Thanh minh năm nay đi lễ vào những ngày nào, văn khấn nào để không bị phạm?

Tiết Thanh minh đi lễ ngày nào tốt?

Tiết Thanh Minh tính theo quy luật vận hành của mặt trời - dương lịch (không phải theo quy luật vận hành của mặt trăng - âm lịch) không phải là một ngày lễ lớn, nhưng quan trọng vì khắc sâu vào tâm trí người Việt nói riêng, một số nước phương Đông nói chung. Dịp này được coi là ngày lễ gắn liền với đạo đức, bổn phận của người dân nhớ tới công lao của tổ tiên sinh dưỡng mình – với quan niệm “âm phần có yên thì gia tiên mới phù hộ cho con cháu”.

Theo nhà nghiên cứu phong thủy Tam Nguyên (Công ty TNHH kiến trúc phong thủy Tam Nguyên), Thanh minh là một trong 24 tiết khí hằng năm, sau Lập xuân 45 ngày, hoặc sau Đông Chí 105 ngày. 

Năm 2019 tiết Thanh Minh rơi vào mùng 5/4 dương lịch (tức 1/3 âm lịch, nhằm ngày Nhâm Thân, tháng Mậu Thìn, năm Kỷ Hợi). Các giờ tốt hôm đó là giờ Tý (23h-1h), Sửu (1h-3h), Thìn (7h-9h), Tỵ (9h-11h), Mùi (13h-15h), Tuất (19h-21h).

Tiết Thanh minh kéo dài khoảng 15-16 ngày (khoảng 20 - 21/4 dương lịch). Tiết khí Thanh minh trời trong sáng, quang đãng, gió Đông nam mạnh dần lên, mưa phùn và nồm ẩm gần như chấm dứt. Trong khoảng thời gian này nhà nào cũng chọn ngày tốt, phù hợp tổ chức cho con cháu trong dòng họ làm lễ tảo mộ - du xuân, người đi làm ăn xa cũng hẹn nhau trở về để cùng đi tảo mộ gia tiên, sum họp với gia đình.

Thanh minh nhiều gia đình đi tảo mộ. Ảnh minh họa.

Theo nhà nghiên cứu phong thủy Hà Thanh (Viện Nghiên cứu Ứng dụng, Tiềm năng con người), việc đi lễ gia tiên dịp Thanh minh ngày nay bị vẽ vời nhiều thứ. Nhưng với các cụ xưa thì đó là việc hiếu nghĩa, luôn được phù hộ nên con cháu cứ thấy ngày, giờ nào phù hợp, định tâm là đi, không cần chọn ngày tốt, giờ lành.

Ra mộ phần, người lớn thì lo khấn vái tổ tiên, trẻ vị thành niên cũng được theo cha mẹ hay ông bà đi tảo mộ, trước là để biết dần những ngôi mộ của gia tiên (cũng như là “bàn giao” cho con cháu biết vị trí mộ phần của gia tiên), sau là để tập cho con cháu sự kính trọng tổ tiên qua tục viếng mộ. Với những trẻ quá bé (dưới 10 tuổi) thì không nên đưa tới những nơi này.

Văn khấn Thanh minh ngoài mộ

Dịp Thanh minh có 2 bài văn khấn. Một là văn khấn quan Thần linh, Long mạch, Sơn thần, Thổ phủ - những vị thần cai quản khu vực nghĩa trang. Hai là văn khấn lễ vong linh ngoài mộ.

Có nhiều bài khấn Thanh minh, nhưng các bài khấn lễ Thanh minh trong cuốn Văn khấn Việt Nam (do Thượng tọa Thích Thanh Duệ - Phó viện trưởng Học viện Phật giáo Việt Nam thẩm định và hiệu đính, NXB Thông tin phát hành) rất dễ đọc, dễ hiểu, có thể chụp, hoặc viết lại đem theo ra nghĩa trang. Cụ thể như sau:

1. Lễ âm phần, Long mạch, Sơn thần, Thổ phủ nơi mộ

Nam mô a di Đà Phật (3 lần)

- Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

- Con kính lạy Hoàng thiên Hậu Thổ, chư vị Tôn thần:

- Con kính lạy các ngài Thần linh bản xứ cai quản trong khu vực này.

Hôm nay là ngày…

Tín chủ (chúng) con là...

Nhân tiết Thanh minh (hoặc nhân ngày lành tháng tốt) tín chủ con thành tâm sắm lễ, quả cau lá trầu, hương hoa trà quả, thắp nén tâm hương kính dâng trước án, kính mời chư vị Tôn thần lai lâm chiếu giám.

Gia đình chúng con có ngôi mộ của...

Táng tại xứ này, nay muốn sửa sang xây đắp (hoặc tảo mộ, bốc mộ…) vì vậy chúng con xin kính cáo các đấng Thần linh, Thổ công, Thổ phủ Long Mạch, Tiền Chu Tước, Hậu Huyền Vũ, Tả Thanh Long, Hữu Bạch Hổ và chư vị Tôn thần cai quản trong khu vực này, chúng con kính mời các vị chư Thần về đây chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, độ cho vong linh được an nhàn yên ổn, siêu thoát.

Cúi xin các vị phù hộ độ trì cho tín chủ chúng con toàn gia mạnh khỏe an bình, bốn mùa không tật ách, tám tiết hưởng thái bình.

Nam mô a di Đà Phật (3 lần)

Sau khi khấn xong, nếu viết văn khấn ra giấy thì đọc xong hóa ngày cùng tiền vàng, rồi cùng mọi người đi viếng thăm, thắp hương ở các ngôi mộ của gia đình, và đọc bài văn khấn:

Lễ vong linh ngoài mộ

Nam mô A di đà Phật (3 lần)

Con lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương

Kính lạy hương linh ………… hiển khảo, hiển tỉ (nếu bố mẹ còn sống), hoặc tổ khảo, tổ tỉ.

Hôm nay là ngày…. Tháng ….năm

Nhân tiết…

Tín chủ chúng con là…

Ngụ tại…

Chúng con và toàn thể gia đình, con cháu, nhờ công ơn võng cực, nền đức cao đầy, gây dựng cơ nghiệp của……… chạnh lòng nghĩ đến âm phần ở nơi xa hoang vắng, tín chủ con thành tâm sắm lễ, quả cau lá trầu, hương hoa trà quả, thắp nén tâm hương kính dâng trước mộ, kính mời chân linh…. lại lâm hiến hưởng.

Chúng con xin phép được sửa sang phần mộ, bồi xa, bồi thổ cho được dầy bền, tu sửa minh đường hậu quỷ cho thêm vững chắc. Nhờ ơn Phật Thánh phù trì, đội đức trời che đất chở, cảm niệm thần linh phù độ, khiến cho được chữ bình an, âm siêu dương thái, con cháu chúng con xin vì chân linh……… phát nguyên tích đức tu nhân, làm duyên, làm phúc, cúng dâng Tam Bảo, giúp đỡ cô nhi, quả phụ, tế bần cứu nạn hiếu thuận tông nhân để lấy phúc này hướng về tiên tổ.

Cúi xin linh thiêng chứng giám, thụ hưởng lễ vật, phù hộ độ trì con cháu, qua lại soi xét cửa nhà, che tai cứu nạn, ban tài tiếp lộc, điều lành mang đến, điều dữ xua đi. Độ cho gia đạo hưng long, quế hòe tươi tốt, cháu con vui hưởng lộc trời, già trẻ nhuần ơn Phật Thánh.

Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám.

Nam mô A di đà Phật (3 lần)

Trong khi đợi tuần nhang cháy thì mọi người đi thắp hương các ngôi mộ xung quanh.

Hết 2/3 tuần hương thì đi lễ tạ và hóa vàng, hóa bài khấn (nếu viết ra giấy), rồi mọi người trở về nhà làm lễ gia thần và gia tiên ở nhà.

Thanh minh là dịp đi tảo mộ, dọn dẹp, sửa sang (nhổ cỏ, trồng hoa, đắp đất, tu sửa lại bia mộ…) của người đã mất được khang trang, sạch đẹp, bền vững. Lễ Thanh minh nên làm tiết kiệm, văn minh, phù hợp điều kiện kinh tế từng nhà và giảm thiểu những thủ tục không cần thiết để đỡ tốn kém, không cần nhờ thầy cúng. Quan trọng là con cháu xuất phát từ cái tâm, cái đức đồng lòng nhất trí.

Ngọc Hà