“Quá trẻ để chết” có phải là hiện tượng văn học?

Tác giả Đinh Hằng (Ảnh nhân vật cung cấp).

Nghỉ việc, trả nhà để dấn thân khám phá

Đinh Hằng (SN 1987), từng gắn bó với nghề báo, truyền thông trước khi khoác ba lô và “lang thang” khắp đó đây. Tác phẩm và con người cô gái này như một sự tỉ lệ thuận. Ở Đinh Hằng lúc nào cũng chứa đựng nguồn nhựa sống rực rỡ của tuổi trẻ từ nước da đen giòn, cơ thể khỏe mạnh, gương mặt bầu bĩnh và đặc biệt là đôi mắt sáng trong, ấm áp. Nói về những cuộc hành trình táo bạo ấy, cô gái 8X chia sẻ, cô đã yêu những cung đường như tình nhân và chọn khát khao xê dịch là lẽ sống.

Hai năm để cuốn sách ra đời chính là khoảng thời gian kể từ ngày Đinh Hằng đặt chân đến Washington D.C (Mỹ). Chất liệu của cuốn sách ban đầu là những phác họa, ghi chú hành trình được chia sẻ trên mạng xã hội. Nói về ý tưởng viết nên cuốn sách đầu tay, Đinh Hằng cho biết: “Viết lách với tôi trước hết là một sở thích, đam mê, sau này trở thành nghề. Nhưng ra đời một cuốn sách là việc rất tình cờ. Nó chưa bao giờ nằm trong những dự định hay mục tiêu của cuộc đời tôi”.

Là người yêu viết lách, Đinh Hằng từng giành nhiều giải thưởng văn học, được tuyển thẳng vào Khoa Báo chí - Truyền thông (Đại học KHXH&NV TPHCM). Năm 2013, khi đã có một công việc hợp chuyên môn, thu nhập tạm ổn thì cô khiến gia đình, bạn bè giật mình khi tuyên bố sẽ nghỉ việc, trả nhà, khoác ba lô đến với một “nghề” hoàn toàn mới: Đi du lịch bụi toàn thời gian. Trong năm này, Đinh Hằng đã thực hiện được chuyến đi 10 tháng độc hành qua 20 tiểu bang ở Mỹ, Mexico và Cuba. Trên hành trình ấy, qua những bức ảnh, những ghi chép trên mạng xã hội, người ta thấy Đinh Hằng biến hóa như con tắc kè hoa. Ở đâu cô cũng chọn cách ăn mặc giống phụ nữ bản địa.

Với Đinh Hằng, có một nghịch lý đang tồn tại, những ngày một mình rong ruổi trên đường với ba lô, cô chẳng bao giờ thấy cô đơn nhưng lúc bắt đầu viết lách thì hoàn toàn trái ngược. “Tôi nhớ có những đêm ngồi bên bản thảo và rơi nước mắt. Tôi vừa khóc vừa viết. Việc đối diện một lần nữa với ký ức những ngày ở Mỹ, thoạt nhiên cũng giống như tôi phải đi lại một lần nữa hành trình 20 tiểu bang bằng trí nhớ của mình. Trí nhớ đó thực quá rõ ràng, rõ đến từng cái nhói tim hay một cái chạm tay khe khẽ, một ngày đổ nắng trên đường rừng hay một cơn mưa trút lá mùa thu”, tác giả “Quá trẻ để chết” tâm sự.

Cũng theo Đinh Hằng, cái tên “gây hấn” của cuốn sách như một vì sao lạ đến từ một khoảnh khắc đẹp nhất mà cô từng trải qua. Đó là khi Đinh Hằng nằm trên tảng đá bên bờ vực, ngắm hoàng hôn rơi xuống công viên Canyonlands, một thứ hoàng hôn kỳ vĩ và đẹp đến nghẹt thở. “Chỉ trong khoảnh khắc những đám mây nhuộm ánh vàng mê hoặc trôi vội vã trên đầu, tôi như bừng tỉnh khỏi cơn u mê đã kéo dài suốt nhiều tháng liền và nhận ra nhiều điều trong cuộc sống. Trong đó, điều quan trọng nhất là mình còn quá trẻ để chết giữa tuổi thanh xuân”, Đinh Hằng nói.

Đinh Hằng thừa nhận, khi 25 tuổi, cô đã bị bỏ lại trước ngưỡng cửa hôn nhân chỉ hai tuần. Đó cũng là thời điểm cô bỏ việc, gói gọn đồ đạc về ở với mẹ. Sự tổn thương suốt nhiều năm tháng cộng với chuyện đổ vỡ khiến cô từng có ý nghĩ nhảy xuống đường ray xe lửa. Và quyển sách này có thể xem như hành trình của một cô gái đã tự chữa lành vết thương cho mình. Để rồi, những trải nghiệm chính là sự đan xen mãnh liệt từ cô đơn, đau đớn và bật lên niềm tin, khát vọng, đam mê của tuổi trẻ.

Gọi hiện tượng văn học thì hơi quá

Xét một cách khách quan, điều khiến tác phẩm của Đinh Hằng không lẫn vào vô vàn sách du ký khác chính là sự khác biệt về trải nghiệm, góc nhìn của cá nhân cô về những miền đất lạ. Điều đáng ghi nhận ở Đinh Hằng đó là việc cô đã không bị choáng ngợp khi khám phá, hòa mình vào văn hóa Mỹ mà ngược lại, đó là cái nhìn của một người lữ hành dày dạn kinh nghiệm. Trước những xứ sở mới, những con người mới, cô giữ cái nhìn bình đẳng, điềm nhiên, không định kiến như một người biết người khác rất giỏi nhưng cũng hiểu rõ những giá trị của bản thân mình.

Tuy nhiên, trước cơn sốt truyền thông, mạng xã hội về cuốn sách mà tác giả của nó đang được xem là một hiện tượng văn học thì cần nhìn nhận thế nào? Nếu gọi Đinh Hằng là nhà văn hay, “Quá trẻ để chết” là tác phẩm xuất sắc thì e hơi quá. Nội dung Đinh Hằng viết trong cuốn sách này chỉ là những trải nghiệm cá nhân trong những hành trình của cô. Nhưng nếu xét về yêu cầu thể loại thì tác phẩm này không thuộc về văn chương như nhiều người nhận định. Thậm chí, cùng lối viết này, nhà văn Phan Việt đã cho ra đời tác phẩm “Xuyên Mỹ” khá xuất sắc về hành trình xuyên nước Mỹ để vượt qua nỗi ám ảnh sau quyết định ly hôn.

Vậy điều gì đã làm nên sơn sốt cho tác phẩm của Đinh Hằng? Đó chính là bởi từng ý, từng bài trong cuốn sách được triển khai như một câu chuyển kể với cách nắm bắt, triển khai khá thông minh và lối hành văn lối cuốn. Đặc biệt, Đinh Hằng đã chạm đến khát khao dịch chuyển của giới trẻ hiện nay và đẩy cao hơn ý nghĩa của hành động này đó là đi không phải để “tự sướng”, để khoe khoang mà đi để giải phóng những băn khoăn và khát vọng.

Nếu khi nghe thông tin một cô gái Việt với số tiền ít ỏi quyết chí đi du lịch “nửa vòng trái đất”, nhiều người cho là táo bạo, thậm chí điên rồ thì sự thông minh, nhạy cảm của Đinh Hằng sau đó đã phá bỏ hoàn toàn những định kiến. Cô vạch ra những kế hoạch chi tiết từ cách kiếm tiền, tiêu tiền, trang bị kiến thức cho đến bản lĩnh và những “vũ khí” phòng thân hữu ích.

Rõ ràng, trong đời sống hiện đại, rất cần những người trẻ, những tác phẩm như của Đinh Hằng bởi đó là một khát khao đẹp. Vẻ đẹp ấy được bắt đầu từ khi tác giả dự định cho cuộc hành trình đến khi “đứa con tinh thần” được chào đón nồng nhiệt. Đinh Hằng tâm sự, nhiều độc giả thêm yêu mến, ngưỡng mộ cô khi biết toàn bộ số tiền nhuận bút của cuốn sách được tác giả dành để từ thiện. Tuy nhiên, với cô gái 8X này, đó là một dạng “Pay It Forward” (đáp đền nối tiếp) khi suốt hành trình, nhiều người từng giúp đỡ cô mà chưa bao giờ mong nhận được sự trả ơn.

Hiện tại, khi fapage của Đinh Hằng đang thu hút lượng lớn người hâm mộ trên mạng xã hội thì cô đã đóng facebook sau 8 năm hoạt động. Trả lời về quyết định kì cục này, cô thẳng thắn bày tỏ: “Tôi thường tự hỏi mình, trong thế giới công nghệ ấy, mình sống “thực” được với bao nhiêu người? Tôi cần những hành trình mới để thấy mình đang tồn tại, đang sống “thực” hơn!”.

Lữ Mai/Báo Gia đình & Xã hội