Ranh giới giữa sự sống và cái chết

Bản thân là người lính từng ra chiến trường việc đối diện ranh giới sự sống và cái chết không làm tôi sợ hãi. Trong chiến tranh, người lính quân y chấp nhận mọi hy sinh để cứu đồng đội, đối mặt với đạn bom. Ngày nay, ở thời bình, những vụ tai nạn thảm khốc, địa chấn, tai nạn công trường là những thử thách đối với lòng dũng cảm và đạo đức của người thầy thuốc.

Quên tất cả, chỉ nhớ việc cứu người

Tôi còn nhớ ngày 26-9-2007, lúc 8h sáng, nhận được lệnh lên đường cứu các nạn nhân trong vụ tai nạn sập nhịp dẫn cầu Cần Thơ. Lúc đó, Bệnh viện Chợ Rẫy, TP.HCM gồm 4 đội xe cấp cứu. Riêng đội xe của tôi thì ở lại suốt 2 tuần để hỗ trợ địa phương. Đội cấp cứu của chúng tôi gồm tôi và bác sĩ Nguyễn Duy Tân - khoa Ngoại Lồng ngực Tim mạch, bác sĩ Nguyễn Ngọc Thu - khoa Chấn thương Chỉnh hình, bác sĩ Lê Đoàn Khắc Di - khoa Chấn thương Sọ não, bác sĩ Trần Tuấn - khoa Ngoại Tổng quát lập tức lên đường. Nghe lệnh xong, cả đoàn tức tốc xuống ngay hiện trường, trong đầu lo lắng, chẳng ai còn tâm trạng nhớ mang theo đồ đạc.

Mặc dù đi quãng đường xa nhưng khi vừa tới nơi, chúng tôi lập tức vận chuyển nạn nhân vượt sông Hậu qua Bệnh viện Trung ương Cần Thơ để kịp thời cứu chữa. Chúng tôi chuyển nạn nhân đi cấp cứu và mổ ở 4 Bệnh viện : Bệnh viện Trung ương Cần Thơ, Bệnh viện thành phố Cần Thơ, Bệnh viện Quân Y 121 Cần Thơ và Bệnh viện Tây Đô, sơ cấp cứu 63 nạn nhân, mổ cấp cứu 6 trường hợp nặng. Có 7 trường hợp nặng phải chuyển lên Bệnh viện Chợ Rẫy, TP.HCM và đều đã trở về cuộc sống bình yên.

Sáng hôm sau, khi việc cứu nạn hoàn thành, chúng tôi mới phát hiện mình vẫn mặc bộ đồ dơ. Lúc này, cả đoàn mới nghĩ đến việc đi mua đồ để thay. Khi đến cửa hàng, chẳng lựa chọn gì nhiều, cả 6 người chúng tôi mua đồ y như nhau. Nhân viên bán hàng thấy lạ và nhìn chúng tôi có vẻ hoài nghi. Thấy thái độ của nhân viên, tôi từ tốn giải thích về tình huống đi mổ cấp cứu nên không kịp mang đồ theo. Nghe vậy, nhân viên bán hàng đã báo với cửa hàng trưởng và giảm giá cho cả đoàn. Có thể nói, lần nhận lệnh đi cứu nạn này có những kỉ niệm thật cảm động về tình người.

Chỉ mong nạn nhân sống sót

Gần đây nhất, việc cứu các nạn nhân gặp tai nạn ở thủy điện Đạ Dâng (Lâm Đồng) làm tôi không khỏi xúc động. Hôm đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Trường Sơn, Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy, TP.HCM đang đi họp bên ngoài. Khi nhận được chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ Y tế, ông đã ủy quyền cho tôi trực ở Bệnh viện. Tôi bàn với Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Trần Minh Trường, Phó Giám đốc Bệnh viện cùng một số y bác sĩ lên đường đi Đạ Dâng để kịp thời ứng cứu nạn nhân. Đoàn thứ nhất do Bác sĩ Trần Minh Trường làm trưởng đoàn, Thạc sĩ, Bác sĩ Trương Dương Tiến - Phó khoa Hồi sức Cấp cứu, bác sĩ Nguyễn Mạnh Tuấn lên đường ngay. Sau đó tôi được Giám đốc Bệnh viện giao nhiệm vụ trưởng đoàn thứ 2 lên ứng cứu, hỗ trợ cho đội 1. Đoàn chúng tôi còn có Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Ngọc Thu - khoa Chấn thương chỉnh hình, Bác sĩ Chuyên khoa 2 Trần Thanh Linh - Phó khoa Hồi sức Cấp cứu, Bác sĩ Chuyên khoa 2 Phạm Văn Khiêm - Phó khoa Cấp cứu, Điều dưỡng Kha Thanh Tuấn, Điều dưỡng Đỗ Văn Giang.

PGS-TS Trần Minh Trường (bên phải) và BS Trương Dương Tiển trong một lần chia sẻ với báo chí về chuyện cấp cứu cho nạn nhân tại vụ sập hầm thủy điện.

Cuộc giải cứu ở Đạ Dâng là sự phối hợp, hiệp đồng của nhiều binh chủng, ban ngành: ngành điện, than, chính quyền, công an, bộ đội, y tế…Về phần mình, chúng tôi quan tâm nhiều đến vấn đề ô-xy để đảm bảo sự sống trước mắt cho nạn nhân, sau đó là vấn đề dinh dưỡng cho những ngày tiếp theo, rồi sốc tâm lý, lo lắng sợ hãi…Tiếp theo, các vấn đề về chấn thương, điều trị làm sao tránh được di chứng lâu dài cũng được đặt ra. Nói chung, kịch bản phải được chuẩn bị kĩ lưỡng thì quá trình ứng cứu mới có cơ hội thành công.

May mắn, 12 nạn nhân trong lần sập hầm thủy điện Đạ Dâng đều an toàn. Sau k hi đưa các nạn nhân ra khỏi hầm, sơ cứu và chuyển về Bệnh viện Đa khoa Lâm Đồng, chúng tôi vẫn ở lại đến sáng hôm để khám, kiểm tra lại điện tim, siêu âm cho các nạn nhân. Khi tôi đến giường thăm hỏi chị Ngọc - bệnh nhân nữ duy nhất trong vụ tai nạn, chị khoe mình đã nói chuyện điện thoại được với con trai và nghe bé nói: “Mẹ ơi, mẹ về với con đi”. Biết tình trạng nạn nhân đã ổn định và sắp được sum họp gia đình, lúc này, trong tôi dâng trào niềm hạnh phúc khó tả.

Sẵn sàng ứng cứu

Cứ mỗi dịp Tết hoặc các tỉnh lân cận có lễ hội, Bệnh viện Chợ Rẫy, TP.HCM đều có đội cấp cứu luôn sẵn sàng chờ lệnh. Đội cấp cứu gồm nhiều chuyên khoa và luôn tập duyệt thường xuyên, sẵn sàng nhận lệnh, khi có lệnh thì chỉ sau 3-5 phút phải lên đường ngay.Tổ chức chuyên nghiệm, phân công nhiệm vụ cụ thể từng người, từ cây kim, viên thuốc, dịch truyền, y cụ luôn chuẩn bị đầy đủ, không chần chừ, đội ngũ y bác sĩ và cả tài xế đều sẵn sàng.

Đối với thảm họa lớn hơn, khó khăn tăng lên gấp bội. Khi nạn nhân quá nhiều, điều cơ bản nhất là phải biết sơ cứu tại chỗ. Trước đó, chúng tôi chuẩn bị sẵn vòng đeo tay có đánh số cho bệnh nhân để tránh nhầm lẫn. Sau khi đưa nạn nhân ra ngoài, chúng tôi sẽ phân loại bằng 4 màu (đỏ, vàng, xanh lá cây và màu đen). Màu đỏ là tình trạng khẩn cấp, cần ưu tiên cấp cứu và vận chuyển. Màu vàng cần cấp cứu vì tình trạng có thể nặng lên. Màu xanh lá cây là bệnh nhân ổn, có thể đi lại được, ít nguy cơ. Cuối cùng, màu đen - màu không ai thích vì đó là nạn nhân tử vong hoặc rất nặng mà không có phương tiện nào cứu chữa được.

Công việc ở bệnh viện nặng nề nhưng những người thầy thuốc có thêm trách nhiệm cứu nạn như chúng tôi vẫn luôn sẵn sàng trong mọi tình huống. Bởi những lúc sự cố, thảm họa xảy ra chỉ còn “thời gian vàng” là còn cơ hội cứu sống nạn nhân.

Ghi theo lời kể của

PGS.TS.BS Nguyễn Văn Khôi

Phó Giám đốc bệnh viện Chợ Rẫy, TP.HCM

Hương Giang