Sau loạt bài về các công trình chào mừng Đại lễ 1.000 năm: Sang năm sẽ kiểm tra

 

Trước các quan ngại về chất lượng cũng như phát huy giá trị công trình 1.000 năm Thăng Long- Hà Nội, ngày 13/10, đại diện HĐND thành phố Hà Nội cho biết, hết năm nay mới đưa vấn đề ra bàn thảo. Còn về phía chuyên gia nghiên cứu và phát huy giá trị di sản văn hóa thì cho rằng, đừng để bị ám ảnh bởi Đại lễ, vấn đề bây giờ là làm thế nào giữ gìn, bảo tồn và phát huy giá trị của những công trình đó?

 

Chưa giám sát sau Đại lễ

 

Tượng đài Thánh Gióng, một công trình chào mừng Đại lễ hiện vẫn chưa được hoàn thiện. Ảnh: VH

 

Ngày 13/10, trả lời chúng tôi về việc giám sát chất lượng các công trình chào mừng Đại lễ 1.000 năm Thăng Long- Hà Nội, ông Nguyễn Văn Nam, Ủy viên Thường trực, kiêm Trưởng ban Kinh tế ngân sách HĐND TP.Hà Nội cho biết, trước Đại lễ HĐND thành phố có nhiều đoàn giám sát về tiến độ và chất lượng các công trình chào mừng Đại lễ, nhưng sau Đại lễ thì chưa có đoàn giám sát nào.

 

Tuy nhiên sau Đại lễ, khi dư luận lên tiếng về một số công trình chào mừng xuống cấp như Bảo tàng Hà Nội, Công viên Hòa Bình hay công trình Cung tri thức Thủ đô đã hoàn thành mà chưa được đưa vào sử dụng... HĐND thành phố đã có văn bản yêu cầu UBND TP Hà Nội báo cáo và UBND thành phố đã có trả lời tại kỳ họp thứ 2 HĐND thành phố khóa XIII (tháng 7/2011).

 

Theo báo cáo của UBND thành phố với HĐND thành phố, công trình Bảo tàng Hà Nội có quy mô lớn, hệ thống kỹ thuật cơ điện lạnh hiện đại, được thi công trong thời gian rất gấp, với nhiều nhà thầu phối hợp thực hiện, nên khó tránh khỏi những sai sót trong quá trình thi công hoàn thiện, thời gian vận hành, chạy thử và khai thác sử dụng... nhưng những tồn tại đã được sửa chữa xong và theo quy định, trách nhiệm thuộc về Nhà đầu tư và các nhà thầu thi công tự bỏ kinh phí khắc phục, sửa chữa vì công trình đang trong thời gian bảo hành. Cũng theo báo cáo trên thì việc bàn giao chính thức công trình cho Bảo tàng Hà Nội ( Sở VH- TT&DL) quản lý sẽ diễn ra trong tháng 8/2011. Tuy nhiên, ngày 6/10, lãnh đạo Bảo tàng Hà Nội cho biết việc bàn giao chính thức vẫn chưa diễn ra và cán bộ Ban quản lý dự án thừa nhận vẫn còn hiện tượng "dột" khi mưa to...

 

Trước những thông tin mà Báo GĐ&XH đăng tải về chất lượng cũng như phát huy giá trị các công trình kỷ niệm 1.000 năm, ông Nam cho biết "sau kỳ họp thứ 3 của HĐND (dự kiến tháng 12/2011) sẽ kiểm tra những thông tin mà báo phản ánh và bàn hướng xử lý".

 

Di sản dành cho ai?

 

Sốt ruột hơn các cơ quan hữu quan của Hà Nội, theo PGS. TS Nguyễn Văn Huy, Phó Giám đốc Trung tâm nghiên cứu và phát huy giá trị di sản văn hóa (Hội Di sản văn hóa Việt Nam) thì 3 di sản văn hóa thế giới của Thủ đô Hà Nội được công nhận năm 2010 là động lực tác động rất tốt cho Hà Nội và cộng đồng, nhưng về mặt chính sách, quan điểm và cách tiếp cận thì chưa ổn.

 

Ông Huy cho rằng, thực trạng chung của nhiều di sản của Việt Nam, đó là hướng đến các hoạt động để làm sao thu hút được khách du lịch trong và ngoài nước, thương mại hóa các hoạt động mang yếu tố văn hóa tâm linh.

 

"Có lẽ chúng ta cần có cái nhìn sâu sắc hơn, chúng ta bảo tồn các di sản vật thể, phi vật thể, bảo tồn các giá trị di sản mang tính quốc gia hay quốc tế thì điều trước tiên là phải đặt ra câu hỏi: chúng ta bảo tồn di sản cho ai?", ông Huy đặt vấn đề. Xu hướng hiện nay trong việc tuyên truyền tại tất cả các di sản vẫn chủ yếu là hướng tới khách du lịch, đặc biệt là khách nước ngoài. Cộng đồng người dân địa phương tại chỗ có di sản lại chưa được quan tâm tuyên truyền một cách đúng mức, trong khi chính những cộng đồng đó mới là chủ của di sản.

 

Từ phân tích trên, ông Huy cho rằng đối với Hội Gióng và Đền Sóc thì việc bảo tồn và phát huy tốt nhất giá trị của nó là bảo tồn tại chỗ, bảo tồn tại cộng đồng. Việc quy hoạch phải giữ cho được không gian làng xã, tính thiêng của di sản. Với Hoàng thành Thăng Long, PGS. TS Nguyễn Văn Huy thẳng thắn cho rằng giá trị chưa được phát huy đúng tầm quốc gia và đúng tầm một di sản thế giới. Ngoài khu trưng bày tương đối có giá trị do các chuyên gia Pháp giúp thì những trưng bày khác vào các dịp lễ, tết đều dưới tầm hoặc không đúng với giá trị. Về di sản Văn Miếu, ông Huy thông tin rằng, chính ông đã nhiều lần góp ý kiến là cần tạo ra không gian trưng bày và giới thiệu về lịch sử Nho học của Việt Nam, cách học cách dạy, thi cử... Phải làm cho mọi người hiểu được ông cha học hành thế nào?

 

Nhận thức về tầm giá trị của di sản ở các cơ quan hữu quan, của người dân; rồi cách tiếp cận di sản hiện nay, chính là nguyên nhân khiến cho việc gìn giữ, phát huy giá trị các di sản, công trình 1.000 năm Thăng Long-Hà Nội không được như mong muốn.

 

Quốc Hưng - Võ Hải