Tạo môi trường hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn hàng hải ở khu vực ASEAN

Diễn đàn Biển ASEAN Mở rộng lần thứ 3 diễn ra tại Đà Nẵng. Ảnh Đức Hoàng

Diễn đàn Biển ASEAN Mở rộng (EAMF) được thành lập từ năm 2012 nhằm thúc đẩy trao đổi và hợp tác giữa ASEAN với các đối tác Đông Á về bảo đảm an ninh hàng hải, thúc đẩy xây dựng lòng tin và tăng cường hợp tác biển.

Trên cơ sở đó, tại Hội nghị lần này, các nước đã tập trung thảo luận vào các nội dung cụ thể gồm: Cập nhật, trao đổi, đánh giá về tình hình hợp tác biển hiện nay của khu vực; Tăng cường hợp tác nhằm ứng phó kịp thời với những thảm họa và va chạm trên biển; Tăng cường an ninh, an toàn và tự do hàng hải thông qua việc triển khai hữu hiệu các biện pháp xây dựng lòng tin cũng như các công cụ khu vực nhằm ngăn ngừa và kiểm soát xung đột; Kinh nghiệm thực tiễn và các khuyến nghị nhân dịp 20 năm thực hiện UNCLOS; Định ra phương hướng tương lai của Diễn đàn.

Về kiểm điểm và định hướng hợp tác, qua trao đổi, các nước đều đánh giá cao những kết quả bước đầu đạt được tại 2 kỳ hội nghị trước của Diễn đàn biển ASEAN Mở rộng. Trong bối cảnh tình hình các vùng biển trong khu vực gần đây tiếp tục diễn biến phức tạp, EAMF đã và đang phát huy vai trò là Diễn đàn thúc đẩy đối thoại và xây dựng lòng tin về an ninh biển.

Tuy nhiên, để thực sự đóng góp hữu hiệu hơn nữa, Diễn đàn cần chủ động, tích cực đề xuất những khuyến nghị chính sách thiết thực, sát với các những nội dung hợp tác của ASEAN với các Đối tác, góp phần hỗ trợ khu vực trong việc ứng phó kịp thời với những thách thức đặt ra, bảo vệ được môi trường hòa bình, ổn định và tạo dựng được lòng tin.

Diễn đàn lần này vừa kế thừa và phát huy những mục tiêu đã đặt ra từ trước như tạo môi trường hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn hàng hải ở khu vực, xác định những lĩnh vực hợp tác và tạo khung chính trị cho hợp tác biển. Diễn đàn cũng chia sẻ kinh nghiệm về cứu trợ nhân đạo và tìm kiếm, cứu hộ liên quan đến cơn bão Hải Yến hay vụ tai nạn máy bay MH370.

Các đại biểu tham dự Diễn đàn. Ảnh Đức Hoàng

Trọng tâm ưu tiên của Diễn đàn là bảo đảm hòa bình, an ninh, an toàn và tự do hàng hải ở Biển Đông. Để làm được như vậy, Diễn đàn đề cao việc tuân thủ nghiêm túc luật pháp quốc tế, UNCLOS cũng như các cam kết khu vực, đặc biệt là thực thực hiện đầy đủ và hiệu quả Bộ Quy tắc ứng xử DOC, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, không đe dọa hay sử dụng vũ lực. Các nước đặc biệt nhấn mạnh việc thực hiện kiềm chế, ngăn ngừa việc tái diễn các vụ việc phức tạp ở Biển Đông.

Theo đó, các đại biểu hoan nghênh việc ASEAN và Trung Quốc sớm đi vào bàn việc cụ thể hóa các quy định tại Điều 5 của DOC về thực hiện kiềm chế và không có hành động làm phức tạp tình hình; đồng thời thúc đẩy thương lượng thực chất để sớm có Bộ Quy tắc COC. Các nước cũng nhấn mạnh sự cần thiết có cơ chế bảo đảm thực hiện cũng như có hoạt động hợp tác thiết thực để xây dựng lòng tin, ngăn ngừa và quản lý sự cố như tìm kiếm cứu nạn và hỗ trợ nhân đạo cho tàu thuyền đi biển gặp nạn, trong đó có đối xử nhân đạo với ngư dân, thiết lập đường dây nóng.

Phát biểu kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Ngoại giao Phạm Quang Vinh, Trưởng SOM ASEAN Việt Nam đánh giá cao kết quả của Diễn đàn; nhấn mạnh tầm quan trọng của hòa bình, ổn định, an ninh an toàn và tự do hàng hải, cũng như đánh giá cao nỗ lực của các nước, nhất là trước các diễn biến phức tạp ở khu vực.

Thứ trưởng Phạm Quang Vinh chia sẻ với phát biểu của các nước về sự cần thiết của việc tăng cường xây dựng lòng tin, thực hiện kiềm chế, giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, không đe dọa hoặc đe dọa sử dụng vũ lực, tuân thủ luật pháp quốc tế và Công ước Luật biển của LHQ, ngăn ngừa và quản lý các sự cố trên biển...

Thứ trưởng cho rằng xây dựng lòng tin là cơ sở quan trọng cho việc thúc đẩy hợp tác biển, trong đó có các lĩnh vực như quản lý thảm họa, hỗ trợ nhân đạo, tìm kiếm và cứu nạn… Đồng thời, AMF và EAMF cần tiếp tục phát huy vai trò là kênh bổ trợ cho các diễn đàn hiện có, đặc biệt trong các vấn đề chiến lược và liên ngành, với ASEAN đóng vai trò trung tâm.

P.V