Tháo một, thắt hai

Dường như, để rút kinh nghiệm cho các kỳ thi trước về cách ứng xử với vi phạm thi cử, đồng thời cũng tỏ rõ quyết tâm chống tiêu cực, Bộ GD&ĐT đã ban hành quy chế thi tốt nghiệp THPT mới. Quy chế này có mấy điểm bổ sung, coi như đột phá. 

Hầu hết mọi người đều bất ngờ khi Bộ GD&ĐT cho phép thí sinh mang theo máy ghi âm, ghi hình vào phòng thi. Quả thật, tin này khá sốc bởi từ trước đến giờ, các thiết bị này không được phép mang vào phòng thi dưới bất kỳ hình thức nào. Nay, chỉ cần các loại máy ghi âm, ghi hình ấy không có chức năng truyền phát, hay nhận thông tin là được dùng. Nhưng nếu bản thân máy không có chức năng ấy, mà lại kết nối với thiết bị khác để truyền/nhận được tin thì cũng không được dùng.

Như thế, nút thắt về “bằng chứng gian lận” đã được tháo bỏ, các hành vi gian lận sẽ bị ghi lại bởi chính thí sinh, giám thị. Việc này, chấm dứt tranh cãi về tính pháp lý mà các đoạn băng ghi cảnh quay cóp bị phát tán trong mấy năm qua.

Tuy nhiên, chớ vội mừng với thông tin này.

Thứ nhất, về phía các giám thị, lấy gì đảm bảo họ sẽ kiểm soát được các loại thiết bị mang vào phòng thi không có khả năng truyền/nhận thông tin? Hơn nữa, nếu thí sinh dùng máy đúng chủng loại, nhưng bên trong lại chứa nội dung giúp họ gian lận (vi phạm bằng âm thanh chẳng hạn) thì làm thế nào?

Nhưng quan trọng hơn cả, đó là mục đích chống gian lận thi cử liệu có đạt được không, khi Bộ GD&ĐT quy định người cung cấp thông tin và bằng chứng về vi phạm Quy chế thi phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính xác thực của thông tin và bằng chứng đã cung cấp, không được lợi dụng điều đó để làm ảnh hưởng đến kỳ thi. Thông tư cũng quy định rõ, người cung cấp thông tin và bằng chứng phản ánh tiêu cực trong thi cử không được phát tán thông tin cho người khác dưới bất kỳ hình thức nào. Thông tin chỉ được gửi đến bộ phận khảo thí cấp bộ hoặc tỉnh.

Như thế, việc cho mang thiết bị ghi bằng chứng vào phòng thi nhưng không được phát tán bằng chứng thì có phát huy tác dụng? Nhìn lại mấy vụ gian lận thi cử rùm beng bị lộ ra ở Đồi Ngô (Bắc Giang); hay Thường Tín (Hà Nội) thì thấy, các gian lận đã bị tố từ lâu đến các hội đồng thi, nhưng đâu có được xử lý? Chỉ đến khi bị phát tán trên mạng, đến báo chí thì sự vụ mới được để ý và giải quyết?