Tây Nguyên: Hàng trăm người điêu đứng vì khoán tận thu

Một mặt nói rằng Cty luôn tận tâm với người lao động, nhưng mặt khác, bằng phương án khoán mới, Cty Cà phê Đăk Đoa (Tổng Cty Cà phê Việt Nam) - huyện Đăk Đoa, Gia Lai đang… tận thu từng cân cà phê, khiến đời sống của trên 300 công nhân của công ty và người thân trong gia đình họ vốn nghèo khó nay lại càng thêm thê thảm. Vụ giao khoán kiểu "tận thu" đang vấp phải sự phản đối mạnh mẽ của trên 300 công nhân Cty này.

 

Các công nhân tập trung tại trụ sở Cty cà phê Đăk Đoa để phản đối phương án giao khoán mới.

 

"Đè ngửa"... tận thu

"Cty Cà phê Đăk Đoa nguyên là Nông trường Chè Đăk Đoa. Năm 1999, UBND tỉnh Gia Lai đã bàn giao nông trường này về Tổng Cty Cà phê Việt Nam. Do cây chè bị sâu bệnh, không phát huy hiệu quả và không đảm bảo đời sống người lao động, lãnh đạo tỉnh Gia Lai đã đồng ý cho nông trường thay thế cây chè bằng cây cà phê, từ đây đổi tên đơn vị thành Cty cà phê - chè Đăk Đoa".

Những ngày này, toàn bộ công nhân của Cty Cà phê Đăk Đoa tập trung phản đối phương án giao khoán sản phẩm mới đang được lãnh đạo Cty này ép họ phải chấp nhận. Cụ thể là trong phương án giao, nhận khoán sản xuất cà phê trong 5 năm (2011-2015), công nhân nhận khoán có trách nhiệm nộp 7,3 tấn quả tươi/ha/năm. Theo lý giải của Cty Cà phê Đăk Đoa, năng suất trung bình khoảng 15 tấn quả tươi/ha/năm. Như vậy, phương án khoán mới sẽ có lợi cho người lao động, vì gần 8 tấn còn lại, họ có quyền "ăn cả".

Tuy nhiên, thực tế không phải như vậy. Người lao động tham gia nhận khoán theo phương án này buộc phải chấp nhận tự trả lương cho mình, tự nộp chế độ về chính sách bảo hiểm. Quan trọng hơn là công nhân chấp nhận đánh đố với những rủi ro bất thường từ thiên nhiên, sâu bệnh... Được biết, với phương án giao khoán cũ trước đây, người lao động đã từng bị khoán đến 11,3 tấn quả tươi/ha/năm. Tuy nhiên, bù lại họ được trả lương công nhân, thực hiện các chính sách bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp... Với phương án giao khoán mới, Ban giám đốc Công ty Cà phê Đăk Đoa đã "đánh đồng" mỗi ha người nhận khoán phải nộp là 7,3 tấn quả tươi cũng như không nhận được lương công nhân, thưởng khi vượt khoán.

Thực tế mà nói, với cả 2 phương án khoán cũ và khoán mới, công nhân Cty Cà phê Đăk Đoa đều là đối tượng chịu thiệt. Ở đây, trong tổng số hơn 300 gia đình công nhân, có tới 157 gia đình nợ khoán sản phẩm. Ông Đoàn Kim Liệu (đội sản xuất số 4) cho biết đã đủ tuổi hưu (62 tuổi), nhưng vẫn không được Cty giải quyết chế độ hưu trí vì ông vẫn còn nợ sản phẩm là gần 10 tấn cà phê tươi. Có lẽ suốt cuộc đời này ông Liệu không thể được hưởng chế độ hưu trí vì vườn cà phê nhà ông đã cằn cỗi dịch bệnh. Như vậy số nợ sản phẩm của ông sẽ vẫn tiếp tục tăng lên. Đến gia đình chị Lê Thị Hương (công nhân đội sản xuất số 2), chúng tôi chứng kiến cuộc sống nghèo khó của người công nhân trồng cà phê ở đây. 5 năm trước, chị Hương nhận khoán 8,9 sào đất của Cty cà phê Đăk Đoa. Tuy nhiên, do cà phê cằn cỗi, năng suất thấp, sâu bệnh nhiều nên chị lâm vào tình trạng nợ nần chồng chất. Một mình chị nuôi chồng bệnh tật và 3 đứa con nhỏ. Chị Hương lo lắng và bức xúc vì với phương án khoán mới của Cty Đăk Đoa chị chắc chắn sẽ tăng thêm nợ nần vì cà phê xấu, không thể đạt được năng suất như tính toán của Cty ở trên... giấy. Không lương, không chế độ, gia đình chị Hương và những công nhân khác gần như không còn lối ra trong cuộc sống.

 

Tối hậu thư

Tìm hiểu được biết, với phương án giao khoán mới này, các công nhân của Cty Đăk Đoa không được bàn họp, thỏa thuận. Vì vậy, với những điều khoản giao khoán có tính chất tận thu cà phê của người công nhân, bắt chẹt cuộc sống của họ. Khi hàng trăm công nhân đấu tranh không ký hợp đồng khoán vì những điều phi lý này thì lập tức họ bị lãnh đạo Cty cà phê Đăk Đoa ép ký, nếu trong tháng 11 này không ký sẽ bị thu hồi đất trồng cà phê và chấm dứt hợp đồng lao động. Ký thì khác nào tự đeo gông vào cổ, không ký thì bị dọa thu hồi. Như vậy với những người công nhân đường nào cũng chết.   

Ông Nguyễn Hữu Vững (công nhân đội sản xuất số 2) bức xúc: Theo phương án giao khoán mới, những công nhân nhận khoán với Cty cà phê Đăk Đoa ngoài nhiệm vụ phải nộp đúng, nộp đủ sản lượng trên diện tích vườn cà phê nhận khoán (kể cả sản phẩm vượt khoán), hàng tháng người nhận khoán ngoài trách nhiệm đóng 9,5% bảo hiểm theo bậc lương còn phải nộp khoản chênh lệch giữa bậc lương đăng ký đóng bảo hiểm theo Luật Lao động với bậc lương công việc mà phương án khoán mới. Đơn cử, một công nhân bậc 5, với hệ số bậc lương là 3,18 nếu ký hợp đồng giao- nhận khoán này họ sẽ phải đóng bù các chế độ bảo hiểm mỗi năm hơn 7,5 triệu đồng. Không chỉ dừng lại vậy, nếu hạn hán, hay túng thiếu không đóng kịp các khoản chênh lệch này mỗi tháng, Ban Giám đốc Cty cà phê Đăk Đoa sẽ nộp thay và đến cuối năm thanh toán khoán, công nhân phải nộp đầy đủ các khoản bảo hiểm còn thiếu... cộng theo lãi suất ngân hàng.

Như vậy, với phương án giao khoán mới này ở Cty cà phê Đăk Đoa, hơn 300 công nhân ở đây đã không còn đường sống.