Sau vụ nổ kinh hoàng ở Hà Đông: Trung tướng quân đội nói gì?

Trung tướng Nguyễn Văn Phiệt

Thiếu cảnh báo, bom sẽ gieo rắc tai họa

Cho tới thời điểm này đã có 4 người thiệt mạng, nhiều người bị thương cùng hàng chục nhà cửa, của cải đã bị tàn phá sau vụ nổ kinh hoàng tại khu đô thị Văn Phú (Hà Đông – Hà Nội) chiều 19/3. “Chiếc áo” mưu sinh đã không còn đủ rộng để biện hộ cho hành vi dùng khò cắt vật liệu nổ (được cho là bom) tiềm ẩn hiểm họa của người bán sắt vụn.

Đáng lưu ý, vụ nổ trên chỉ là một trong hàng ngàn vụ nổ xảy ra hằng năm trên dải đất hình chữ S. Cụ thể, theo thống kê, mỗi năm, bom mìn đã làm hơn 1.000 người chết. Báo cáo của Ban chỉ đạo Chương trình Hành động quốc gia khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh cũng cho thấy, kể từ sau năm 1975, Việt Nam hiện còn 800.000 tấn bom mìn có thể phát nổ bất kỳ lúc nào.

Trò chuyện với PV báo GĐ&XH, Trung tướng Nguyễn Văn Phiệt, nguyên Bí thư Đảng ủy kiêm Phó Tư lệnh Chính trị Quân chủng Phòng không – Không quân bày tỏ chia sẻ sâu sắc đối với sự mất mát to lớn của các gia đình nạn nhân trong vụ nổ vừa qua. Từ những con số đáng báo động nói trên, ông cho rằng, nếu chúng ta không có kiến thức và “cố tình thiếu hiểu biết” thì số bom mìn còn đọng lại trên cả nước có thể tiếp tục gieo rắc tai họa cho xã hội.

“Có không ít người dân đang coi việc thu mua vỏ bom làm phế liệu là nguồn lợi nhuận khổng lồ. Họ thường nói rằng biết là nguy hiểm nhưng vì cuộc sống mưu sinh nên không còn cách nào khác. Tôi cho rằng đó là sự ngụy biện, bởi mỗi khi xảy ra hậu quả thì không chỉ họ mà rất nhiều người dân vô tội bị ảnh hưởng, thậm chí phải bỏ mạng”, tướng Phiệt bày tỏ.

Theo lời tướng Phiệt, do người dân không có trình độ khi xử lý các vật liệu nổ như bom mìn, lại tự ý xử lý mà không báo cho lực lượng rà phá bom mìn chuyên nghiệp. Đây là một bài học đau lòng khi chủ cửa hàng phế liệu đã chủ quan hoặc thiếu kiến thức về an toàn bom mìn, dùng đèn khò cắt vật liệu vẫn còn kíp nổ, dẫn đến xảy ra sự việc nghiêm trọng này.

Trung tướng Nguyễn Văn Phiệt cũng đặt ra vấn đề trách nhiệm của các cấp chính quyền địa phương trong việc để tồn tại nhiều cơ sở thu mua phế liệu (trong đó có cả bom mìn, vật liệu nổ sau chiến tranh) ngay tại khu đô thị, đông dân cư. Nếu sự quản lý, tuyên truyền được chặt chẽ thì người dân sẽ có ý thức trong việc báo cáo cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu của vật liệu nổ, từ đó ngăn chặn được hậu quả khôn lường.

Vị tướng này đưa ra khuyến cáo: Dù bị chôn vùi sâu dưới lòng đất, nhưng các vật liệu nổ vẫn cực kỳ nguy hiểm và có thể phát nổ bất cứ lúc nào khi có tác động từ bên ngoài. Do vậy, người dân cần cảnh giác, không được lấy, nhặt, cưa, phá bom mìn, vật liệu nổ tồn sót sau chiến tranh để lấy thuốc nổ và sắt vụn.

Tránh họa phải quản lý từ gốc

Cơ quan chức năng cùng người dân đang tập trung xử lý, khắc phục hiện trường sau vụ nổ tại KĐT Văn Phú. Ảnh: Cao Tuân

Ở nước ta, việc thu mua phế liệu là một hình thức kinh doanh lâu nay của người dân. Tuy nhiên, có rất nhiều điểm thu mua mọc lên tự phát, không tuân thủ các quy định về môi trường, phòng chống cháy nổ dẫn đến những trường hợp bị tai nạn nghiêm trọng. Càng nguy hiểm hơn khi các cơ sở này tồn tại ngay trong các khu dân cư đông đúc.

Theo khảo sát của PV, không riêng các tỉnh lẻ mà ngay tại địa bàn Hà Nội cũng có rất nhiều cơ sở thu mua phế liệu nằm xen lẫn các khu dân cư đông người. Không ai dám khẳng định rằng, những cơ sở này sẽ không thu mua các loại vật liệu dễ cháy nổ hay các loại chứa chất nổ.

Nói về vấn đề này, Đại tá Ngô Văn Xiêm, nguyên Phó Hiệu trưởng Đại học Phòng cháy chữa cháy cho rằng: “Tất cả các chất nổ đều phải được quản lý chặt chẽ. Việc vận chuyển cũng phải được cấp giấy của cơ quan quản lý nhà nước, vận chuyển đi đâu đều phải theo quy định và được thẩm duyệt. Nếu liên quan đến vận chuyển, buôn bán chất nổ trái phép phải xử lý hình sự. Muốn hủy chất nổ cũng phải được phê duyệt của cơ quan có thẩm quyền. Kho chứa cũng là loại kho đặc biệt, thiết kế theo yêu cầu về an toàn cháy nổ”.

Ông Xiêm cũng lưu ý, hiện nay việc nhận biết các vật chứa chất nổ rất khó đối với người dân. Khi người dân phát hiện được một vật thể phía ngoài bị hoen gỉ, tưởng rằng đó là phế liệu, một cục sắt... nhưng rất có thể bên trong chứa chất nổ. Những người mua bán phế liệu cũng không phân biệt được dễ dẫn đến những tai nạn đáng tiếc. Nhằm đảm bảo an toàn, chúng ta phải quản lý từ gốc.

Để chủ động phòng ngừa, hạn chế tai nạn cháy nổ, UBND TP Hà Nội đã yêu cầu Công an thành phố, Bộ Tư lệnh Thủ đô, Sở Công Thương, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch, Sở Thông tin và Truyền thông, Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Cảnh sát PCCC thực hiện nghiêm chỉ thị quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ. Bên cạnh đó, cơ quan chức năng khuyến cáo người lao động và nhân dân nâng cao ý thức tuân thủ những nội quy, quy định về an toàn, phòng chống cháy nổ, cảnh giác, phát hiện những nguy cơ gây cháy nổ để kịp thời thông báo đến cơ quan, tổ chức và người có trách nhiệm để có biện pháp loại trừ và phòng ngừa tai nạn cháy nổ.

Cao Tuân/Báo Gia đình & Xã hội