Quốc hội bàn về thuế tiêu thụ đặc biệt: “Để khi hút thuốc phải nghĩ đến con”

Phó Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội Nguyễn Văn Tiên: “Đề xuất mức tăng thuế với thuốc lá của Chính phủ còn quá khiêm tốn”. Ảnh: Việt Nguyễn

1 tỷ bao thuốc nhập lậu mỗi năm

Ủng hộ các đề xuất tăng mạnh thuế với thuốc lá của Bộ Y tế, góp ý tại tổ TPHCM trong phiên thảo luận hôm qua, đại biểu Phạm Khánh Phong Lan còn nhận định việc cho phép mang 400 điếu thuốc lá khi vào Việt Nam đang không được tôn trọng, là kẽ hở cho nạn buôn lậu thuốc lá. “Nếu đem nhiều hơn, có ai bị bắt không, trong khi lượng nhập lậu bằng hình thức này không hề nhỏ và nhằm vào những người có thu nhập. Ngoài ra, quy định tái xuất thuốc lá lậu, thì có gì đảm bảo 1 tỷ bao thuốc nhập lậu mỗi năm ấy không trở lại Việt Nam”, bà Phong Lan nói.

Tương tự, đại biểu Đoàn Nguyễn Thùy Trang cũng nhấn mạnh: “Một bao thuốc trị giá bằng 3-4 hộp sữa tươi cho trẻ em. Tôi cho rằng phải tăng thuế hơn nữa để mỗi ông bố khi hút thuốc phải nghĩ đến những đứa con của mình”. Ông Trần Quang Chiểu (đại biểu Nam Định, Ủy viên thường trực Uỷ ban Tài chính và ngân sách của Quốc hội) còn phân tích: “Người đã nghiện thuốc thì không hẳn họ sẽ bỏ vì thuốc lá đắt lên nhưng với người chưa hút hoặc hút ít, mới hút thì việc tăng thuế sẽ có tác động rất mạnh”.

Trước lo ngại tăng thuế thuốc lá liệu có kích thích buôn lậu hay không, ông Chiểu cho rằng đặc điểm của buôn lậu thuốc lá ở Việt Nam khác với thế giới, buôn lậu vào Việt Nam chủ yếu là các mặt hàng trong nước không sản xuất, cho nên không thể nói là tăng thuế làm gia tăng buôn lậu.

Đại biểu Bùi Ngọc Chương (Cà Mau) phân tích: “Thuế suất trên giá bao thuốc lá ở Việt Nam đang khá thấp so với các nước, 41%. Một số quốc gia như Singapore, Malaysia đều ở mức khoảng 70%, có nơi 75% đến 80% như Mỹ, Pháp, Đức… Đây là một trong những lý do tỷ lệ người Việt Nam hút thuốc vào loại cao nhất thế giới”. Ông Chương đề nghị: “Cần nâng lên 75% ngay từ tháng 7/2015 và lên 90% trong năm 2018. Nhà nước có có thêm nguồn thu khoảng 5.500 tỷ đồng, đồng thời có thể giảm rõ rệt việc hút thuốc”.

Gánh nặng cho ngành Y tế

Trước đó, tối 3/11, Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội (UBVCVĐXH) cũng đã tổ chức hội thảo về vấn đề thuế với thuốc lá để lắng nghe ý kiến của đại biểu và thông tin từ các cơ quan liên quan. Ông Nguyễn Văn Tiên – Phó Chủ nhiệm UBVCVĐXH khẳng định: “Theo đề xuất của Chính phủ, thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá tăng trung bình 1,7%/năm đến năm 2020, trong khi chỉ số trượt giá 4-5% và tăng trưởng bình quân ít nhất cũng hơn 5% thì mức đề xuất này quá khiêm tốn”. Các Đại biểu Đặng Đình Luyến và Trương Minh Hoàng cùng đặt câu hỏi vì sao Bộ Tài chính lại đưa ra lộ trình tăng thuế thuốc lá chậm như vậy(!?).

Tham dự hội thảo, đại diện Bộ Tài chính lý giải: “Khi soạn thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt thì ban đầu đã đưa ra phương án tăng thêm 10% năm 2015 và năm 2018 tăng tiếp 10%, tuy nhiên, đã có lo ngại giá thuốc lá tăng cao sẽ khiến người dân chuyển sang dùng thuốc lá lậu, làm ảnh hưởng đến thu ngân sách. Do đó, Chính phủ trình Quốc hội dự thảo Luật với phương án chỉ tăng 5% vào năm 2016 và 5% nữa năm 2019”.

Tuy nhiên, trình bày với các đại biểu Quốc hội, PGS.TS Lương Ngọc Khuê – Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế) nhấn mạnh: “Tăng thuế thuốc lá không là nguyên nhân chính làm tăng buôn lậu”. Ông Khuê đưa ra 2 lý do: Giá của phần lớn thuốc lá lậu cao hơn giá thuốc lá hợp pháp sản xuất trong nước; Hương vị (còn gọi là gu hút) tác động nhiều hơn đến việc lựa chọn sử dụng thuốc lá lậu chứ không phải vấn đề giá cả.

Theo PGS.TS Lương Ngọc Khuê, toàn quốc có 15,3 triệu người hút thuốc, 33 triệu người không hút thuốc bị tiếp xúc thụ động với khói thuốc tại nhà (chưa gồm 5 triệu người ở công sở). “Tỷ lệ bệnh nhân ung thư phổi có hút thuốc lá lên tới 96,8%. Bệnh tật và tử vong sớm do hút thuốc lá chiếm 12% tổng gánh nặng bệnh tật tại Việt Nam. Các bệnh có nguyên nhân trực tiếp do sử dụng thuốc lá như đột quỵ, mạch vành, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, ung thư phổi… là những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở cả nam và nữ”, ông Khuê thông tin.

Cùng với đó, các báo cáo khác của bà Phạm Hoàng Anh, Giám đốc Tổ chức Health Brigde Canada tại Việt Nam và ông Nguyễn Tuấn Lâm, đại diện WHO cùng nhấn mạnh thuốc lá đang kéo lùi những chỉ số về dinh dưỡng, vệ sinh, tiến bộ trong chăm sóc sức khỏe bà mẹ trẻ em mà Việt Nam nỗ lực đạt được trong những năm qua, đồng thời cùng quan điểm với đại diện Bộ Y tế về việc tăng thuế không làm gia tăng buôn lậu thuốc lá.

Việt Nguyễn