Tết nghĩa tình nơi phên giậu biên cương

Các chiến sỹ biên phòng Tây Bắc vui Tết. Ảnh: T.L

Đón Tết ở đồn, tân binh khóc

Biên giới vào Xuân có “đặc sản” là rét đậm sâu dưới 10 độ C, với mưa buồn buốt giá hàng tuần. Đêm chỉ có tiếng côn trùng nho nhỏ, thi thoảng có tiếng chân của chiến sĩ đi tuần… khiến rất nhiều tân binh nhớ không khí Tết quê khóc rưng rức vì thèm cảm giác đoàn tụ gia đình, nhớ bàn tay đảm đang gói bánh, thấy lòng xốn xang thiếu bóng dáng người mẹ, người chị, người vợ, người yêu, hay người con gái khi đeo ba lô lên vai ra đi chưa kịp ngỏ lời yêu.

Anh Đặng Cường (Thanh Ba, Phú Thọ) có 16 năm vào quân ngũ thì 3 năm đi học, rồi về đóng quân ở Đồn biên phòng Săm Pun (Mèo Vạc, Hà Giang), rồi Đồn biên phòng Phó Bảng (Đồng Văn, Hà Giang) chia sẻ, thời khắc giao thừa ai cũng cảm nhận những niềm xúc cảm khó tả. Tết đến, bà con thôn bản kéo lên đông, coi đồn như điểm sáng văn hóa. Đoàn thanh niên của xã, thôn bản đưa cả thanh niên nam nữ lên giao lưu văn nghệ, rất vui vẻ, sôi nổi. Vùng cao Hà Giang từ 2007 về trước chưa có điện, phải chạy máy nổ, chỉ có cái đài castte và vài cây đàn ghita mà rộn rã vui tươi suốt cả đêm giao thừa. Giờ có điện, có hát karaoke, có micro, ampli… thì không khí giao lưu cùng âm lượng lớn vang xa.

Trong khi đồng đội hân hoan giao lưu, ca hát, đón năm mới sôi động thì ngoài vọng gác phía xa, nhiều cán bộ chiến sĩ đội mũ bông, áo măng tô dày cộm, vai quàng AK báng gấp vẫn phơi mình trong sương giá trực chiến. Lời ca, tiếng hát đón xuân rộn rã khắp núi rừng, khiến lòng ai cũng xốn xang. Bộ đội thương nhau, cử người mang ra chốt đĩa bánh kẹo, điếu thuốc thơm… để cùng vui Tết. Sự chia sẻ cảm động trong thời khắc giao thừa đã khiến nhiều tân binh bật khóc. Hoặc khi chỉ huy và bà con kéo đến chúc Tết từng vọng gác, gặp nhau thì hồ hởi vui vẻ, nhưng khi đoàn ríu rít ra đi, nỗi nhớ nhà lại trào dâng… thế là tân binh khóc như con trẻ.

Nhà gần lắm, cách có… 85 cây số thôi!

Biên giới Việt – Trung ở huyện Phong Thổ (Lai Châu) có đặc sản địa lan, thơm, đẹp mê hồn và chơi rất bền. Ai về phép Tết cũng cố kiếm một cụm lan xách về nhà chơi Tết. Bác sĩ quân y Tạ Xuân Hạnh (quê Phú Thọ, ở Đồn biên phòng Vàng Ma Chải) đi bộ đội 16 năm rồi nhưng sum họp Tết với gia đình chỉ đôi ba lần. Vợ và hai con anh ở TP Việt Trì (Phú Thọ). Vợ chồng anh cách biệt hơn vợ chồng ngâu. Chị Lưu Thị Đào vợ anh chưa bao giờ lên biên giới thăm chồng. Anh cũng không dám cho vợ “thưởng thức” đặc sản đường lên biên giới xa lắc, xa lơ, lạnh buốt với đá tai mèo.

Anh Vũ Xuân Thanh, Phó Đội trưởng vũ trang Đồn biên phòng Vàng Ma Chải (quê ở Đông Hưng, Thái Bình), 30 năm tuổi quân ngũ thì 2 năm đi học ở đồng bằng, còn 28 năm đồn trú ở Lai Châu, đã về quê ăn Tết… 2 lần. May mắn là anh gặp cô giáo về bản Ba Tần thực tập. Họ cưới nhau thấm thoắt đã 20 năm, có 2 con. Anh khoe: “Nhà gần nên tôi được gần gũi gia đình hơn”. Nhưng cái “gần” của anh hỏi ra cũng cách đơn vị… 85 cây số. Anh cười xòa, bảo thế vẫn gần bởi nhiều chiến sĩ cách nhà hàng mấy trăm cây số lận. May mắn vợ anh là người Thái bản địa, quen thông thổ nên đường núi khó đi thế thỉnh thoảng chị vẫn “phượt” xe máy, vượt núi lên thăm chồng. Có lần, chị còn chở cả con lên thăm bố. Mỗi lần chị lên là cả đồn vui như Tết, ai cũng tới thăm hỏi để được nghe tiếng phụ nữ.

Tết đến, những cựu binh dạn dày sương gió sau giao thừa cũng khó có thể ngủ vì lạnh, nhớ nhà. Đêm 30 nghe mưa rơi mà xót những người vợ lính quen vắng bóng chồng, thay chồng gánh vác bộn bề cuộc sống… Chồng về phép các chị không hỏi “anh sẽ ở nhà bao lâu”, bởi biết chồng cầm giấy phép về thăm vợ con đấy, nhưng lòng canh cánh tâm thế sẵn sàng nhận lệnh đột xuất, sẵn sàng tạm biệt vợ con rồi đi biền biệt. Có người xa vợ con đi vào nơi khó khăn gian khổ, khi về phép phát khóc bởi con thấy bố vào nhà mà chẳng biết phải… chào bác, hay chú?!

Xếp hàng gọi điện, 10 chàng nói như… một

Chiến sỹ biên phòng bên bếp lửa. Ảnh: T.L

Nếu biên giới ổn định, dịp Tết, chỉ huy sẽ sắp xếp cho 20 – 25% chiến sĩ về quê, ưu tiên người mới cưới vợ, bố mẹ ốm đau, đang làm nhà cửa… Từ năm 2006 lại đây, mạng di động phủ sóng gần hết, việc liên lạc về nhà dễ hơn dù thời gian ngắn ngủi và khổ sở vì sóng còn khá chập chờn. Nhưng thế vẫn nghe được tiếng vợ con hơn là trước đây. Quan trọng nữa là từ xa các ông bố khoác áo lính vẫn dạy bảo được con như sống gần quanh đó… Chứ như trước đây, ở Lai Châu, các bưu điện xã chỉ có một máy Visat chạy bằng năng lượng mặt trời, đến giao thừa thì xếp hàng gọi điện. Mỗi người gọi 3-5 phút cho gia đình, người yêu, vợ con. Nhiều người mới nói được vài câu đã phải ra để dành lượt sẻ chia cho người khác.

Còn mỗi đồn biên phòng ở Hà Giang có một máy điện thoại viba tác chiến đường dài đặt ở phòng trực ban, hoặc phòng chỉ huy. Tết đến, ai chưa có gia đình thì gọi trước giao thừa, còn lại tất cả đều phải xếp hàng, gọi cũng chỉ 3-5 phút vì có quá nhiều người muốn gọi. Nếu muốn hỏi thăm gia đình lâu hơn thì phải ra bưu điện đăng ký, ghi số để họ hẹn người nhà, tới giờ thì gọi lại. Nếu đầu dây bên kia nói: “Thuê bao quý khách hiện không liên lạc được” cũng mất toi 2.000 đồng. Nhưng gọi điện được, chỉ cần vợ bảo gia đình khỏe cả là các anh vui rồi.

Chiến sỹ biên phòng sắm cỗ đón Tết. Ảnh: T.L

Vì thời lượng gọi điện thoại ngắn nên mới có chuyện khi xếp hàng ai cũng nghĩ ra đủ thứ để hỏi người thân. Nhưng tới lượt thì 10 người gọi nội dung như nhau cả 10. Người trước nói: “Sắp giao thừa rồi, con xin gửi lời chúc đến bố mẹ ở quê nhà, đến tất cả mọi người một mùa xuân mới tràn đầy niềm vui, niềm hạnh phúc. Chúc Tổ quốc ta luôn vững bền và phát triển”, thì người sau cũng nói tương tự thế. Anh nào hoạt khẩu hơn thì nói thêm được câu: “Bố mẹ hãy vững tin vì môi trường quân đội đang giúp con trưởng thành hơn. Con đang thực hiện nhiệm vụ thiêng liêng bảo vệ chủ quyền Tổ quốc, giữ cho nhân dân một mùa xuân bình yên”...

Ăn bữa cơm Tết ở nhà là mơ ước

Chiến sỹ biên phòng gói bánh chưng. Ảnh: T.L

Từ 20 tháng Chạp, các đơn vị đã tổ chức gói bánh chưng cho anh em ăn Tết sớm để chia tay người được về phép. Còn tại đồn, 29 Tết sẽ gói nồi bánh chưng nữa và mổ lợn để anh em ăn mấy ngày Tết. Thịt lợn, gà, cá, rau xanh anh em tự tăng gia bổ sung cho tiêu chuẩn ăn ngày Tết nên việc ăn uống trong những ngày này cũng rất rôm rả.

Ai cũng mong trời đẹp, nắng ráo. Nhưng Đồn biên phòng Săm Pun hiếm nước, Tết đến anh em chỉ mong một thứ đặc sản lạ kỳ là… nước mưa và mây mù. Họ phải xây một chiếc bể chứa to, với hệ thống đường ống chằng chịt nối từ mái nhà xuống, gom nước dùng dần. Chỉ huy cũng phải tự lấy nước sinh hoạt cho mình. Ngày Tết, chiếc ô tô của đồn không phục vụ chỉ huy, mà chỉ lo phục vụ nhà bếp. Xe chở anh em đi lấy nước, đi rửa lá dong, làm sạch thực phẩm. Mỗi người một việc, người này rửa lá dong, người kia ngâm gạo, đỗ, mổ lợn… Ai biết gói bánh thì tập trung vào gói. Người kia trông bánh, nấu ăn, dọn dẹp… Còn anh em “tập thể dục bộ” ra nguồn nước cách 3km để tắm giặt, chuẩn bị đón giao thừa.

Đêm 30 Tết, đồn nào cũng đủ bánh chưng, thịt đông, hoa đào thắm. Giao thừa các chiến sĩ tập trung bên tivi nghe Chủ tịch nước chúc Tết. Những khách quý xông đất đầu tiên của đồn là đoàn viên thanh niên các làng bản ở gần đến chúc Tết. Họ cùng bộ đội biên phòng nhảy múa, đàn hát, chơi hái hoa dân chủ, mừng tuổi…

Mồng 1 Tết, cán bộ chiến sĩ sẽ đi chúc Tết các già làng, trưởng bản, cán bộ xã, thăm hỏi, động viên gia đình chính sách… chung vui đón xuân với bà con, kết hợp với việc nắm tình hình an ninh trật tự ở địa bàn. Các đồn biên phòng thường mời các đơn vị kết nghĩa đến giao lưu thể thao, văn hóa văn nghệ ngày Tết. Dân bản thường mời bộ đội cùng ăn Tết với bà con, tham dự lễ hội.

Những cái cầm tay bên chum rượu cần, hay cái lôi vạt áo của các cô gái bản đã trở thành những kỷ niệm không thể nào quên của cuộc đời người lính biên phòng. Tết đến xuân về nhà nhà quây quần, người người sum họp, bộ đội biên phòng đón Tết xa quê đã thành quen, được ăn bữa cơm Tết với gia đình là một mơ ước.

Hà Dương - Hà My