Tham vấn học đường - “trợ thủ đắc lực” của học sinh

Cần đẩy mạnh công tác tham vấn học đường để giúp học sinh và giáo viên sớm đối phó được áp lực về mặt tinh thần và tâm lý. Ảnh minh họa: Q.Anh

Học sinh cần được trợ giúp ngày càng nhiều hơn

Trong các vụ bạo lực học đường và học sinh tự tử vì áp lực học hành thời gian qua có nguyên nhân từ việc không được tư vấn tâm lý học đường. Thế nhưng, hầu hết các trường phổ thông lại chưa có cán bộ chuyên trách làm công tác tham vấn tâm lý. Theo các số liệu khảo sát của Bộ GD&ĐT tại Hà Nội và Hải Dương cho thấy, khoảng 80% học sinh có những vướng mắc cần chia sẻ và mong muốn có một khoảng không gian riêng tư ở trong trường để nói ra, tìm giải pháp cho những vấn đề của bản thân.

Nghiên cứu dịch tễ trên 7 tỉnh phía Bắc của cán bộ Trường Đại học (ĐH) Giáo dục năm 2013 cho thấy, khoảng 20% các em học sinh có tổn thương sức khỏe tâm thần tới mức phải can thiệp trị liệu. Thực trạng xã hội cho thấy, để đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục thì phải tập trung chăm sóc đời sống và sức khỏe tâm thần cho học sinh, sinh viên để giảm thiểu những khó khăn tâm lý, phát huy tối đa tiềm năng cá nhân người học. Chính vì vậy, các dịch vụ Tham vấn hướng nghiệp, Tham vấn khủng hoảng học đường, Tham vấn sức khỏe tâm thần trường học... đã và đang trở thành nhu cầu xã hội cấp bách.

Theo ông Nguyễn Đức Huy, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Giáo dục, một hạn chế lớn trong thực tiễn triển khai công tác tham vấn - tư vấn học đường chính là nguồn nhân lực có đủ trình độ và kỹ năng. Cho tới hiện tại, hầu hết các nhà trường chưa có cán bộ chuyên trách làm công tác tham vấn tâm lý. Đội ngũ công tác tham vấn tâm lý trong nhà trường chủ yếu là giảng viên một số chuyên ngành như Luật, Tâm lý, Ngữ văn, Giáo dục công dân. Một số khác là giáo viên dạy Lịch sử, Địa lý hay cán bộ chuyên trách tại các phòng, ban như phòng Công tác Học sinh sinh viên, Đoàn Thanh niên, Hội sinh viên tham gia.

Chỉ ra sự cần thiết để nâng cao công tác tham vấn học đường, ông Bùi Văn Linh, Phó Vụ trưởng phụ trách Vụ Giáo dục Chính trị và Công tác Học sinh Sinh viên (Bộ GD&ĐT) cho biết: “Tới đây, công tác tư vấn tâm lý, tham vấn học đường sẽ được mở rộng, không chỉ tham vấn cho học sinh mà những thầy cô bất ổn về tâm lý cũng sẽ được tham vấn. Bộ GD&ĐT cho phép các trường trước mắt sử dụng giáo viên kiêm nhiệm tham vấn tâm lý. Trường nào có điều kiện thì thực hiện ký hợp đồng với các thạc sĩ, nhà khoa học, chuyên gia có chuyên ngành, chứng chỉ. Mục tiêu phấn đấu là các trường THCS, THPT trên phạm vi cả nước đều có phòng tham vấn tâm lý với 5 giáo viên đảm nhiệm”.

Phụ huynh cũng cần được… “can thiệp”

Từng nhiều năm tham gia vào công tác nghiên cứu, khảo sát với đối tượng học sinh tại các trường phổ thông, TS Trần Thành Nam, Chủ nhiệm khoa Khoa học giáo dục (ĐH Giáo dục, ĐH Quốc gia Hà Nội) cho rằng, trong trường học hiện nay có rất nhiều các bộ quy tắc ứng xử, tuy nhiên chưa có hiệu quả. Càng ngày thì dư luận và truyền thông đang chứng kiến rất nhiều những vụ việc bạo lực học đường, bạo hành các đối tượng trong trường, phụ huynh với giáo viên, có những vụ việc đánh lộn nhau trong độ tuổi học sinh gây cho dư luận hết sức bức xúc và hoang mang.

Cũng theo TS Trần Thành Nam, tại những quốc gia phát triển, công tác tham vấn học đường thì đã được chú ý từ lâu. Ở mỗi trường đều có các chuyên gia tâm lý tham vấn học đường, hỗ trợ mạng lưới xung quanh người học. Trong các chương trình mà các chuyên gia quốc tế có chia sẻ, họ cần có kỹ năng dạy trẻ con và dạy người lớn có nghĩa là cần có cả những cuộc tập huấn cho cả giáo viên về hành vi quản lý lớp học, phải có những buổi tập huấn cho cả chính những cha mẹ, để họ có thể giúp đỡ được con em mình. Còn tại Việt Nam, thời gian qua đã có nhiều những đơn vị trường tư đi đầu trong việc thành lập những đơn vị tư vấn học đường trong trường học.

“Đến hiện tại, có nhiều trường đã có ngành tham vấn nói chung nhưng chúng ta cần có những chuyên ngành sâu đi vào tham vấn tâm lý học đường vì đối tượng là học sinh thì cần và có những nhu cầu đặc biệt hơn là những nhóm khác như công nhân hay tham vấn về hôn nhân gia đình, tính chất hoàn toàn khác. Hiện nay, chúng ta chưa có những chương trình chuyên sâu như thế này nhưng hy vọng chúng ta sẽ có nhiều chuyên gia hơn về tham vấn tâm lý học đường”, TS Trần Thành Nam chia sẻ thêm.

Còn lãnh đạo Vụ Công tác Học sinh Sinh viên (Bộ GD&ĐT) cho biết: Trong thời gian tới, để bảo đảm sức khỏe, thể chất của giáo viên và học sinh, hoạt động của công tác tư vấn, tham vấn học đường sẽ được rà soát. Thầy cô nào gặp khó khăn về tâm lý thì sẽ được hỗ trợ để làm tốt công việc giảng dạy. Các em học sinh sẽ được gia cố chức năng đối phó với những áp lực về mặt tinh thần nói chung và tâm lý nói riêng.

Quang Huy