“Sao” cũng có thể mua?

Cần một cuộc đại phẫu trước khi áp dụng đề án hiện đại hóa ngành vận tải khách. Ảnh: T.G

Được đánh giá là nội dung cốt lõi, là điểm nhấn của đề án “đổi mới công tác quản lý vận tải theo hướng hiện đại”, đề xuất gắn “sao” cho xe khách hy vọng sẽ góp phần nâng cao được chất lượng vận tải. Tuy nhiên, đề xuất này còn quá nhiều chuyện phải bàn.

Khi được tham khảo ý kiến về đề xuất này thì các doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã vận tải đều cho rằng khó để thực hiện tốt. “Phần lớn các doanh nghiệp vận tải ở nước ta và đặc biệt là khu vực miền Trung đều hoạt động theo hình thức hợp tác xã. Nhiều nhà góp xe vào cùng thành lập một công ty. Danh nghĩa là công ty nhưng hạch toán độc lập, lời ăn, lỗ chịu. Sự đầu tư về chất lượng dịch vụ của các xe trong một doanh nghiệp dạng này rất khác nhau. Vì vậy, để đánh giá dựa trên tiêu chuẩn thì rất khó để doanh nghiệp dạng này có được “sao” lớn mặc dù có không ít xe thuộc doanh nghiệp có chất lượng rất tốt, được khách hàng đánh giá cao”, anh Lê Xuân Trường, Giám đốc doanh nghiệp vận tải Trường Vịnh, Hà Tĩnh nói.

Các doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã cũng cho rằng, chỉ riêng việc đầu tư 1 xe giường nằm hiện đại khoảng 3,5 tỷ đồng thì đã có vài ba gia đình cùng chung vốn. Vì vậy, để “quản” được nhóm này là rất khó bởi ai bỏ tiền ra đều chú trọng thu hồi vốn, còn tái đầu tư thì mỗi nhà một… ý. Mặt khác, trong hoạt động vận tải hiện nay, doanh nghiệp đã phải chịu rất nhiều các thủ tục hành chính, các “giấy phép con”, nay xuất hiện thêm bộ tiêu chuẩn “sao” này nữa thì liệu có thoát khỏi tiêu cực và tính công bằng trong cạnh tranh?!

Với các doanh nghiệp lớn, đề xuất này gây được chú ý. Ông Nguyễn Đàm Văn, Giám đốc Công ty du lịch Văn Minh, đơn vị vận tải được đánh giá có chất lượng dịch vụ tốt ở khu vực miền Bắc, miền Trung hiện nay thì cho rằng cũng nên ghi nhận đối với những doanh nghiệp “làm thật”. “Xe Văn Minh có nhiều điểm khác biệt, được khách hàng đánh giá tốt. Chính sách yêu cầu xe đi đường Hồ Chí Minh thì Văn Minh đã thực hiện đầu tiên… Việc đánh giá của cơ quan quản lý nhà nước là sự ghi nhận nỗ lực của doanh nghiệp, đồng thời cũng là một kênh để khách hàng biết tới doanh nghiệp”, ông Văn nói.

Tuy nhiên, hầu hết các doanh nghiệp vận tải ở nước ta hiện nay có quy mô vừa và nhỏ, doanh nghiệp vận tải hành khách lớn chỉ đếm được trên đầu ngón tay. Thế nên, khi xây dựng chính sách, không thể bỏ qua thực tế từ các doanh nghiệp nhỏ này.

Phải làm sạch trước khi gắn “sao”

“Lượng doanh nghiệp vận tải khách được cho là lớn ở khu vực miền Nam cũng rất ít. Chỉ có một vài tên tuổi như Hoàng Long, Phương Trang, Mai Linh… mà thôi. Vì vậy, việc tái cấu trúc ngành vận tải sẽ góp phần đưa tính khả thi của các chính sách nhà nước nhằm nâng cao chất lượng mảng này lên một tầm mới”. Ông Nguyễn Ngọc Thừa, Giám đốc bến xe Miền Đông.

Trên góc độ đại diện cho quyền lợi của doanh nghiệp vận tải, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải Việt Nam, ông Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định ủng hộ chủ trương này. Tuy nhiên, để thực hiện thì theo ông Hùng còn nhiều việc phải bàn và chưa thể làm trong ngày một, ngày hai. Việc đáng làm đầu tiên chính là cần một cuộc “đại phẫu” nhằm tái cấu trúc lại ngành vận tải hành khách ở Việt Nam. Nguyên nhân là do đang tồn tại quá nhiều hợp tác xã, doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa. “Lượng doanh nghiệp “siêu nhỏ” có vài chục xe, thậm chí là vài xe và số hợp tác xã góp đầu xe đang chiếm một con số áp đảo. Khi thực hiện chính sách này sẽ khó có hiệu quả nếu như chưa tái cấu trúc để “loại” các doanh nghiệp siêu nhỏ này”, ông Hùng khẳng định.

Theo ông Hùng, thực chất của thuật ngữ gọi là “gắn sao” chính là việc phân loại chất lượng dịch vụ của doanh nghiệp, hợp tác xã vận tải. Cần xác định được mục tiêu của phân loại là giúp người dân biết được chất lượng dịch vụ của từng doanh nghiệp ra sao để có sự lựa chọn phù hợp. Mặt khác, cũng phân vùng được khu vực hoạt động của doanh nghiệp sau khi gắn “sao”. Ông Hùng ví dụ, nếu doanh nghiệp nào được xếp hạng 5 “sao” thì có thể cho vận tải liên vận, liên tỉnh, quốc tế; Còn doanh nghiệp thấp hơn thì chỉ được chạy liên tỉnh, nội tỉnh…

Theo Hiệp hội Vận tải Việt Nam, sau khi tái cấu trúc ngành vận tải thì Bộ GTVT cần ban hành một bộ tiêu chuẩn sát, phù hợp để đánh giá doanh nghiệp. Trong hội đồng thẩm định nhất thiết cần phải có đại diện của Hiệp hội Vận tải – là đơn vị đại diện cho tiếng nói, quyền lợi của doanh nghiệp vận tải.