“Sáng kiến” và lộ trình

Đề án này nhằm hưởng ứng chỉ đạo của UBND Hà Nội. Trước đó, ngày 18/8, trong buổi làm việc với Sở Giao thông Vận tải, Chủ tịch Nguyễn Thế Thảo đã đưa ra yêu cầu phải nghiên cứu ngay đề án kiểm soát phương tiện cá nhân nhằm hạn chế sự gia tăng các phương tiện ôtô, xe máy, giải quyết ùn tắc giao thông.

 

Tuy mới chỉ là ý kiến của một người dân, tức là chưa thành quy định, nhưng nó đã nhận được hàng ngàn phản hồi của độc giả, chủ yếu theo hướng phản đối.

 

Thực ra “sáng kiến” về việc cấm xe máy, buộc người dân phải chuyển sang sử dụng các phương tiện công cộng cũng không đáng gọi là “sáng kiến”. Cách đây 3 tháng, UBND TPHCM cũng giao cho Sở Giao thông vận tải xây dựng kế hoạch, thực hiện thí điểm việc cấm mô tô, xe máy trên một số tuyến phố, vào một số giờ nhất định (Ngoài cấm, còn thực hiện thu phí đỗ xe theo hướng tăng dần từ ngoại ô vào trung tâm). Còn nếu kể xa hơn nữa thì chính ở Hà Nội cũng từng có thời mỗi người dân chỉ được phép đăng ký 1 xe máy, sau đó quy định này bị bãi bỏ. Tóm lại, ý kiến trên không có gì mới.

 

Không có gì mới, cũng chưa phải là chỉ đạo từ phía cơ quan chức năng, vì sao ý kiến “chưa đâu vào đâu” trên lại nhận được sự quan tâm, sự bức xúc của người dân lớn đến vậy?

 

Câu trả lời rất dễ hiểu, bởi đó là vấn đề ảnh hưởng vô cùng lớn đến đời sống xã hội. Người dân lo ngại ý kiến trên sẽ mở đường cho nhiều ý kiến tương tự, theo sau là các quy định, nó sẽ nhanh chóng dẫn đến việc nhiều người phải từ bỏ xe máy, đi làm, đi chợ, đi học sẽ bằng xe buýt, với thời gian kéo dài hơn gấp nhiều lần. Do đó họ đã phản ứng theo kiểu “phòng bệnh hơn chữa bệnh”.

 

Cũng phải nói ngay rằng, ở nhiều nước tiên tiến trên thế giới, việc hạn chế phương tiện cá nhân (đặc biệt xe máy) là điều hết sức bình thường, họ đã thực hiện từ nhiều năm trước. Đây là xu hướng tất yếu. Nhưng tất cả những người từng đi ra nước ngoài đều dễ dàng nhận thấy rằng, cơ sở hạ tầng ở những nước này đáp ứng đủ cho các phương tiện công cộng hoạt động. Phần lớn xe buýt của họ có thể chạy vào tất cả ngóc ngách của các khu dân cư. Bước ra cửa là có xe buýt, chẳng có lý do gì mà đi xe máy cho mệt, lại thiếu an toàn.

 

Ở những thành phố như Hà Nội, không chỉ các khu phố cổ, mà ngay cả ở những khu dân cư vừa được xây dựng, hạ tầng đáp ứng cho phương tiện công cộng hoạt động cũng là vấn đề nan giải. Có ý kiến cho rằng, trong khi hạ tầng chưa thể đáp ứng, nếu hạn chế ngay phương tiện cá nhân (nhất là xe máy) thì việc đó cũng khó thực hiện và sẽ gây xáo trộn không nhỏ đến cuộc sống người dân.

 

Do vậy, dù việc hạn chế phương tiện cá nhân là một xu hướng tất yếu, không thể khác, nhưng cũng cần tính toán đến lộ trình. Nếu không các quy định đưa ra rất dễ phải chỉnh sửa bởi sự bất hợp lý so với thực tế. Điều này không phải chưa từng xảy ra.

 

Nguyễn Hoài