Phụ nữ vùng biển “bám bờ” mưu sinh

Buôn bán bên cửa biển. Ảnh: Hồ Hà

Xã có 36 người “ra đi” trong 1 ngày

Người dân xã Diễn Hải, Diễn Châu không thể nào quên được nỗi đau cách đây hơn 20 năm. Khi đó, cơn lốc xoáy bất ngờ trên biển đã cướp đi sinh mạng của 36 người đàn ông – trụ cột của những mái ấm nhỏ bé, đơn sơ ra đi mãi mãi. Làng có một ngày giỗ chung, những người đàn bà đau như hóa đá khi chỗ dựa vững chãi cho vợ, cho con hoàn toàn sụp đổ.

Nghề đi biển đời nào cũng vậy, nguy hiểm, bất trắc có thể xảy ra lúc nào. Trải qua bao nhiêu năm, những nỗi đau, nỗi mất mát và cả những khó khăn chất chồng trong cuộc sống đã dạy cho người phụ nữ vùng biển ngày càng cứng cỏi, vững vàng và chủ động hơn. Thậm chí, những người phụ nữ có chồng ra khơi còn âm thầm chuẩn bị tâm lý và xác định được vai trò “làm chủ gia đình” trong trường hợp xảy ra “tình huống xấu". Họ cần việc làm và thu nhập để ổn định cuộc sống, để đỡ đần chồng trong cái nghề bám biển mưu sinh nhọc nhằn ấy.

Gặp chị Nguyễn Thị Ngân (38 tuổi) ở xóm 4, xã Diễn Hải, Diễn Châu đúng vào lúc chiều về, bà chủ đại lý cá, tôm, cua, mực…đang thoăn thoắt “miệng nói tay làm” bán hàng cho tấp nập người mua. Chị kể: “Đợt này đang mùa nước lên, nên ít hàng đấy, cách đây khoảng 1 tháng ngao, mực, cá… nhiều lắm, chứ không phải để trong mấy cái thau như thế này đâu. Gia đình khó khăn, mình cũng phải nai lưng ra làm chứ ngồi không sao được. Cái đại lý bé bé này, chẳng làm ra giàu có, nhưng cũng được mỗi tháng 3 – 4 triệu đồng. Có mình ở nhà, như có một hậu phương vững chắc, để chồng mình có thể yên tâm hơn mỗi khi đánh lưới ra khơi”- chị Ngân kể.

Cũng như chị Ngân, những người phụ nữ vùng biển nơi đây đều tìm cho mình một công việc để làm. Người thì làm nông, người thì buôn bán, … không có việc nữa thì đi làm thuê, làm mướn. Gánh nặng kinh tế gia đình, họ không thể để một mình chồng gánh vác.

Về huyện Quỳnh Lưu, nơi có tới 14 xã vùng ven biển, nơi đã nổi tiếng từ lâu với những cái tên gọi như “làng nước mắm”, “làng muối”, “làng cá”… Tôi tìm đến nhà bà Nguyễn Thị Liên (54 tuổi) ở thôn Quang Trung, xã Quỳnh Phương. Nhìn người phụ nữ với dáng người đậm, làn da ngăm đen rắn rỏi với nụ cười hiền hậu ít ai có thể ngờ đây lại là bà chủ của một trong 3 doanh nghiệp chế biển hải sản lớn nhất ở Quỳnh Lưu. Bà bắt đầu câu chuyện về sự nghiệp của mình vào những năm tháng khó khăn nhất. Đó là vào năm 1980, khi đó hợp tác xã giải thể, hai vợ chồng chỉ có 2 bàn tay trắng.

Đầu tiên bà chế biến nước mắm. Suốt thời gian từ 1987 đến 2004, nước mắm của bà đi khắp các nơi trong huyện, rồi chiếm lĩnh thị trường miền Tây Thanh Hóa. Nhưng càng ngày, đời sống kinh tế cạnh tranh khốc liệt. Mặt khác, để làm ra một mẻ nước mắm, thời gian phải mất gần một năm trời, từ xử lý, mắm cá, ủ cá… vì thế mà nguồn vốn đọng lại trong hàng nhiều, quay vòng vốn chậm. Người đàn bà vùng biển lại nghĩ cách xoay xở tìm một hướng đi mới là chế biển thủy hải sản, mở lò hấp cá. Năm 2006, bà chính thức thành lập Doanh nghiệp chế biển hải sản Kim Liên. Bà Liên cho biết: “Doanh nghiệp chúng tôi hiện nay có khoảng 100 lao động, trong đó 90 người là nữ. Bởi tính chất công việc phù hợp với phụ nữ, hơn nữa cũng là cách tận dụng nguồn nhân lực dôi dư, tạo việc làm cho chính bà con mình. Thật sự, tôi không muốn nói mình thành công, mà chỉ là cuộc sống đã dạy mình làm những công việc như thế” - bà Liên nói.

Chị Hồ Thị Hoa (36 tuổi) công nhân trong doanh nghiệp chế biến hải sản Kim Liên tâm sự: “Tôi làm ở đây được hơn 1 năm rồi, công việc chủ yếu là nhặt đầu cá cơm, cá đốm sau khi đã qua công đoạn hấp sấy rồi hong cá trên các sân phơi. Công việc không nặng nhọc mà lại cho tôi thu nhập khá ổn định để trang trải phần nào cuộc sống gia đình”.

Không trông vào may rủi

Chị Lê Thị Mai, Chủ tịch Hội Phụ nữ xã Quỳnh Phương cho biết, phụ nữ bây giờ họ không như ngày xưa, cứ chiều chiều là chị em cắp thúng ra biển đón chồng về, bây giờ họ đều tìm cho mình một công việc nhất định, thu nhập ít hoặc nhiều nhưng chẳng ai ở không. Họ đã biết chủ động hơn trong cuộc sống, không quá phụ thuộc vào những chuyến đi may rủi của chồng con, thậm chí có người rất thành công.

Chị Trương Thị Thủy (28 tuổi) xã Quỳnh Phương, Quỳnh Lưu vừa nhặt lưới trên thuyền vừa nói: “Mình không đi làm đâu cả, nhưng ở nhà cũng chạy chợ, nhặt lưới, kiếm thêm thu nhập chi tiêu trong nhà và chăm sóc con”.

Người mẹ, người vợ vùng biển bây giờ còn rất chú trọng đến việc học hành của con, xây dựng kế hoạch hóa gia đình. Chị Nguyễn Thị Huyền (42 tuổi) ở Quỳnh Lập, Quỳnh Lưu, Nghệ An chia sẻ: “Ngày xưa, con em dân biển nghỉ học sớm lắm, cứ học đến hết cấp 2 là bỏ học, con gái đi lấy chồng, con trai lại theo bố, theo anh em ra biển. Nhưng bây giờ, chúng tôi cố cho con học hành đến nơi đến chốn. Rồi sau này, có kiếm cái nghề gì đó đi làm, chứ đi biển cả bố, cả con vất vả lắm, ở nhà cứ lo thấp thỏm”.