôi mắt đầy nhiệt huyết, kiên nghị khi tuyên truyền cho người dân làm cách mạng, biết làm ăn, tuân thủ luật phát sở tại; xót xa khi chứng kiến cảnh đồng bào mình làm nô lệ đến cảm xúc rưng rưng khi nhớ về quê hương mà suốt 17 năm bôn ba mà Bác chưa được đặt chân về đất mẹ… Đặc biệt, trong phim, đạo diễn Bùi Tuấn Dũng rất tinh tế khi khơi gợi lên tình cảm của nhân vật O Hoàn. Đó là tình cảm riêng tư, tình cảm quê nhà, tình yêu nước cùng chảy và cùng bị dồn nén để thấy được sức chịu đựng của một nhân vật ưu tú luôn đặt chí hướng lên hàng đầu. Có thể nói, “Thầu Chín ở Xiêm” với những chi tiết rất đỗi đời thường, mộc mạc đã chạm đến trái tim của khán giả.

Minh Nhật